سازمان«شانگهای»ایران را عضو نکرد
معاون رئیس حزب وطن ترکیه معتقد است که سازمان همکاری‌های «شانگهای» ایران را به خاطر اینکه با غرب مشکل داشت، عضو نکرد و فقط عضو ناظر انتخاب کرد و تا الآن هم ناز می‌کند.
به گزارش تسنیم، «سونر پلات» دریادار بازنشسته و معاون رئیس حزب وطن ترکیه در مصاحبه‌ای با خبرگزاری تسنیم در استانبول به بیان لزوم گسترش روابط ایران و ترکیه و تاثیرات منطقه‌ای و بین‌المللی آن پرداخت.
تسنیم: شما بارها از لزوم افزایش روابط ایران و ترکیه سخن گفته‌اید در این باره دلایل خود را توضیح می‌دهید؟
پلات: در کتابی که با عنوان مسیر ژئوپلیتیک منتشر کرده‌ام، بر نقش ایران به عنوان مهم‌ترین کشور کامل‌کننده ترکیه از لحاظ ژئوپلیتیکی تأکید کرده‌ام. جمهوری آذربایجان را که روابطش با ترکیه به عنوان یک ملت و دو دولت است را نمی‌گویم، حتی سوریه و عراق را هم نمی‌گویم، چون فقط ایران این قدرت را دارد.
دو کشور ترکیه و ایران به عنوان رقیب منطقه‌ای یکدیگر شناخته می‌شوند. این رقابت تا حدی می‌تواند نرمال باشد، اما شرایط منطقه‌ای، دو کشور را مجبور به همکاری‌های مشترک می‌کند، چون سیستم امپریالیسم جهانی هیچ زمانی دو کشور را راحت نمی‌گذارد. این نکته را هم باید تأکید کنم که اتحادیه اوراسیا هم بدون اتحاد دو کشور ایران و ترکیه برای هر کدامشان انتخاب مطلوبی نیست.
بنده به دلیل اینکه مسئولیت بخش اطلاعات ستاد کل ارتش را به عهده داشتم، خوب می‌دانم که سازمان همکاری‌های «شانگهای» ایران را به خاطر اینکه با غرب مشکل داشت عضو نکرد و فقط عضو ناظر انتخاب کرد و تا الآن هم ناز می‌کند. بنابراین اگر ایران و ترکیه متحد شوند، هم در برابر غرب و هم در برابر اوراسیا مقتدرتر، باثبات‌تر و امن‌تر خواهند بود.
چه بخواهیم و چه نخواهیم اتحاد بین ایران و ترکیه زمینه‌ای را فراهم می‌کند که لبنان، اردن و حتی عراق، سوریه و جمهوری آذربایجان در یک جغرافیای واحد متحد می‌شوند. در این صورت اگر ترکیه در جبهه‌ای مقابل غرب دستاوردی به دست آورد در برابر حملات آنان به ایران پناه می‌برد، به همین صورت ایران هم از طریق ترکیه می‌تواند به بالاترین پیشرفت‌ها برسد. ایران از طریق ترکیه به اروپا وصل می‌شود و ترکیه از طریق ایران به آسیا متصل می‌شود.
متأسفانه این مسئله نه در ترکیه و نه در ایران به خوبی جا نیفتاده است، البته این فرآیند یک دفعه‌ای به سرانجام نمی‌رسد و نیازمند برداشته شدن قدم‌های آهسته و مطمئن است. انتشار این‌گونه مباحث باید گسترش پیدا کند. در ترکیه و ایران برای اندیشمندانی که در این موضوعات کار می‌کنند با فراهم کردن کنفرانس‌ها و نشست‌های مختلف باید میدان داده شود. این اندیشمندان بایستی به دفعات با دعوت ایران و ترکیه به دو کشور رفت و آمد کرده و در راستای اتحاد ایران و ترکیه قدم‌های مهمی بردارند.
