به گزارش خبرآنلاین،«شورای انقلاب» ایده‌ای بود که از سوی چهره‌های روحانی نزدیک به امام مطرح شد و سرانجام این شهید مطهری بود که در سفر به پاریس و دیدار با امام، تأیید امام خمینی (ره) را برای شروع فعالیت این شورا کسب کرد.

این شورای کار خودش را در ۲۲ دی ماه سال ۵۷ یعنی پیش از انقلاب شروع کرد تا در مقابل خطرهایی همچون آشفتگی اوضاع در غیاب امام خمینی چاره ساز باشد.

مرحوم آیت الله هاشمی رفسنجانی هسته اولیه این شورای را اینگونه توصیف می‌کند: «حضرت امام آقایان شهید مطهری، شهید بهشتی و موسوی اردبیلی و شهید باهنر و اینجانب هاشمی رفسنجانی را به عنوان هسته‌ اول شورای انقلاب تعیین و اجازه داده بودند که افراد دیگر با اتفاق نظر این پنج نفر اضافه شوند و در جلسات ابتدایی تصمیم بر این شد که حتی‌الامکان ترکیب شورا از اعضای روحانی و غیرروحانی به نسبت مساوی و نزدیک به هم باشد.»

هسته اولیه‌ای که با شهادت مطهری، بهشتی، باهنر، فوت موسوی اردبیلی و حال رحلت هاشمی رفسنجانی، دیگر هیچ یک از اعضایش در قید حیات نیستند و هر کدام به طریقی چشم از جهان فرو بسته اند.

در سال ۱۳۵۸ شورای انقلاب ابتدا تنها نقش قانون گذاری داشت ولی پس از استعفای دولت موقت در ۱۳ آبان ۱۳۵۸ امور قوه اجرایی نیز به این شورا محول شد و نقش دو قوه را توامان ایفا می کرد. مأموریت شورای انقلاب پس از ۱۸ ماه در ۲۶ تیر ۱۳۵۹ با افتتاح اولین دوره مجلس شورای اسلامی پایان یافت.

ساختار اولیه این شورای شامل ۸ روحانی و ۷ غیر روحانی بود که شهید مطهری را به عنوان اولین رئیس خود شناخت.

براساس خاطرات آیت الله هاشمی رفسنجانی این شورا در بعد از انقلاب به دلیل تشکیل دولت موقت شاهد تغییراتی بود:« پیش از پیروزی انقلاب، آقایان سید محمود طالقانی، سید علی خامنه ای [مقام معظم رهبری]، محمد رضا مهدوی کنی،احمد صدر حاج سید جوادی، مهندس مهدی بازرگان، دکتر یدالله سحابی، مهندس مصطفی کتیرایی، سرلشگر ولی الله قرنی، سرتیب علی اصغر مسعودی به اتفاق آرا به عضویت انتخاب شدند.

پس از پیروزی انقلاب و تشکیل دولت موقت، آقایان بازرگان و سحابی و کتیرایی و حاج سید جوادی و قرنی به دولت و ارتش منتقل شدند و به جای آنها آقایان دکتر حسن حبیبی، مهندس عزت الله سحابی، دکتر عباس شیبانی، ابوالحسن بنی صدر و صادق قطب زاده انتخاب گردیدند و در مرحله بعد پس از شهادت استاد مطهری، آقایان مهندس میر حسین موسوی، احمد جلالی و دکتر حبیب الله پیمان انتخاب شدند و آقای مسعودی به کار اجرایی رفت.»

در ادامه تلاش شده است تا به صورت مختصر زندگی چهره‌های روحانی و غیر روحانی که هر یک در دوران مختلف در شورا به نقش آفرینی پرداختند را مرور کنید:

8 روحانیون شورای انقلاب:

۱. سید محمود علایی طالقانی

او در کنار مهدی بازرگان و یدالله سحابی در سال ۱۳۴۰، حزب نهضت آزادی ایران را براساس عقاید ملی-مذهبی تشکیل داد.از طالقانی به عنوان دومین رییس شورای انقلاب نیز یاد شده است.

در اوایل مرداد ۱۳۵۸ از سوی امام خمینی «ره» مأمور تشکیل نماز جمعه تهران شد.

اولین نماز جمعه بعد از پیروزی انقلاب به امامت او اقامه شد.

بعد از انقلاب در کنار ریاست شورای انقلاب، عضویت شورای خبرگان قانون اساسی نیز بود.طالقانی در ۱۹ شهریور ۱۳۵۸ درگذشت.

