سفر پررهاورد روحانی به قفقاز و آسیای مرکزی

این گزارش به سرخط اصلی خبرها و همچنین نوشته های سرمقاله نویسان و نویسندگان روزنامه های امروز شنبه ۴ دی ۱۳۹۵ خورشیدی در حوزه های سیاسی و اقتصادی نگاهی انداخته و مهم ترین موضوع های مورد توجه این روزنامه ها را بررسی کرده است.

** نگاه روزنامه ها به سفر منطقه ای روحانی
سفر «حسن روحانی» رییس جمهوری به سه کشور آسیای میانه و قفقاز دیروز پایان یافت و رییس جمهوری پس از دیدار و گفت وگو با مقام های ارمنستان، قزاقستان و قرقیزستان به تهران بازگشت. روزنامه های امروز بر دستاوردهای این سفر متمرکز شدند.
روزنامه «آرمان» در گزارش خود از سفر روحانی آورد : از همان زمان انتخابات ۹۲ وعده‌های روحانی در جهت توسعه ایران بود. لازمه توسعه در جهان کنونی که تجارت آزاد و سرمایه‌گذاری خارجی شاخص اصلی آن است تعامل با جهان است. دولت حسن روحانی بیش از دو سال را در مذاکراتی سخت به برجام اختصاص داد تا ایران را از یک وضعیت جدایی از نظام بین الملل به سیستم جهانی برگرداند. حالا بعد از اینکه یک سال از برجام می‌گذرد محدودیت‌های پیش روی ایران یکی یکی برداشته می‌شود و دولت هم با فراغ بال توسعه همه جانبه با کشورهای مختلف را در نظر دارد. کشورهای همسایه و منطقه نقش بسیار مهمی در توسعه اقتصادی و حتی امنیتی دارند. دیپلماسی روحانی هم به این نکته واقف است، به هین دلیل دکتر روحانی روزهای اخیر را به دنبال تقویت روابط به کشورهای آسیای میانه رفت.
روزنامه «ایران» در گزارش نخست خود از «دستاوردهای اقتصادی و سیاسی سفر منطقه ای رییس جمهوری» گفت و آورد: رئیس جمهوری در سفر منطقه‌ای خود به سه کشور آسیایی، پس از ارمنستان، پنجشنبه گذشته به آستانه، پایتخت قزاقستان سفر کرد و روز گذشته نیز در بیشکک، پایتخت قرقیزستان، با مقام‌های این کشور برای گسترش مبادلات اقتصادی و سیاسی، بحث و تبادل نظر کرد. مذاکرات و برنامه‌های روحانی در بیشکک، پایان این سفر منطقه‌ای و فشرده بود، سفری که دست‌کم با امضای ۱۵ سند و یادداشت تفاهم همکاری میان ایران و این کشورها، به پایان رسید. این اسناد، غیر از تفاهم‌ها و اسنادی است که میان بخش خصوصی ایران و کشورهای سه گانه امضا شد.
در ادامه می خوانیم: آن طور که روحانی پیش از سفر در فرودگاه مهرآباد اعلام کرد، دستیابی به روابط اقتصادی گسترده‌تر با تعرفه‌های ترجیحی و تجارت آزاد با کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی «اوراسیا»، اصلی‌ترین هدف این سفر بوده است. علاوه بر این، تقویت همکاری‌های بخش خصوصی ایران و این سه کشور، ارائه خدمات فنی مهندسی از سوی شرکت‌های ایرانی و تسهیل مبادلات بانکی، از دیگر اهدافی بود که در مذاکرات هیأت‌های عالی رتبه ایران و این کشورها، بر آنها توافق شد.
این روزنامه در ستون «اول دفتر» خود هم نوشت: سفر رئیس جمهوری به کشورهای قفقاز جنوبی و آسیای مرکزی، می‌تواند زمینه‌ساز اجرایی کردن بخشی از شعارهای انتخاباتی دکتر روحانی در عرصه بین‌المللی باشد. بر مبنای همان شعارهای انتخاباتی، ایجاد رویکرد و رفتاری متعادل در سیاست خارجی محور برنامه‌های دولت یازدهم است، به گونه‌ای که پاسخگوی الزام‌های ژئوپلتیک کم نظیر ایران در منطقه پر آشوب باشد.