همکاری مشترک ایران و ترکیه فقط یک استراتژی سیاسی نیست بلکه یک مجبوریت ژئوپلیتیکی است. وظیفه همه تشکل‌های دو کشور است که این مسئله را به صورت عمیق تبیین کنند. بنده به همه جای ترکیه مسافرت کرده و در همه جا کنفرانس داده‌ام، به کشورهای مختلف اروپایی سفر کرده‌ام و فقط یک مسئله را تبیین کرده‌ام و آن اینکه مهم‌ترین شریک ترکیه در منطقه فقط ایران می‌تواند باشد. اگر بنده در ترکیه مسئولیت دولتی داشتم، همه کارها را زمین می‌گذاشتم و اولین کاری که می‌کردم این بود که روابط بین ایران و ترکیه را بر اساس اعتماد متقابل از نو پایه‌گذاری می‌کردم.
ترکیه می‌تواند نیازهای مختلف ایران را تأمین کند، همچنین ایران نیز می‌تواند نیازهای انرژی ترکیه را تأمین کند و اتحاد بین دو کشور نه تنها هر دو کشور را قدرتمند و باثبات می‌کند بلکه باعث امنیت و ثبات کل منطقه می‌شود. این مسئله باعث فروپاشی حکومت کشورهایی چون عربستان سعودی، قطر و کویت می‌شود که وابسته به آمریکا هستند. اتحاد بین ایران و ترکیه، اتحاد بین شیعه و سنی را نمایان می‌کند که باعث خواهد شد حکومت کشورهایی چون عربستان سعودی، قطر و کویت توان ماندن در قدرت را نداشته باشند و حکومت‌های ضد امپریالیسم و ملی‌گرا در این کشورها تشکیل شود.
تسنیم: در ترکیه پس از کودتای نافرجام ۱۵ جولای، دوران جدیدی آغاز شده است. در این دوران جدید سیاست‌های منطقه‌ای ترکیه در همان هفته‌های اول تغییرات چشمگیری داشت. در حال حاضر در ایران دو گفتمان در مورد تغییرات سیاست ترکیه وجود دارد. برخی اعتقاد دارند سیاست‌های منطقه‌ای حزب «عدالت و توسعه» به ویژه در عراق و سوریه تغییر یافته است، اما بعضی دیگر اعتقاد دارند دولت ترکیه استراتژی خود را تغییر نداده بلکه تغییر تاکتیک داده است و حزب حاکم «عدالت و توسعه» باز هم در مسائل داخلی عراق و سوریه مداخله می‌کند و تنها ظاهر و سیمایش را تغییر داده است. شما این تغییر و تحولات را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
پلات: در حال حاضر بایستی واقع‌بین باشیم. آمریکا می‌گوید که حزب اتحاد دموکراتیک (شاخه سوری پ.ک.ک) به منزله نیروهای زمینی آمریکا در شمال سوریه است. ترکیه در ۲۴ جولای ۲۰۱۵ علیه پ.ک.ک در شمال عراق که تحت کنترل دولت آمریکا قرار داشت حملات شدید هوایی انجام داد و سپس در داخل مرزهای ترکیه هم به صورت زمینی جنگ با پ.ک.ک را ادامه داد. در حالی که آمریکا حزب اتحاد دموکراتیک (پ.ی.د) و یگان‌های مدافع خلق (ی.پ.گ) را در شمال سوریه به عنوان نیروهای زمینی خود قلمداد می‌کرد و کشورهای غربی هم از این مسئله حمایت می‌کردند. ترکیه در شمال سوریه عملیات «سپر فرات» را ترتیب داد و «پ.ی.د» را مورد حملات خود قرار داد. همه این اقدامات ترکیه علیه آمریکا و ضد امپریالیستی است.
بایستی واقعیت‌ها دیده شوند، عملیات «سپر فرات» ترکیه، عملیاتی بود که مورد قبول آمریکا نبود و آمریکا با این عملیات از جزئیات تا کلیات آن مخالف بود، اما در ظاهر نمی‌توانست این مخالفت خودش را اعلام کند. چون هراس داشت که ترکیه به بلوک اوراسیا بپیوندد و این مسئله می‌توانست نه‌تنها منافع منطقه‌ای آمریکا بلکه منافع جهانی آمریکا را هم به خطر بیاندازد.
