آلودگی هوا روزانه جان ۵۷ نفر را در ایران می گیرد!

به گزارش «تابناک» بالاخره پس از روزهای زبادی که تهران شرایط بحرانی را از لحاظ آلودگی هوا طی کرد، باد و باران به کمک برخی مسئولین امدند تا وظیفه ای که سال ها مسئولان از انجام آن طفره رفته اند، انجام دهد. با این وجود برف و باران مسکنی بیش نیست و در روزهای آینده تهران مجدد اسیر آلودگی خواهد شد. بر این مبنا «تابناک» بر آن شد تا فارغ از نگاه سیاسی و اظهارنظرهای غیر کارشناسی در قالب گفت و گو با یکی از اساتید دانشگاه علوم پزشکی تهران ابعاد مختلف پدیده آلودگی هوا و خطرات بر آمده از آن را بررسی کند.

دکتر صادق حسنوند، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، در رابطه با اهمیت و ضرورت توجه به بحران آلودگی ها گفت: بر اساس گزارش های معتبر جهانی، آلودگی هوا چهارمین عامل مرگ در دنیا است که هر ساله ۵ تا ۷ میلیون نفر را به کام مرگ می کشاند. همین آمار در مورد ایران می گوید در سال ۱۹۹۰ حدود ۱۷ هزار مرگ منتسب به آلودگی هوا وجود داشته است که این آمار در سال ۲۰۱۵ به ۲۱ هزار نفر رسیده است. این رقم در حالی است که در بسیاری از مناطق جهان ما با کاهش آمار مرگ و میر بر اثر آلودگی هوا رو به رو هستیم.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، بر خلاف نظر اخیر رئیس سازمان حفاظت محیط زیست که روند آلودگی هوا را در سال های گذشته کاهشی عنوان می کند، ادامه داد: بر اساس آمار جهانی میزان آلاینده های هوا در ایران و به صورت ویژه غلظت ذرات معلق در هوای ایران در سال ۱۹۹۰ pm۲poin ۵۲۸ بوده اما این رقم در سال ۲۰۱۵ به ۳۲ رسیده است. این موضوع در حالی است که به استناد همین گزارش مشاهده می شود در بسیاری از مناطق جهان حجم و میزان ذرات معلق در هوا کاهش داشته است.

حسنوند با اشاره به نقش مستقیم آلودگی هوا در ایجاد بیماری سرطان و سایر بیماری های وابسته ادامه داد: آلاینده های کنونی شهر تهران را باید ذرات معلق گازی pm۱۰ و pm۲point۵ توصیف کرد که که اندازه آنها کم تر از ۵/۲میکرون است. به عبارت صریح تر هر ذره معلق هوای تهران ۲۵ برابر کوچکتر از قطر موی انسان است که به محض استنشاق جذب بدن می شود و راه های فرار از آن بسیار دشوار است.

ذرات معلق در هوا اصلی ترین عامل سرطان

حجم بسیار کوچک و قابلیت بالای این ذرات آلاینده برای جابجایی و آسیب هایی که دارند سبب شد تا موسسه IR که یک موسسه تحقیق بر روی سرطان است، در سال ۲۱۰۳ذرات معلق در هوا را به عنوان اصلی ترین دلیل ایجاد سرطان در افراد معرفی کند.

البته سرطان تنها بیماری منشأ گرفته از آلودگی هوا نیست و بیماری های قلبی و عروقی، انواع سرطان ها، بیماری های تنفسی، ایجاد اوماتیسم، دیابت تیپ ۲، کاهش وزن شدید در کودکان و... از دیگر خطرات این آلودگی های هوایی است.

عضو پژوهشکده محیط زیست علوم پزشکی تهران در مورد رفتار کشورهای توسعه یافته با بحران آلودگی هوا اضافه کرد: در کشورهای پیشرفته برای مقابله با آلودگی هوا یک برنامه جامع علمی وجود دارد که بر اساس اسناد و شواهد علمی تنظیم شده و مطابق آن عمل می شود. تعداد خودروهای کشورهای توسعه یافته به مراتب از ما بیشتر از است اما آنها استانداردها را رعایت می کنند. به عبارتی خودروی استاندارد، سوخت استاندارد، معاینات فنی دوره ای واقعی، سخت و تخطی ناپذیر از جمله اقداماتی است که در کشورهای توسعه یافته صورت می پذیرد؛ اقداماتی که در کشورما هیچکدام از آنها در کنار یک دیگر وجود ندارد.

برنامه هایی که در کشور ما برای مبارزه با آلودگی هوا انجام می شود، مبنای علمی ندارد

حسنوند با انتقاد از برنامه های غیر موثر مسئولان برای مقابله با آلودگی هوا گفت: برنامه هایی که در کشور ما برای مبارزه با آلودگی هوا انجام می شود، مبنای علمی ندارد و دلیل آن هم این است که تجهیزات کافی نداریم. ما منابع انتشار آلاینده ها را واقعاً پیدا نکرده ایم. شما به موتورهای جست و جوگر اینترنت مراجعه کنید و ببینید در ایران منابع انتشار آلودگی تنها برای یک یا دو شهر را شناسایی شده است که در مورد همان ها هم اتفاق نظر وجود ندارد، برای مثال در مورد تهران برخی می گویند خودرو ۸۰ درصد عامل آلودگی است و برخی می گویند ۶۰ درصد آلودگی بخاطر خودرو ها است. این اختلاف نظرها حاکی از آن است که در کشور ما هیچ نمایه علمی و مطالعات دقیق بر روی آلودگی انجام نمی شود.

