معادله‌ای به نام انتخابات و حضور نظامیان!

انتخابات نماد دموکراسی در جهان شناخته می‌شود. یکی از اصول نانوشته و بعضا نوشته در قوانین انتخابات در بسیاری از کشورها عدم دخالت یا حتی حضور نیروهای نظامی در جریان انتخابات است. اگرچه نیروهای نظامی به عنوان تامین‌کننده امنیت باید بازوی دیگر دموکراسی باشند تا مردم انتخاب خود را در فضایی آرام انجام دهند، اما دخالت این نیروها به هر طریقی در فرایند انتخابات اصولا رد شده است. پیروزی انقلاب اسلامی در ایران که برخی آن را بزرگ‌ترین انقلاب سده بیستم میلادی می‌دانند، فرایند انتخابات در ایران را به شکلی جدی فراهم کرد و این فرصت به مردم از همان ابتدا داده شد تا مقامات بلندپایه کشور را مستیقم و غیرمستقیم انتخاب کنند. با توجه به اینکه امام خمینی به انتخابات و مشارکت مردم اهمیت زیادی می‌دادند، یکی از مواردی که بر آن تاکید داشتند، همین موضوع بود. اگرچه مطالعه صحیفه امام خمینی نشان می‌دهد در بخش‌های گوناگونی به عدم حضور نظامیان در عرصه سیاسی و انتخابات اشاره شده است، با این حال می‌توان به بخشی از آن اشاره کرد از جمله: « همه دنیا که دنبال این هستند که ارتششان از امور سیاسی کنار باشد، آنها یک چیزی می‌فهمند که می‌گویند این را؛ ما که می‌خواهیم که سپاه و ارتش جندا... باشند و دسته‌بندی نداشته باشند و جهات سیاسی را کنار بگذارند، برای اینکه اگر جهات سیاسی و مناقشات سیاسی در سپاه رفت و در ارتش رفت، باید فاتحه این سپاه و ارتش را ما بخوانیم.» در بخشی دیگر آمده است: «باید سعی کنید جهات سیاسی در سپاه وارد نشود، که اگر افکار سیاسی وارد سپاه شود، جهات نظامی آن از بین می‌رود، همیشه به سپاه سفارش کنید که آنان خودشان را یک جنگنده خدمتگزار مردم بدانند.» در بند ۱۶ سیاست‌های کلی انتخابات که اخیرا از سوی مقام معظم رهبری ابلاغ شده نیز آمده است: «ممنوعیت ورود نیروهای مسلح، قوای سه‌گانه اعم از وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های تابعه آنها، دستگاه‌های اطلاعاتی و امنیتی، سازمان‌ها، نهادها و شرکت‌های دولتی و نهادهای عمومی در دسته‌بندی‌های سیاسی و جناحی انتخاباتی و جانبداری از داوطلبان.»

نگاه معاون روحانی به حضور نظامیان در میتینگ‌های انتخاباتی

البته معمول است نظامیانی که از عرصه نیروهای مسلح کنار می‌روند، می‌توانند به عنوان یک چهره سیاسی در فرایند انتخابات حضور داشته باشند. نمونه بارز آن را می‌توان محسن رضایی، فرمانده پیشین سپاه پاسداران دانست که از سپاه خارج شد و به عنوان یک چهره سیاسی در کشور مطرح شد. هرچند محسن رضایی در عرصه سیاسی توفیقی نیافت و با وجود حضورهایی متوالی در انتخابات سرانجام عطای آن را به لقایش بخشید و به سپاه بازگشت. در یکی از آخرین اظهارنظرها درباره فعالیت سیاسی انتخاباتی نظامیان معاون پارلمانی دولت تاکید دارد براساس سیاست‌های ابلاغی رهبر انقلاب حضور نظامیان در میتینگ‌ها و فعالیت‌های انتخاباتی و جبهه‌های سیاسی منع شده است. حسینعلی امیری که زمانی در سمت حقوقدانی شورای نگهبان ایفای مسئولیت کرده است، درباره حضور برخی چهره‌های نظامی در همایش و گردهمایی‌ جبهه‌های انتخاباتی که در آستانه انتخابات برپا می‌شوند، گفت: یکی از بندهای سیاست‌های کلی که مقام معظم رهبری ابلاغ فرمودند، منع نظامیان و نیروهای مسلح در حوزه‌های سیاسی است. طبیعتا از ناحیه عزیزانی که در نیروهای مسلح خدمت می‌کنند، حتما این تاکید و سیاست رهبری باید مورد توجه قرار گیرد. امیری خاطرنشان کرد: سیاست‌های کلی اطلاق دارد که دخالت نیروهای مسلح در بحث‌های سیاسی و انتخاباتی منع دارد. البته این در سیاست‌های کلی آمده است. قطعا بندهای سیاست‌های کلی تبدیل به قانون می‌شود و جزئیات در قانون عادی باید دیده شود. محسن رضایی که درحال تجربه رفت و برگشت در سیاست و سپاه است، اخیرا و درحالی که همان‌طور که گفته شد به سپاه بازگشته، در همایش جبهه‌های مردمی نیروهای انقلاب شرکت کرد که به نظر می‌رسد با آنچه در عرف وجود دارد، سنخیتی نداشت. معاون پارلمانی رئیس‌جمهور در این باره اظهار داشت: «عرض کردم آنچه سیاست‌های کلی مقام معظم رهبری است، منع مداخله نیروهای مسلح در بحث‌های انتخاباتی است.»