در حال حاضر ایران، روسیه و سوریه باید این وضعیت را درست ارزیابی کنند و راه‌های همکاری‌های مشترک با ترکیه را بررسی کنند و بدون قهر کردن با اتحاد و همدلی به حل مسئله سوریه بپردازند. ایران، سوریه و ترکیه بایستی به مذاکره در مورد آینده سوریه بپردازند و اهداف عملیات «سپر فرات» را به درستی تجزیه و تحلیل کنند و ترکیه صادقانه توضیح دهد که هدف از این عملیات جلوگیری از شکل‌گیری یک کریدور تروریستی کُردی در شمال سوریه است.
داعش هدف اصلی این عملیات نیست، داعش بازیچه دست آمریکاست که خود آمریکا آن را ایجاد کرده است. بنده هیچ زمانی داعش را جدی نگرفتم. هدف اصلی ترکیه از عملیات «سپر فرات» از میان برداشتن گروه تروریستی «پ.ی.د» به منظور جلوگیری از ایجاد کریدور تروریستی در جنوب مرزهای خود است. هیچ کشوری دوست ندارد یک گروه تروریستی در همسایگی مرزهایش دولت تشکیل دهد.
در حال حاضر ترکیه نمی‌تواند سیاست‌های درستی برای تبیین اهداف خود اتخاذ کند به دلیل اینکه ترکیه از سال ۱۹۵۲ عضو ناتو است و سیستم غربی در ساختارهای این کشور نهادینه شده و این سیستم روزی شکاف خواهد برداشت و زمانی که دیپلماسی عقلانی وارد سیستم ترکیه شود، این شکاف را عمیق‌تر خواهد کرد.
گفتن اینکه تحولات ترکیه در سیاست خارجی فقط یک تغییر تاکتیک کوچک است، اشتباه است و نمی‌توان به هیچ نتیجه‌ای رسید. به عنوان مثال ما سه نفر به عنوان ارتشی بازنشسته که چند سال قبل به خاطر عملیات «بالیوز» و «ارگنه‌کُن» دستگیر و زندانی شده بودیم به روسیه رفتیم و با دو نفر از نزدیکان پوتین به نام‌های «الکساندر دوگین» و «کنستانتین مالوفیو» دیدار کردیم. آن‌ها انتظار داشتند ما از اردوغان بدگویی کنیم، ولی در کمال ناباوری آنان، ما گفتیم که در حال حاضر با اردوغان همکاری می‌کنیم. چون در ترکیه حقیقتی به نام اردوغان وجود دارد و در حال حاضر از نظر سیاسی اردوغان شکست‌ناپذیر شده است.
با نگاهی به احزاب اپوزیسیون ترکیه هم می‌بینیم که آن‌ها به شدت غرب‌گرا و طرفدار آمریکا هستند. بنابر این طرف مخالف اردوغان خیلی بیشتر برای منطقه و همسایگان خود هزینه ایجاد می‌کند. با این سخنان ما، طرف‌های روسی متعجب شدند و «کنستانتین مالوفیو» بلافاصله در یک مصاحبه تلویزیونی اعلام کرد که سه ارتشی بازنشسته ترکیه حرف‌هایی را به ما گفتند که ما به این نتیجه رسیدیم که روابط قطع‌شده بین روسیه و ترکیه را با عذرخواهی رسمی اردوغان بازسازی کنیم.
در این موضوعات ما احساسی برخورد نکردیم. با توجه با آموزه‌های کمالیستی که به آن معتقدیم، توانستیم با در نظر گرفتن منافع بین‌المللی ترکیه به روس‌ها توصیه‌هایی کنیم که تصمیم درستی در جهت منافع دو کشور اتخاذ کنند.