۲. آیت الله سید علی خامنه ای

با ۴۰ سال سن در آن زمان جوان ترین عضو شورا انقلاب شناخته می‌شدند.

با ادغام دولت موقت و شورای انقلاب در آخر تیر ۱۳۵۸ برخی اعضای شورای انقلاب از سوی آن شورا به برخی از وزارتخانه‌های حساس راه یافتند و از آن جمله آیت‌الله خامنه‌ای به معاونت امور انقلاب وزارت دفاع انتخاب گردید.

ایشان مسئولیت مرکز اسناد و نیز سرپرستی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ۳ آذر ۱۳۵۸ عهده دار شدند.

در سال ۱۳۵۹ به نمایندگی مردم تهران در نخستین مجلس شورای اسلامی رسیدند.

پس از آیت‌الله بهشتی و دکتر باهنر ـ اولین و دومین دبیرکل حزب ـ آیت‌الله خامنه‌ای در شهریور ۱۳۶۰ از سوی شورای مرکزی حزب به عنوان سومین دبیرکل حزب انتخاب شد.

ایشان دو دوره سکاندار قوه مجریه بودند.بعد از فوت امام خمینی ایشان با رای مجلس خبرگان به رهبری نظام جمهوری اسلامی رسیدند.

۳. اکبر هاشمی بهرمانی(رفسنجانی)

معاون وزیر کشور بود. در اولین دوره مجلس به ریاست این قوه رسید.

از سال ۶۸ تا ۷۶ بر صندلی ریاست جمهوری تکیه زد.

*از سال ۶۸ تا ۱۹ دی ماه سال ۹۵ ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام بر عهده ایشان بود و همچنین ریاست مجلس خبرگان از سال ۱۳۸۶ تا ۱۳۸۹ برعهده داشت.

*ایشان در ۱۹ دی ماه سال ۹۵ در سن ۸۲ سالگی درگذشت.

۴. سید محمد حسینی بهشتی

او از جمله چهره‌های مبارز و انقلابی بود که چندین بار از سوی ساواک دستگیر شده بود.

پس از انقلاب، حزب جمهوری اسلامی را با هدف تربیت و شناسایی نخبگان سیاسی فرهنگی پایه گذاری کرد و در تدوین قانون اساسی به عنوان نایب رئیس مجلس خبرگان ایفای نقش می کرد.

پس از استعفای دولت موقت در سال ۱۳۵۸، مدتی به عنوان وزیر دادگستری منصوب شد.

او در پایان سال ۵۸ رییس دیوان عالی کشور شد و سرانجام در واقعه تروریستی هفتم تیر ۱۳۶۰ به شهادت رسید.

۵. محمد جواد باهنر

پس از پیروزی انقلابی اسلامی مسؤلیت‌هایی همچون ریاست نهضت سواد آموزی ، نماینده مردم کرمان در مجلس خبرگان ، نماینده شورای انقلاب اسلامی در وزارت آموزش و پرورش ، نمایندگی مردم تهران در مجلس شورای اسلامی برعهده داشت.

با انتخاب محمد علی رجایی به عنوان رئیس جمهور، باهنر نیز در جایگاه نخست وزیر قرار گرفت.

سرانجام در واقعه ۸ تروریستی شهریور ۱۳۶۰ باهنر در کنار محمدعلی رجایی به شهادت رسید.

۶. سید عبدالکریم موسوی اردبیلی

او همراه با آیت الله خامنه‌ای، بهشتی، هاشمی رفسنجانی و باهنر عضو هیأت پنج‌نفره موسسان حزب جمهوری اسلامی بودند.

او پس از شهید بهشتی از ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۸ رئیس دیوان عالی کشور، و عالی‌ترین مقام قضایی ایران بود. حضور در در مجلس خبرگان قانون اساسی و مجلس اول خبرگان رهبری نیز از جمله فعالیت‌های او بود.

ایشان در ۳ آذر ۱۳۹۵ دار فانی را وداع گفت.

۷. محمدرضا مهدوی کنی

او از چهره‌های انقلابی بود که در کابینه شهید رجایی و شهید باهنر به عنوان وزیر کشور برگزیده شد و همچنین پس از شهادت رجایی و باهنر در جایگاه نخست وزیر قرار گرفت.

ایشان پس از هاشمی رفسنجانی یعنی در سال‌ها۱۳۸۹ تا ۱۳۹۳ ریاست مجلس خبرگان را برعهده داشت.

او ۲۹ مهر۱۳۹۳ دار فانی را وداع گفت.