در ادامه می خوانیم: حضور فعال و کارآمد جمهوری اسلامی ایران در این کشورها، ضمن آنکه می‌تواند پاسخگوی منافع مردم کشور ما باشد و عرصه‌های اقتصادی- تجاری و همکاری‌های همه جانبه را روی جامعه ایران در مسیر تأمین منافع متقابل بگشاید، در همان حال ضرورت تقویت رویکرد اعتدال در سیاست خارجی کشور ما را نیز به نمایش می‌گذارد.
روزنامه «فرهیختگان» در سرمقاله خود با عنوان «آسیای میانه؛ فرصتی تازه برای اقتصاد و دیپلماسی ما» آورد: یکی از دستاوردهای مهم سفر رئیس‌جمهوری به این کشورها و دیدار با روسای جمهور مهم منطقه علاوه بر اثبات اعتقاد دیرینه ایران مبنی‌بر استقرار صلح و امنیت و آرامش در منطقه، پایان دادن به مناقشات و درگیری‌های منطقه‌ای از طریق گفت‌وگو و مذاکره است. از دیگرسو جلوگیری از افزایش تروریسم، افراطی‌گرایی، مداخله قدرت‌های فرامنطقه‌ای در امور کشورهای منطقه و افزایش همکاری‌های تجاری، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی و زیست‌محیطی و کمک به حل مشکلات منطقه‌ای مانند مناقشه ارمنستان و آذربایجان بر سر منطقه قره‌باغ می‌تواند از پیامدهای موفق سیاست‌های تنوع‌بخشی جمهوری اسلامی ایران در حوزه سیاست خارجی قلمداد شود.
«صادرات کالا، لغو روادید» دستاوردهایی است که روزنامه «۱۹ دی» برای سفر روحانی به آسیای میانه برشمرد. به نوشته این روزنامه، تقویت مناسبات و تعمیق همکاری های مشترک در عرصه های مختلف دو جانبه، منطقه ای و بین المللی و ایجاد تحرک و شتاب در روابط تهران ـ ایروان در بخش های مختلف از محورهای مذاکرات روسای جمهوری و هیات های عالیرتبه ایران و ارمنستان است.
این روزنامه تسهیل صدور ویزا و در نهایت لغو روادید را حاصل دیدار و گفت و گوی مقام های کشورمان با همتایان قزاقستانی خود دانست و از زبان روحانی در دیدار با مقام های قرقیزستانی نوشت: در مذاکرات مقامات عالی دو کشور تصمیم گرفتیم کالاهایی که مورد نیاز دو طرف است و در ایران یا قرقیزستان تولید می شود، با ارائه تسهیاتی بدون واسطه ثالث در اختیار طرف مقابل قرار گیرد. این به نفع دو کشور خواهد بود. رییس جمهور تصریح کرد: با توجه به اینکه قرقیزستان عضو اتحادیه اورآسیا است، ارتباط ما با قرقیزستان و با کل اتحادیه اورآسیا می تواند برای روابط اقتصادی ما مؤثر باشد.

**ادامه گام هایی عملی در نوسازی ناوگان هوایی
امضای قرارداد خرید هواپیمای «ایرباس» پس از ماه ها مذاکره میان مسوولان هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران و مدیران شرکت ایرباس، مسیرنوسازی ناوگان هوایی کشور را هموارتر کرد؛ مساله ای که در روزنامه های امروز برجسته شد.
روزنامه «همدلی» در گزارشی با عنوان «بازپس گیری سهم ایران از آسمان» نوشت: بعد از ۱۱ماه مذاکره بالاخره قرارداد با ایرباس نهایی شد تا به گواه آن ایران‌ایر بزرگترین خرید خود پس از چهار دهه را به ثبت رسانده باشد.هرچند تحریم های صنعت هوایی ایران به مدت‌ها قبل از مسائل هسته ای باز می گردد اما در جریان مذاکرات، طرف ایرانی توانست بندهایی را به برجام اضافه کند که تحریم‌ها در حوزه هوایی را نیز تحت تاثیر خود قرار داد؛ موضوعی که به بازگشت غول های هوایی جهان به آسمان ایران منجر شد.