«محمدجواد ظریف» وزیر امور خارجه ایران چندین بار به ترکیه رفت و آمد کرده است، باید از این فرصت‌ها استفاده کرد و با مهارت دیپلماسی نهایت تلاش را در جهت اتحاد و همکاری‌های مشترک دو کشور در منطقه انجام داد. بنده زمانی که به سوریه می‌روم، اگر وقتم را صرف بدگویی از اقدامات اردوغان کنم هیچ نتیجه‌ای برای ترکیه و سوریه نخواهد داشت. تا زمانی که از طریق گفتمان سیاسی تلاش نشود تا دولت ترکیه سیاست خود را در قبال سوریه عوض کند هیچ موفقیتی در حل مسئله سوریه به وجود نمی‌آید.
پس باید کدورت‌های گذشته را رها کرد و زمان حال را دریابیم. بایستی به تلاش‌های سیاسی خود برای حل مسئله سوریه ادامه دهیم. با اتخاذ دشمنی با اردوغان فقط ابزارهای خود برای موفقیت را از دست می‌دهیم. بایستی از سیاست دشمنی با اردوغان دست برداریم و به دنبال بازسازی روابط بین سوریه و ترکیه باشیم.
بنده به عنوان کسی که طرفدار تشکیل اتحادیه آسیای غربی هستم معتقدم از کوچک‌ترین فرصت‌ها و کورسوهای امید باید نهایت استفاده را ببریم. از سخنان تفرقه‌انگیز باید پرهیز کنیم چرا که با گفتن سخنان خصومت‌آمیز، طرف غرب‌گرا مخصوصاً در ترکیه نهایت سوءاستفاده را می‌کنند. این‌ها وابسته به تشکیلات «ناتو» هستند و مانند بنده نیستند که برای تبیین گفتمان خود مجبور به سخنرانی در همه شهرها و در همه کنفرانس‌ها و با همه اشخاص باشند، آن‌ها با توجه با ابزارهای تبلیغی که در اختیار دارند سخنان خود را در کمترین زمان به گوش میلیون‌ها نفر می‌رسانند.
به همین خاطر کوچک‌ترین صحبت‌های شما را به بهترین شکل ممکن استثمار می‌کنند و در اختیار رسانه‌ها و مردم قرار می‌دهند. در حال حاضر پیام‌هایی که از طرف ایران به ترکیه فرستاده می‌شود بایستی کاملاً دوستانه، متحد کننده و حول منافع بین دو کشور باشد و اگر اختلافاتی هم بین دو کشور وجود داشته باشد بایستی در پشت پرده مذاکره و حل و فصل شود.
تسنیم: سیاست‌های ترکیه در مورد عملیات رقه و موصل را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ آمریکا در مورد عملیات رقه بعضاً تهدیدهایی را مطرح می‌کند و در حال حاضر هم عملیات موصل به عنوان بحث روز مطرح است. همه این‌ها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
پلات: در حال حاضر ترکیه مشغول عملیات «سپر فرات» در شمال سوریه است و در آنجا حضور نظامی دارد. رقه ۲۴۰ کیلومتر فضای باز دارد و هزینه عملیات رقه برای ترکیه بسیار گران تمام می‌شود. قبلاً در مصاحبه تلویزیونی این مسئله را تحلیل کرده‌ام و الآن هم برای شما می‌گویم که عملیات رقه تمرکز عملیات «سپر فرات» را بر هم می‌زند و باعث از بین رفتن دستاوردهای آن می‌شود.
از طرف دیگر حضور یگان‌های مدافع خلق (ی.پ.گ) در عملیات رقه هم از اهمیت زیادی برخوردار نیست. حتی اگر ترکیه وارد رقه هم بشود، هیچ برنامه و هدف سیاسی در آنجا محقق نمی‌شود. بنابراین به نظر بنده ترکیه بایستی عملیات رقه را با ائتلاف قدرت‌های اوراسیایی و سوریه، روسیه و ایران به صورت مشترک انجام دهد تا این عملیات به موفقیت کامل برسد؛ این نظریه در مورد عملیات موصل هم کاربرد دارد.
