آدرس سیاستمداران پوپولیست

به گزارش ایرنا «مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی» در گزارشی تحلیلی به معرفی چارچوبی برای شناسایی ابعاد مختلف پدیده پوپولیسم پرداخته است. این گزارش در بخش نخست زمینه ظهور سیاست‌ گذاران پوپولیست را تشریح کرده است.

بر این مبنا پوپولیسم عموما در بستری از نارضایتی ناشی از نابرابری درآمدی و فساد، زمینه بروز پیدا می‌کند. در چنین شرایطی پوپولیست‌ها با وعده بهبود وضعیت درآمدی اقشار ضعیف، وارد عمل می‌ شوند. «افزایش حداقل دستمزد اسمی»، «کاهش مصنوعی نرخ ارز بدون توجه به روندهای تورمی»، استفاده از «سیاست‌ های توزیعی» به جای «سیاست‌ های بازتوزیعی»، ترفندهای سیاست‌ گذاران پوپولیست برای کسب حمایت اقشار ضعیف در کوتاه‌ مدت است.
آثار این روند منجر به؛ افزایش نرخ تورم، افزایش کسری بودجه و افزایش بیکاری، بیشترین زیان را به اقشار آسیب‌ پذیر خواهد رساند. نظام پوپولیستی بر دخالت مستقیم مردم استوار است، از این رو در آن امکان عوام‌فریبی وجود دارد و در نقطه مقابل در یک نظام دموکراتیک، وجود مراکز علمی مستقل و رسانه‌ های مسوول، نهادها و احزاب، تبدیل به فیلتری برای حذف سیگنال‌های فریبنده و عوام‌ پسند برای جلب افکار عمومی می‌شوند.
پوپولیسم در چهار مرحله خود را نشان می دهد: کنترل قیمتی که باعث کاهش دامنه تورم می‌شود، کسری بودجه در اثر دادن یارانه ها و افزایش تورم، شکاف در قیمت ارز خارجی و پول داخلی و اصلاحات در صندوق پولی کشور که در نهایت به مرگ سیاست های پوپولیستی می انجامد.

** رمز عملیات
«احمدرضا پوردستان»، جانشین فرمانده کل ارتش در این یادداشت به انواع تهدیدها و مشکل سازی های غرب در امور مختلف صنعتی و اقتصاد کشور پرداخته است.
از روزهای نخستین شکل گیری نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران و مشخص شدن زاویه نظام با اهداف و منافع غرب و استکبار جهانی، انواع تهدیدها و مشکل‌ سازی‌ ها از سوی دشمن تدارک دیده شد.
آنها از این‌ که منافعی از این سرزمین زرخیز به دست بیاورند، مأیوس شده بودند، اما کنجکاو بودند که بدانند ساختار به ‌شدت وابسته پیشین، چگونه خواهد توانست روی پای خود بایستد و آنها را به مدد نطلبد، اما نگاه نظام به درون بود، دست روی زانوان خودش گذاشت، یاعلی(ع) گفت و پیش رفت.
دشواری‌ ها بسیار بود، اما ظرفیت داخلی نظام فراتر و سترگ‌تر از همه مشکلات، می‌توانست دست‌گیر نظام باشد و از آن همه وابستگی‌های دست و پاگیر، رهایمان کند. توطئه پشت توطئه، تحریم، جنگ، قطع‌ نامه‌ های مغرضانه و... همه را به مدد همان اندوخته همتمان پشت سر گذاشتیم و هر روز جلوتر رفتیم. بی‌اغراق تبدیل به قدرتی منطقه‌ ای شدیم و دشمن، بر شدت عملش افزود.
مگر می‌شود جنگی باشد و دست به دامان ابرقدرت‌ ها نشد؟! این در مورد ایران رخ داد و پیروز میدان هم، این سو، ملتی بود که رویاروی هر دو جبهه شرق و غرب، «نه شرقی، نه غربی» گفته و جنگیده بود.
در این مدت، نظام ثبات چشمگیری یافت، رونق گرفتن دانشگاه ها، خودکفایی در صنعت و قدرت گرفتن هر روزه ارتش و نیروهای مسلح از بیشتر نمد پیدا کرد. ارتش در جهت پیشرفت تجهیزات و ادوات خود با به روزرسانی آنها گام بلندی رو به جلو برداشت و همه اینها دشمن را بیش از گذشته هراسان کرد.
امروز، این همه خواستن و این همه توانستن، می‌تواند الگوی موفقی برای بخش‌ های مختلف صنعت و اقتصاد کشور باشد و البته قدرت و صلابت دستگاه دیپلماسی کشور را در فضای گفتمان‌های سیاسی بهتر و بیشتر فراهم کند.