۸. مرتضی مطهری

او در دوران اقامت امام خمینى در پاریس، پس از سفر به این کشور و گفتگو با امام خمینی، مسئولیت تشکیل «شوراى انقلاب اسلامى» را عهده دار می‌شود.

او اولین رئیس شورای انقلاب بود که در همان آغازین قدم‌های فعالیت این شورا، به دست گروه فرقان ترور در ۱۱ اردیبهشت ۱۳۵۸ شد تا ریاست به محمود طالقانی برسد.

چهره های غیر روحانی عضو شورا در قبل و بعد از انقلاب:

۹. یدالله سحابی

او پدر عزت الله سحابی بود که به همراه سید محمود طالقانی و مهدی بازرگان، نهضت آزادی ایران بنیان نهاد.

او که پیش از انقلاب به عضویت شورای انقلاب در آمده بود، پس از پیروزی انقلاب اسلامی و انتخاب مهندس مهدی بازرگان به نخست‌وزیری او نیز برای کمک دولت موقت، سمت وزیر مشاور را برعهده گرفت.

سحابی در مجلس اول نیز حضور داشت.

او در ۲۳ فروردین‌ماه ۱۳۸۱ در پی خونریزی مغزی در سن ۹۶ سالگی درگذشت.

۱۰. ابوالحسن بنی صدر

او اولین رییس جمهوری تاریخ ایران بود و ۱۸ ماه بعد از ریاستش، مجلس شورای اسلامی طرح عدم کفایت سیاسی او را تصویب کرد و از ریاست جمهوری کنار گذاشته شد.

او با پیوستن مجاهدین خلق (منافقین) و وقایع خونبار ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، ممنوع الخروج شد از آن پس به مدت ۴۳ روز زندگی مخفیانه داشت تا این که به همراه مسعود رجوی از ایران خارج شد و پس از ۳۰ ماه بار دیگر به فرانسه بازگشت و در آن زندگی می‌کند.

۱۱. حسن حبیبی

او وزیر ارشاد دولت بازرگان، وزیر علوم و آموزش عالی و وزیر دادگستری دولت سوم بود.

حبیبی همچنین به عنوان اولین معاون اول رییس جمهور ایران در هر دو دولت اکبر هاشمی رفسنجانی و دولت اولِ سید محمد خاتمی نقش آفرینی کرد.

سرانجام پس از طی یک دوره بیماری چند ساله در ۱۲ بهمن ۱۳۹۱ درگذشت.

  1. صادق قطب زاده

او به دلیل فعالیت‌های ضد رژیم و آشنایی با چهره‌های انقلابی، توانست با کمک امام موسی صدر در پاریس ساکن شود.

زمانی که امام خمینی به فرانسه رفت، قطب زاده محلی برای سکونت ایشان مهیا کرد. او همراه امام در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۵۷ از فرانسه به ایران بازگشت.

قطب‌زاده در پی پیروزی انقلاب به ریاست سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران -که هنوز صدا و سیما خوانده نمی شد- رسید. در کابینه موقت شورای انقلاب وزیر خارجه بود.

او در ۲۱ مرداد ۶۱ اما به اتهام مشارکت در کودتا و توطئه قتل به اعدام محکوم و حکمش در شهریور همان سال اجرا شد.

  1. علی اکبر معین فر

نخستین وزیر نفت ایران بود که در دوره اول مجلس شورای اسلامی نیز نقش آفرینی کرد.

او سال‌هاست که از سیاست فاصله گرفته و در فضای علمی مشغول به کار است.

  1. عزت الله سحابی

او فرزند یدالله سحابی از بنیانگذاران نهضت آزادی ایران بود که در دولت موقت رییس سازمان برنامه و بودجه شد و پس از آن مسیر سیاست را در مجلس اول و در کنار پدرش پیش گرفت.

او در جایگاه نماینده مردم تهران در اولین مجلس خبرگان قانون اساسی نیز قرار گرفت.

عزت‌الله سحابی در بامداد ۱۰ خرداد ۱۳۹۰ در بیمارستان مدرس تهران دار فانی را وداع گفت.

  1. مهدی بازرگان

مؤسس حزب نهضت آزادی ایران بود که در جایگاه اولین نخست‌وزیر ایران پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ (رئیس دولت موقت) قرار گرفت و اما چندی بعد به دلیل مشکلاتی که پیش آمد از این سمت استعفا داد..

بازرگان در ۳۰ دی ۱۳۷۳ در سوییس درگذشت.

  1. عباس شیبانی

او پزشک-سیاستمداری است که در کابینه موقت شورای انقلاب،به عنوان وزیر کشاورزی شناخته می‌شد.