به نوشته این روزنامه، به فاصله چند روز پس از نهایی شدن فروش ۸۰ فروند بوئینگ به ایران، این بار ایرباس فرانسه نیز به طور رسمی کار خود را در ایران نهایی کرد تا در اولین فروش، ۱۰۰ فروند ایرباس به نام شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران(هما) زده شود.این هواپیماها که تحویل آنها از هفته‌های آینده آغاز خواهد شد و در جریان روندی ۱۰ ساله به ناوگان کشور می پیوندند، می توانند در مقاصد کوتاه و البته سفرهای طولانی به کار بیایند.
روزنامه «اعتماد» در گزارشی نوشت: شاید‌ کمتر کسی باور می‌کرد‌ که د‌و غول هواپیمایی د‌ر فاصله کمتر از ١٠روز پای میز قرارد‌اد‌ فروش هواپیما به ایران بنشینند‌ و متعهد‌ به فروش یکصد‌ و هشتاد‌ فروند‌ هواپیما به ایران شوند‌.
به نوشته اعتماد، مذاکره با بویینگ و ایرباس اگرچه بنا به گفته عباس آخوند‌ی، وزیر راه و شهرسازی پیش از قرارد‌اد‌ برجام صورت گرفت، اما د‌ر تمام روزهای پسابرجام همیشه جزو اصلی‌ترین گزینه خرید‌ ایران بود‌ند‌. حتی وقتی که منابع خارجی بر شک و شبهه‌ها د‌امن می‌زد‌ند‌ که ممکن است امریکایی‌ها زیر میز مذاکره بزنند‌، مسوولان وزارت راه و شهرسازی مصمم به اد‌امه مذاکرات گاه چراغ خاموش و گاه با اعلام آخرین وضعیت، کار را به جلو می‌برد‌ند‌.
این روزنامه در سرمقاله خود به قلم «احمد خرم» وزیر راه و ترابری دولت اصلاحات هم آورد: بستن قرارداد با شرکت‌های مهمی چون بویینگ و ایرباس، به معنای بازگشت رونق به صنعت هوایی کشور است که پس از انقلاب به دلیل تحریم‌های ایالات متحده، قدرت گذشته خود را از دست داد. این قراردادها ناشی از توافق برجام است و اگر این اتفاق نمی‌افتاد، خرید هواپیما امروز کماکان یک رویا بود.
روزنامه «فرهیختگان» هم در گزارشی از «پرواز ایرباس نو قبل از نوروز در آسمان ایران» خبر داد و آورد: بالاخره بعد از کش‌وقوس‌های فراوان،بزرگ‌ترین قرارداد خرید هواپیمای ۱۰۰ فروند ایرباس بین فرهاد پرورش، مدیرعامل هما و فابریس برژیه، مدیر شرکت هواپیماسازی ایرباس امضا شد تا برگ تازه‌ای در آینده صنعت هوانوردی ایران ورق بخورد.
در ادامه می خوانیم: بعد از اینکه قرارداد خرید ۸۰ فروند هواپیما از شرکت بویینگ نهایی و قرار براین شد تا ۵۰ فروند هوپیما مدل ۷۳۷ و ۳۰ فروند دیگر مدل ۷۷۷ پهن پیکر در یک دوره ۱۰ ساله به «ایران ایر» تحویل داده شود و نخستین فروند از هواپیماهای بویینگ در سال ۲۰۱۸ و مابقی در یک دوره ۱۰ ساله از زمان امضای قرارداد، به ایران تحویل داده شود، شرکت هواپیماسازی ایرباس نیز به امضای قرارداد تاریخی با ایران تن داد و راه را برای ورود هواپیما به آسمان ایران هموار کرد.
روزنامه «کیهان» اما در گزارشی انتقادی با عنوان «خرید هواپیما از وعده تا واقعیت» نوشت: وعده انعقاد قرارداد خرید ۱۱۸ فروند هواپیمای ایرباس در حالی با ۱۰ ماه تأخیر اعلام شد که به گزارش رسانه‌ها تعداد اولیه آن آب رفته است.