این استاد دانشگاه در مورد وضعیت نا به سامان شهر تهران در تشدید آلودگی تأکید کرد:متأسفانه ما هنوز نمی دانیم در شهر تهران چه تعداد خودرو کفایت می کند. در یکی از دانشگاه های فرانسه در مورد شهر تهران مطالعه ای شده است و در آن مطالعه آمده است در شهر تهران و با وضعیت کنونی تردد یک میلیون و ۷۰۰ هزار خودرو با رعایت استانداردهای بین المللی کیفیت قابل قبولی برای هوا ایجاد خواهد کرد اما همانطور که می دانید در شهر تهران و در حال حاضر بیش از ۳میلیون خودرو در حال تردد است که از این بین ۶۰۰هزار مورد آن فرسوده هستند.

وی با اشاره به برنامه جامع سازمان حفاظت محیط زیست در کاهش آلودگی هوا افزود: خودتان یک مروری بر برنامه جامع سازمان حفاظت محیط زیست برای کاهش آلودگی هوا بیاندازید تا متوجه شوید. در این برنامه همه عوامل آلاینده بدون اولویت و ارزیابی دقیق ذکر شده است. در صورتی که در کشورهای پیشرفته ابتدا اولویت بندی می کنند. ۵ یا ۶ عامل اصلی را گزینش می کنند و باتوجه به بودجه ای که دارند روی اولویت ها هزینه می کنند.

در برنامه مقابله با آلودگی سازمان حفاظت محیط زیست هیچ شاخص و معیار مشخصی ذکر نشده و در آن به هر چیزی که در آلودگی نقش دارد و هر اقدامی که می تواند برای مقابله موثر باشد، اشاره شده است. این موضوع مختص به یک دولت خاص هم نیست و همه دولت ها به این صورت رفتار می کنند.

در آمریکا طی ۳۵ سال حجم خودرو ۴۰ درصد افزایش و غلظت آلاینده ها ۶۰ درصد کاهش یافت

تجارب شهرهای آلوده دنیا مثل لندن، که بحران آلودگی هوا در آنها از بین رفته است، سئوال دیگری بود که استاد دانشکده بهداشت محیط علوم پزشکی تهران در مورد آن گفت: شهرهای مکزیکوسیتی، لندن و بسیاری از شهر های دیگر جهان که مشکل آلودگی را حل کردند، نگاه کنید. یک گزارش خیلی جالب سازمان محیط زیست آمریکا دارد که نشان می دهد با وجود اینکه در این کشور از ۱۹۸۰ تا ۲۰۱۵ تعداد خودروها و مسافت طی شده با آنها۴۰ درصد افزایش یافت و از سویی نیز حجم صنایع فعال بالا رفت، اما غلظت آلاینده ها ۶۰ درصد کاهش یافت.

همیشه نگاه ما این است که اگر خودرو کاهش یابد و کارخانه ها محدود شود، آلودگی نیز کم می شود اما بر اساس تجارب موجود در دنیا باید گفت، اگر برنامه منسجم داشته باشیم، هم مردم می توانند خودرو داشته باشند، هم کشور می تواند صنعتی شود و هم آلودگی را می توان مهار و کاهش داد.

وی در مورد خسارت های آلودگی هوا افزود: در ایران روزانه ۵۷ نفر بر اثر مرگ های منتسب به آلودگی هوا می میرند. تصور کنید در ایران اگر طی دو یا سه روز تصادف شود و در هر تصادف ۵۷ نفر کشته شوند، چه سروصدایی برپا خواهد شد. روزانه ۵۷ نفر بر اثر بیماری های منتسب به آلودگی هوا می میرند و کسی به آن توجه نمی کند.

این متخصص آلودگی هوا در مورد مباحث مختلفی که در مورد بنزین مصرفی خودروهای کشور وجود دارد نیز گفت: واقعیت این است که اگر بنزین با بهترین کیفیت و با بالاترین استاندارد را هم به خودروی فرسوده بدهید، هیچ تغییری در وضع موجود ایجاد نخواهد شد. خودورهایی که هنوز استانداردهای بین المللی ندارند، با مصرف بهترین کیفیت بنزین نیز نمی توانند نقشی در کاهش آلودگی ایفا کنند.

زمانی می توان اثر بخشی را به دست آورد که خودروی استاندارد و بنزین استاندارد وجود داشته باشد. به نظر من پرداختن به این موارد اهداف سیاسی دارد ولی وقتی شما با داده های غلظت آلودگی که طی ۱۰ سال مطالعه شده رو به رو شوید می بینید روند آلودگی افزایشی بوده و مجموعه اقدامات اجرایی تا کنون اثربخشی قابل ذکری نداشته است.

حسنوند در بخش دیگری از سخنانش با انتقاد از مسئولین بخاطر عدم اطلاع رسانی و دقیق در مورد غلظت آلاینده ها گفت: در حالی که مسئولین اعلام می کنند غلظت آلودگی هوا ۱۵۰ است، محاسبات ماعدد ۲۸۰ را نشان می دهد. این اختلاف بخاطر تفاوت در شاخص های اندازه گیری است. شاخص های مسئولین من درآوردی و شاخص های ما بر اساس استانداردهای بین المللی است. وقتی می گویند شاخص ۱۵۰ است، معنایش این است که فقط گروه های حساس باید مراقب باشند ولی وقتی ما حساب می کنیم و شاخص ۲۸۰ را نشان می دهد، معنایش این است که همه افراد اعم از سالم و بیمار باید مراقب باشند. مسئولان از این موضوع غافل هستند که عدم اطلاع رسانی خوب و دقیق آنها باعث بروز مشکل حتی بری افراد سالم می شود.