در مورد عملیات موصل اگر ترکیه راه‌حل سیاسی خود را از طریق آمریکا به نتیجه برساند در این صورت آمریکا پیروز خواهد شد و سپس ترکیه را کنار می‌گذارد. بنابراین ترکیه برای مشارکت در عملیات موصل بایستی با دولت مشروع عراق و با قدرت‌های منطقه مذاکره کند و به توافق برسد و اگر ترکیه به جای دولت مشروع سراغ مذاکره و ائتلاف با گروه‌های مخالف دولت و نامشروع برود، در این صورت نه تنها به هیج نتیجه و دستاوردی نمی‌رسد، بلکه هزینه‌های بسیار سنگینی هم متحمل می‌شود.
دولت‌های امپریالیستی شاید بتوانند از این طریق به موفقیت برسند چرا که آن‌ها پول و امکانات و شورای امنیت را در اختیار خود دارند، ولی این‌گونه حرکت‌ها برای کشوری مثل ترکیه بسیار گران تمام می‌شود. بر این اساس سیاست‌های ترکیه اشتباه است و ترکیه بایستی به وضعیت قبل از بحران با حکومت مرکزی عراق برگردد و از نو با حکومت مرکزی عراق به مذاکره بپردازد. ترکیه بایستی تمام تلاش خود را برای تشکیل نشدن دولت مستقل کُردی در شمال عراق انجام دهد. بر همین اساس بایستی مسئله شیعه و سنی را به طور کلی کنار بگذارد و بر اساس منافع ملی خود با دولت مرکزی عراق ائتلاف کند چرا که هر راه دیگری باعث قدرتمندتر شدن «مسعود بارزانی» رهبر اقلیم کردستان می‌شود.
متأسفانه ایران در مورد مسئله تشکیل دولت کُردی در شمال عراق حساسیت زیادی نشان نمی‌دهد و به نظرم این بزرگ‌ترین اشتباه ایران است. اگر در شمال عراق دولت مستقل کردستان تشکیل شود در این صورت هم ترکیه، هم ایران و هم سوریه یک روز خوش نخواهند دید. بر این اساس سه دولت بایستی متحد شوند و سیاست‌های مشترکی برای مقابله با تشکیل دولت کُردی اتخاذ کنند.
بنده اطلاع دارم که دولت‌های ایران و ترکیه به صورت پنهانی زد و بندهایی با «مسعود بارزانی» انجام می‌دهند. این کارها شایسته دو دولت قدرتمند منطقه نیست. دولت‌های بزرگ چنین بازی‌های کوچکی را انجام نمی‌دهند. تشکیل دولت کُردی به ضرر سه کشور ترکیه، ایران و سوریه است بنابراین سه دولت بایستی با اتحاد با یکدیگر بارزانی را سرنگون کنند.
تسنیم: در حال حاضر آنکارا با اربیل روابط بسیار خوبی دارد. حتی در میتینگ معروف دیاربکر، بارزانی و اردوغان با هم دیدار داشتند و هم‌اکنون هم آنکارا به خاطر اختلافات با دولت مرکزی عراق به سمت بارزانی رفته است. ارزیابی‌تان در این خصوص چیست؟
پلات: بله، کاملاً درست می‌گویید. منتقد اصلی این موضوع هم خود بنده هستم. کار به جایی رسید که رئیس سابق حزب وطن «آغا بی» گفته بود که این سیاست‌های اردوغان کاملاً غلط است و حزب وطن به شدت با آن مخالف است. حزب ما از ابتدا اعتقاد به همکاری‌های مشترک منطقه‌ای دارد. این سیاست‌های اردوغان کاملاً اشتباه است و اگر ترکیه این سیاست را بکار می‌گیرد، نشان می‌دهد که ترکیه در راه اشتباهی قدم برداشته است و این سیاست ترکیه، این مسئله را توجیه نمی‌کند که ایران از گروه‌های کُردی آن منطقه حمایت کند و باعث قدرتمند شدن آن‌ها شود.
در نهایت اگر دولت کُردی تشکیل شود متضرر اصلی این مسئله چهار کشور ترکیه، ایران، عراق و سوریه خواهند بود. زمانی که چهار کشور با همدیگر متحد شوند، مسئله کُردی مسالمت‌آمیز و بدون درگیری نظامی حل خواهد شد چرا که منطقه کُردی در محاصره اقتصادی این چهار کشور قرار دارد. خطر اصلی در منطقه تسلط کشورهای امپریالیستی بر آن است.