به نوشته این روزنامه، آنچه در این بین جلب توجه می‌کند، حذف قطعی نام ایرباس ۳۸۰ از سبد خرید ایران است. مقایسه تفاهمنامه اولیه ایران و هما با قرارداد نهایی این دو شرکت حاکی از آن است که ۷ فروند هواپیمای ‌ای ۳۳۰ و ۱۲ فروند هواپیمای دو طبقه‌ ای ۳۸۰ از لیست اولیه حذف شده و یک فروند به تعداد ایرباس‌های ای ۳۲۰ افزوده شده است. همان طور که از زمان اعلام خرید این هواپیماها، کارشناسان این موضوع را پیش‌بینی کرده و نسبت به تصمیم وزارت راه انتقاد کرده بودند، به این ترتیب سرانجام وزارت راه تصمیم گرفت فعلا از خرید بزرگترین هواپیمای مسافرتی جهان صرف‌نظر کند.

**دورنمایی از مسابقه تسلیحاتی جدید روسیه و آمریکا
سخنان تازه «ولادیمیر پوتین» رییس جمهوری روسیه و توییت تازه «دونالد ترامپ» رییس جمهوری منتخب آمریکا در مورد لزوم بیشینه سازی توان هسته ای مسکو و واشنگتن، در روزنامه های امروز بازتاب گسترده ای داشت.
به نوشته روزنامه «تعادل» ، برای نخستین‌بار در چند دهه اخیر رهبران روسیه و ایالات‌متحده به صراحت از تقویت توان هسته‌یی خود صحبت کرده‌اند. چند ساعت پس از اینکه ولادیمیر پوتین رییس‌جمهوری روسیه گفت مسکو باید توان هسته‌یی خود را تقویت کند، دونالد ترامپ رییس‌جمهور منتخب امریکا هم در توییتی نوشت که کشورش باید زرادخانه هسته‌یی خود را به‌طور عمده تقویت کرده و گسترش دهد.
روزنامه «جهان صنعت» در سرمقاله خود از «دوره جدید در نام قدرت جهان» گفت و آورد: دوره هشت ساله اوباما به خودی خود سرعت قدرت‌گیری «روسیه پوتین» را زیاد کرد و اینک که ترامپ سر کار آمده، با توجه به همه حرف و حدیث‌ها در رابطه‌اش با پوتین، شرایط برای یکه‌تازی این کشور بیشتر فراهم آمده و خواهد آمد ضمن اینکه جنگ اقتصادی بین واشنگتن و پکن هم به خودی خود با لبخند موذیانه پوتین همراه خواهد شد.
در ادامه می خوانیم: سخنان پوتین در جمع نظامیان روسیه مبنی بر افزایش قدرت نظامی که بلافاصله با توئیت ترامپ تاجرمسلک همراه شد را اگر در کنار قدرت‌نمایی رییس‌جمهور روسیه در نشست سالانه‌اش قرار دهیم به نظر می‌رسد رقابت تسلیحاتی از نوع هزاره سومی آن یک‌بار دیگر جهان را به سوی بیم و امید از فردای خود قرار می‌دهد اما در کنار همه این واقعیت‌ها پوتین با چنان اطمینانی از برتری کشورش سخن می‌گوید که گویی یا عمدا تاریخ را به فراموشی سپرده یا اصلا چیزی از تاریخ نمی‌داند که چگونه از جابه‌جایی قدرت و از فرو افتادن قدرتمندان نوشته و می‌نویسد. بدون تردید قدرت مطلق زمانی حاصل می‌شود که قدرت‌های موجود دیگر راه زوال را پیش گرفته باشند؛ پروسه‌ای که در طول تاریخ به دفعات تکرار شده و خواهد شد اما گویا درس‌هایی هستند که آموختنی نیستند.
روزنامه «خراسان» اراده مقام های روسیه و آمریکا برای تقویت توان تسلیحاتی را نشانه ای از «جنگ ستارگان جدید» دانست و در گزارشی آورد: این هماورد جدید با دوران جنگ ســرد تفاوت دارد. روســیه چند ماه پیش پیمان هسته ای با آمریکا بــرای محدودیت تولیــد پلوتونیوم را معلــق کرد. رئیس جمهور روســیه «اقدامات غیردوســتانه آمریکا» و تهدید منافع روســیه را دلیــل تعلیق این پیمان دانست. این درحال است که روســیه و آمریکا هر یک بیش از هفت هزار کلاهک هســته ای دارند.
روزنامه «جوان» هم با اشاره به سخنان اخیر پوتین و توییت اخیر ترامپ نوشت: ولادیمیر پوتین و ترامپ ثابت کردند حتی قبل از ورود ترامپ به کاخ سفید ممکن است ماه عسل روابط شخصی‌شان تمام شود.