** تخریب، جایگزین برنامه
این روزها هرچه به انتخابات نزدیک می شویم به جای این که نامزدها فهرست برنامه ها و اقدامات خود را به جامعه انتقال دهند به تخریب غیر سازنده در فضای تبلیغاتی مشغول هستند. توقع می‌رود جناح‌ های حاکم مبتنی بر منافع ملی رقابت کنند و برنامه‌های قابل اجرا برای برون‌رفت از مشکلات موجود ارایه کنند نه آنکه بدون هیچ خط قرمزی، برنامه‌های خود را با وجه تخریبی و تهاجمی پیش ببرند.
شکل‌ گیری چنین فضای رقابتی که بر مبنای برنامه‌های ذهنی و غیرعملیاتی برخی از کاندیداها به وجود می‌آید دارای دو وجه مثبت و منفی است؛ وجه منفی آن به این بازمی‌گردد که برخی در کشور به جای آنکه گام‌ هایشان را در راستای وظیفه ملی و مردمی و بر اساس منافع عمومی بردارند، عرصه رقابت را به عرصه تخریب و هیجان و ماجراجویی تبدیل کرده‌اند و درصدد ترویج فضای ناامیدی در میان مردم هستند.
وجه مثبت رفتارهای غیرسازنده هم به این امر بازمی‌گردد؛ یک آنکه خود نفس انجام پیگیری رویکردهای غیرسازنده اثر معکوس دارد و جامعه را متوجه می‌کند که کسانی که به اسم مردم و با تخریب رقیب وارد صحنه شده‌اند روش سازنده‌ ای ندارند و لذا جامعه به خود آمده و برای حضور جدی در انتخابات حساس می‌شود و به این ترتیب کم‌کم آن شور و نشاط انتخاباتی در جامعه شکل می‌گیرد.
در چنین شرایطی فضای انتخاباتی بشدت رونق گرفته و شور انتخاباتی پررنگ شده و در مجموع همه اینها به نفع کسانی است که حقیقتا دغدغه منافع ملی دارند زیرا مردم در تجارب گرانبار گذشته خود به این آگاهی رسیده‌اند که چه کسانی به آنها راست می‌ گویند و چه کسانی با طرح شعارهای بدون محاسبه درصدد دسترسی هر چه بیشتر به قدرت هستند و نه تأمین مطالبات مردم.

** عقبگرد تاریخی ترکیه
شاید امروز اردوغان و طرفدارانش بسی از پیروزی میلی‌ متری خود شادمان باشند، شاید آنان در خیال خود صحنه‌ ای را مجسم می‌کنند که بدون مانع قانونی، می‌توانند آمال خویش را برای جمهوری ترکیه محقق کنند، شاید آنان دیگر اطمینان دارند ترکیه سریع‌ تر از گذشته آنی خواهد شد که می‌خواهند.
اما آیا واقعا اصلاح قانون اساسی و افزایش اختیار رئیس‌ جمهوری و برداشتن محدودیت‌ها از حوزه قدرت، به نفع این کشور و حتی به نفع خود حزب حاکم عدالت و توسعه است؟
یکی از تحلیلگران اقتصادی ترکیه در مورد نشانه های توسعه یافتگی دولت ها می نویسد:
اول آنکه دولت، ظرفیت و توانایی عرضه کالای عمومی را داشته باشد و دوم آنکه حوزه قدرت در آن محدود باشد و دولت از توازن قدرت گروه‌ های مختلف سیاسی حاصل شود؛ به‌ نحوی‌ که یک گروه قادر نباشد به‌ طور مطلق و تا آینده‌ ای نامعلوم گروه‌ های رقیب را پس براند.
اصلاحات قانون اساسی ترکیه که تا سال دیگر به مورد اجرا گذارده می‌شود کاملا بر خلاف خصوصیت دوم است؛ به‌ ویژه بندی که در مورد افزایش اختیارات ریاست‌ جمهوری در قوه‌ قضائیه است.

** میراثی که به دولت روحانی رسید
«حسن روحانی» همانگونه که در کارزار انتخاباتی سال ۹۲ وعده داده بود ، ۱۰۰ روز پس از روی کار آمدن، گزارشی از وضعیت حوزه های مختلف کشور ارایه داد، این گزارش حکایت وضعیت نابسامان شاخص های کلان اقتصادی کشور بود که به دولت یازدهم ارث رسیده بود.
بیکاری، تورم بسیار بالا، روند نزولی تولید نفت، بدهی های دولت، وابستگی شدید کشور به واردات و نوسان های ارزی به جا مانده از دولت قبل بوده که به دولت یازدهم منتقل شده است.
بدهی به جای مانده برای دولت در حد مبالغ ذکر شده به رغم برخورداری کم نظیر از ۶۰۰ میلیارد دلار درآمد نفتی است و باید به این رقم تعهدات دولت بابت طرح های نیمه تمام را نیز به مبلغ حدود ۳۰۰ هزار میلیارد تومان افزود.

متن کامل مطالب بالا را می توانید در تارنمای ایرنامقاله بخوانید.

** تارنمای 'ایرنا مقاله' به نشانی https://article.irna.ir و با آدرس کانال تلگرامی @Irnaresearch با هدف اطلاع رسانی و انعکاس مقالات؛ گزارش ها؛ تحلیل های متنوع در موضوعات داخلی و خارجی ؛ به بازنشر مقالات و مطالب مهم روز ایران و جهان می پردازد.