خطر حذف یارانه در کمین آرای روحانی
آرمان نوشت؛
فروردین ماه سال‌گذشته بود که نمایندگان مجلس نهم مصوبه‌ای جنجالی را درحوزه یارانه‌ها به تصوب رساند. مصوبه‌ای که رای نمایندگان اصولگرا به آن فریاد دولت را در آورد. بر اساس آن مصوبه دولت مکلف به حذف یارانه‌ها بود و تنها سه دهک پایین جامعه از آثار اجرای این طرح در امان می‌ماندند. البته دولت مخالفتی با حذف یارانه‌های نقدی نداشت، اما اصرار داشت که برای اجرایی شدن این مصوبه باید مکانیزم آن نیز از سوی مجلس مشخص شود در هر صورت آن مصوبه اجرایی نشد. از سوی دیگر اصلاح‌طلبان و اقتصاددان‌های منصوب به این طیف سیاسی همواره چه درابتدای اجرای این طرح و چه درطول اجرای آن، به نوع پرداخت یارانه ازسوی دولت احمدی‌نژاد و درکل طرح هدفمندی یارانه‌ها نقد داشتند. اصلاح‌طلبان این طرح را کاملا پوپولیستی می‌دانستند ومعتقد بوده و هستند این طرح علاوه برتحمیل بار مالی به دولت موجب افزایش قیمت حامل‌های انرژی و هزینه تمام شده تولید در ایران می‌گردد. واقعیت این است که بعد از چند ماه از اجرای طرح هدفمندی با وجود افزایش تقاضا در بازار، شاهد پیدایش مشکلات متعدد برای تولیدکنندگان داخلی بودیم. به‌طوری که شوک ناشی از افزایش قیمت‌ها ناشی از این طرح و همچنین اعمال تحریم‌های بین‌المللی موجب شد اقتصاد ایران درآستانه ورشکستگی قرار بگیرد. هرچند دولت روحانی با افزایش قیمت حامل‌های انرژی توانست بار مالی ناشی از این طرح را از دوش خود بردارد، اما واقعیت این است که یکی از علل عدم چرخش چرخ کارخانه‌ها و واحد‌های تولیدی، آثار ناشی از هدفمندی غیر اصولی یارانه در دولت سابق است.
یارانه‌ها نیازمند هدفمندی
نمایندگان مجلس دهم بعد از روی کارآمدن سعی داشتند در طرح‌های مختلف، درجهت اجرای وعده‌های دولت گام بردارند و این روزها درحال تصوب برنامه ششم توسعه کشور هستند. در آخرین اقدام نمایندگان مجلس روز گذشته با حذف خانواده‌های پردرآمد از شمول افراد یارانه‌بگیر، منابع آزاد شده را به توانمندسازی و پرداخت مستمری مدد جویان تحت حمایت کمیته امداد و سازمان بهزیستی اختصاص دادند. با این مصوبه دولت موظف شد در طول اجرای قانون برنامه هر سال حداقل مستمری مددجویان تحت حمایت کمیته امداد و سازمان بهزیستی را علاوه بر یارانه موجود متناسب با محرومیت، ۲۰ درصد حداقل دستمزد مصوب شورای عالی کار از محل هدفمندی‌سازی یارانه‌ها و حذف یارانه خانواده‌های پردرآمد در ردیف بودجه خاص سنواتی تامین و از طریق سازمان‌های مذکور پرداخت کند. این مصوبه مجلس با ۱۸۳ رای موافق از ۲۲۲ نماینده حاضر در جلسه به تصویب رسید. بر اساس این ماده دولت در عین افزایش توانمندسازی دهکهای یارانه بگیر موظف به حذف یارانه خانواده‌های پر درآمد شد. به نظر می‌رسد این اقدام مجلس درصدد هدفمند کردن طرح هدفمند‌سازی یارانه‌ها است. این طرح قابل قیاس با اقدام مجلس نهم نیست. زیرا بر اساس آن طرح مجلس به‌طور کلی خواهان حذف هفت دهک یارانه‌ها و تنها پرداخت یارانه به سه دهک کم درآمد جامعه بود. طرحی که به لحاظ کارشناسی غیر قابل اجرا بود. اما این طرح ضمن حفظ یارانه‌های هفت دهک ازجامعه، تنها سه دهک مرفه را شامل می‌شود. ضمن اینکه از منابع حذف یارانه سه دهک مرفه جامعه در طول اجرای برنامه ششم توسعه، هر ساله حدود ۲۰ درصد به میزان مستمری این افراد افزوده خواهد شد و مستمری افراد کم درآمد جامعه از جمله اعضای کمیته امداد و بهزیستی افزایش می‌یابد.
هدفمندی یارانه‌ها؛ خطری برای پایگاه مردمی دولت
دولت روحانی میراث خوار دولتی است که نفت ۱۴۰ دلاری می‌فروخت و از پس آن درآمد‌های افسانه‌ای بود که تصمیم به توزیع یکسان ثروت ملی در بین تمامی اقشار جامعه گرفت. این روزها هیچ عقل سلیمی تاکید بر پرداخت یارانه به شیوه فعلی ندارد. در این زمینه دسته‌ای از اقتصاددان‌ها خواهان هدفمندکردن این پرداخت به نفع تولیدکنندگان هستند و عده‌ای دیگر خواهان حذف تمامی دهکهای جامعه به نفع سه دهک کم درآمد جامعه هستند. بنابراین نباید در هدفمند کردن شیوه پرداخت یارانه‌ها شک کرد. اما اینکه این طرح چگونه اصلاح شود و یارانه‌های قطع شده ناشی از این هدفمندی باید در چه مسیری هدایت شود مساله است. میزان پرداخت یارانه‌ها به حدی است که گاهی این میزان را با بودجه عمرانی کشور مقایسه می‌کنند. رقمی‌بسیار بالا که اگر به هر بخش تزریق شود، شاهد جهش و بهبود کمی و کیفی در آن بخش خواهیم بود. اگر همین مقدار به بودجه عمرانی کشور افزوده شود جهش قابل ملاحظه‌ای دراقتصاد کشور و خروج آن بخش‌ها از رکود ایجاد می‌شود، ضمن اینکه میزان قابل توجهی اشتغال ناشی از این طرح به وجود می‌آید که نفع آن در سبد خانوارهای کشور بیشتر از میزان ۴۵۵۰۰ تومان یارانه نقدی است که این روزها هر ماهه پرداخت می‌شود. اما تصمیم‌گیری‌های انقلابی از دولت اعتدالی فعلی انتظار نمی‌رود زیرا، هرگونه تصمیم‌گیری در این حوزه به واکنش بخش‌هایی از جامعه درمقابل دولت وکاهش محبوبیت دولت منجر خواهد شد. نکته‌ای که دولت باید توجه زیادی به آن بنماید. ضمن اینکه باید در جهت هدفمندی پرداخت یارانه‌ها هم گامی اساسی بردارد.
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
