هفت‌خوان نقد قراردادهای نفتی

به گزارش خبرآنلاین،قراردادهای نفتی از آن دسته از قراردادهایی است که مخالفان سرسختی داشته،بارها وزیر را به مجلس کشاند و در نهایت با وجودی که اصلاحاتی انجام شد،اما منتقدان می گویند،این قراردادها منویات آنها را تامین نکرده است.وزیر نفت تلاش بسیاری کرده تا قراردادی برای توسعه صنعت نفت تدوین کند،تا این صنعت برای جذب سرمایه خارجی جذاب شود.بیژن زنگنه هنگام دفاع از خود در جلسه رای اعتماد شهریور ۹۲ گفته بود که می خواهد صنعت نفت را متحول کند.حالا که با حداقل امکانات تولید نفت به پیش از تحریم ها رسیده،اما موانع داخلی باعث شده تا اهدافی که دنبال می کرد،چندان دست یافتنی نباشد.

الگوی جدید قراردادهای نفتی که با نامIPC یا همان( Iran Petroleum Contract ) به معنای قرارداد نفتی معروف شده، برای اولین بار سال گذشته رونمایی شد و در نهایت در مهرماه امسال با اولین قرارداد با یک شرکت داخلی،به ثمر نشست.حالا راه برای سایر شرکت ها و از جمله سرمایه گذاران خارجی هم باز شده است.

سوالی که پیش می آید این است که قراردادهای بیع متقابل تکامل یافته با قراردادهای قبلی بیع متقابل که در دوران دولت اصلاحات مورد استفاده قرار می گرفت چه تفاوت ها و تمایزاتی دارد؟

قراردادهای بیع متقابل، بخشی از قراردادهای خدماتی هستند؛ در حقیقت قراردادهای صنعت نفت، علیرغم تنوع و تعدد فراوان، از منظر حقوقی و اجرایی عموما در سه دسته خلاصه می شوند که شامل قراردادهای مشارکتی، قراردادهای امتیازی و قراردادهای خدماتی هستند. از این میان قراردادهای خدماتی، آن هم با اصلاحاتی، امکان انطباق با قوانین کشور ما را دارند و در ایران می توان بر مبنای آن به توسعه میادین پرداخت.

قراردادهای خدماتی از قدیمی ‌ترین شکل‌های روابط قراردادی شناخته شده محسوب می شوند که به سه دسته قراردادهای صرفاً خدماتی، قراردادهای خرید خدمات همراه با ریسک و قراردادهای خدماتی بیع متقابل تقسیم می‌شوند.

در قرارداد بیع متقابل، شرکت سرمایه‌ گذار خارجی تمامی بخش های سرمایه‌گذاری همچون نصب تجهیزات، راه اندازی و انتقال فناوری را برعهده می‌ گیرد و پس از راه اندازی به کشور میزبان واگذار می ‌کند. بازگشت سرمایه، از طریق دریافت محصولات تولیدی انجام می‌شود.

روش خاص بازپرداخت هزینه‌های نفتی، این قراردادها را از دیگر انواع قراردادهای خدماتی متمایز کرده است، به نوعی تعامل متقابل با سرمایه‌گذار خارجی و روشی برای تامین سرمایه به منظور اجرای طرح جامع توسعه میدان‌های نفتی تعریف می‌شود.

بر اساس این شیوه قراردادی، طرف قرارداد با شرکت ملی نفت ایران، مسؤلیت تامین مالی و اجرای کل پروژه را تا مرحله تولید به عهده می‌گیرد و تامین انواع ماشین آلات و تجهیزات فنی و بکارگیری کارشناسان مورد نیاز و پیمانکاران فرعی و نظارت بر فعالیت آنها نیز به عهده این شرکت، به عنوان پیمانکار اصلی، گذاشته می‌شود.

مهمترین تفاوت قراردادهای جدید با بیع متقابل این است که بازپرداخت ‌ها مشروط به عملکرد پیمانکار در طول زمان و میزان تولید شده است تا شریک خارجی را به تولید بیشتر تشویق کند. اگر به هر دلیلی در فرایند توسعه میدان، کار متوقف شود، تا زمانی که تولیدی صورت نگیرد، پرداختی نیز در کار نیست یا اگر تولید متوقف شود، پرداخت نیز متوقف خواهد شد.

به همین ترتیب، در قراردادهای جدید، مالکیت نفت منتقل نمی‌گردد ولی به پیمانکار این تضمین داده می‌شود که به صورت طولانی مدت با وی همکاری خواهد شد.

پس از آنکه بیژن زنگنه، وزیر نفت دولت یازدهم از طراحی شیوه جدیدی در قراردادهای نفتی رونمایی کرد، بسیاری از منتقدان دولت فوری دست به کار شدند و با طی فرآیند طولانی و متقاعد کردن منتقدان، در ۱۴ مهر سال جاری نخستین قرارداد جدید نفتی با مدل IPC با محوریت توسعه میدان مشترک یاران، مارون و کوپال به ارزش ٥/٢ میلیارد دلار بین شرکت ملی نفت ایران و شرکت توسعه صنعت نفت و گاز پرشیا به امضا رسید.