مجلس خبرگان قانون اساسی و نمایندگی در ۴ دوره مجلس شورای اسلامی از جمله فعالیت‌های شیبانی است که در پرونده کاریش ثبت شده است.

شیبانی از دور دوم به شورای شهر تهران راه یافت و با وجود بیماری و کهولت همچنان در شورای شهر تهران فعال است.

  1. مصطفی کتیرایی

وزیر مسکن و شهرسازی در دولت موقت مهدی بازرگان بود که در ۱۴ بهمن ۱۳۹۴ در سن ۸۶ سالگی درگذشت.

  1. ولی الله قرنی

او در کنار سرتیپ مسعودی یکی از چهره‌های نظامی بودند که پیش از انقلاب به دلیل فعالیت‌های ضد شاه به شورای انقلاب دعوت می‌شوند. او بخاطر مخالفت با رژیم شاه و به اتهام کودتا دو بار به زندان افتاده و به دلیل ارتباط با حضرت آیت‌الله میلانی در مشهد و حضرت امام در قم مورد توجه رهبران انقلابی قرار گرفته است.

پس از پیروزی انقلاب، بلافاصله، یعنی روز ۲۳ بهمن، سرلشکر قرنی، ضمن اعاده به ارتش با درجه سرلشکری به عنوان رئیس ستاد ارتش انقلاب، با حکم امام خمینی (ره) منصوب شد.

او در اردیبهشت سال ۵۸ از سوی گروهک تروریستی فرقان ترور شد.

  1. علی اصغر مسعودی

افسری قدیمی بوده که در دادگاه حضرت امام درسال ۴۲ به عنوان وکیل مدافع حاضر می‌شود. او در دادگاه شجاعانه از امام دفاع می‌کند و از ارتش طرد می‌شود. به دلیل شناختی که حضرت امام و یارانشان مانند حضرت آیت‌الله شهید مطهری از سرتیپ مسعودی داشته‌اند ایشان را به شورای انقلاب دعوت کرده و از نظرات وی، در مورد اینکه با ارتش چه کنیم، استفاده می‌شود.

  1. احمد صدر حاج سید جوادی

او یکی از چهره های فعال در انقلاب بود که مسئولیت تماس با نیروهای فعال در خارج از کشور بر عهده داشت و و در بحبوحه پیروزی انقلاب به عضویت شورای انقلاب درآمد. او سمت‌هایی نظیر وزارت کشور و وزارت دادگستری را در دولت موقت برعهده داشت.

پس از انقلاب صدرحاج سیدجوادی به عضویت کابینه مهندس بازرگان انتخاب شد و در تدوین پیش نویس قانون اساسی نقش برجسته‌ای برعهده داشت. او همراه با مهندس بازرگان از سمت خود استعفا داد و در مجلس اول از طرف مردم قزوین به نمایندگی انتخاب شد.

او سرانجام۱۱ فروردین سال ۱۳۹۲ در بیمارستان آبان تهران درگذشت.

  1. میر حسین موسوی

او از اعضای حزب جمهوری اسلامی بود و علاوه بر کابینه شهید رجایی در دولت شهید باهنر و آیت الله مهدوی کنی ریاست وزارت امور خارجه را برعهده داشت.

او در دهه شصت در دوره ای نخست وزیر هم بود.

  1. احمد جلالی

احمد جلالی از چهره‌های نزدیک به مرحوم طالقانی و از دوستان شهید مطهری بود. پس از انقلاب عضو شورای انقلاب شد که با با ادغام کابینه موقت و شورا از شورای انقلاب خداحافظی کرد.

او همچنین مدتی عهده دار سمت معاون تلویزیون نیز بود.

او از سال ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۳ نیز ریاست مجمع عمومی کنفرانسیون میراث جهانی را عهده دار شد و همچنین در سالهای ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۵، سفیر جمهوری اسلامی ایران در یونسکو نیز بوده است.

سال ۹۳ زمان بازگشت جلالی به یونسکو بود و او برای بار دوم به عنوان سفیر ایران به یونسکو معرفی شد.

  1. حبیب الله پیمان

پیمان جز آن دسته از افرادی بود که بعد از انقلاب به عضویت شورای انقلاب درآمدند.

او در سال ۷۶ تلاش کرد تا برای ورود به کارزار انتخابات ریاست جمهوری به عنوان گزینه «جنبش مسلمانان مبارز» کاندید شود که درخواستش با سد رد صلاحیت مواجه شد.

بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.