درگیری‌های منطقه درگیری‌های شیعه و سنی نیست. این بحران‌های منطقه فقط با اتحاد ایران و ترکیه حل خواهد شد. ایران و ترکیه با اتحاد و همکاری‌های مشترک با یکدیگر می‌توانند دنیای اسلام را از درگیری‌های داخلی بین شیعه و سنی نجات دهند. دو کشور بایستی قدم‌های اساسی در این مسئله بردارند و اگر اختلافاتی هم با یکدیگر دارند با مذاکره و گفت‌وگو حل کنند. اگر تاکنون این قدم‌ها برداشته نشده به این خاطر است که هر دو کشور مورد هجوم کشورهای امپریالیستی قرار داشته‌اند.
تسنیم: در روابط بین ایران و ترکیه فاکتور عربستان سعودی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ خیلی‌ها اعتقاد بر این دارند که ترکیه در بلوک عربستان سعودی قرار دارد. بعد از سفر اخیر محمدجواد ظریف به آنکارا بلافاصله ولیعهد عربستان به ترکیه آمد. روابط ترکیه با دو کشور را چگونه ارزیابی می‌کنید و فاکتور عربستان تا چه حدی بر روابط ایران و ترکیه تأثیرگذار است؟
پلات:سیاست‌های ترکیه در مورد عربستان را اشتباه می‌دانم. چون این سیاست‌ها بر پایه سنی‌گری بنا شده و این نقشه امپریالیسم است. عربستان سعودی روابط ویژه‌ای با اسرائیل دارد و ۷ مورد از مذاکرات پنهانی این دو کشور فاش شده و سعودی‌ها را مجبور به توضیح دادن کرده است. اسرائیل و عربستان چهار توافق کلیدی با یکدیگر داشته‌اند. این توافقات عبارت است از: تغییر نظام در ایران، تشکیل کشور کُردی بین ایران و ترکیه، صلح اسرائیل با فلسطین و تشکیل ارتش متحد سنی در منطقه.
همه این چهار توافق علیه ایران و ترکیه هستند. آمریکا حمایت کاملی از عربستان دارد. اغلب افکار عمومی ترکیه مخالف کشورهایی مثل عربستان و قطر هستند. این سیاست‌های آنکارا سیاست‌هایی نیست که بتواند دوام داشته باشد. کشورهایی مثل عربستان و قطر جایی در سیاست‌های کلی ترکیه ندارند. سیاست‌های کنونی ترکیه با عربستان و قطر بیش از ۱۵ سال عمر ندارد در حالی که دولت‌ها بر اساس روابط ۱۰۰ ساله و ۵۰۰ ساله از یکدیگر سیاست‌گذاری می‌کنند. ما هر زمانی منتقد سیاست‌های کنونی آنکارا با ریاض و دوحه هستیم.
تسنیم: شما از جمله کسانی هستید که تلاش‌های زیادی در مورد ازسرگیری روابط بین آنکارا و دمشق انجام داده‌اید، بارها به دمشق سفر کردید. در حال حاضر روابط بین آنکارا و دمشق در چه وضعیتی قرار دارد؟
پلات:سفرهای متعددی به دمشق داشته‌ایم و تمام تلاش خود را برای آب کردن یخ بین روابط ترکیه و سوریه انجام داده‌ایم. انتظارات و ملاحظات دمشق را به آنکارا و انتظارات و ملاحظات آنکارا را به دمشق منتقل کرده‌ایم. گفتمان ما صادقانه و واضح است به همین خاطر مورد اعتماد همه طرف‌ها هستیم.
ما در سوریه، مصر و روسیه همین گفتمان ثابت را داریم. زمانی که به مصر سفر کردیم در آنجا به ما گفتند که بشار اسد دیکتاتور است. ما جواب دادیم که بشار اسد هم اکنون تنها ضمانت برای یکپارچگی و استقرار در سوریه است. زمانی که بشار اسد سرنگون شود یکپارچگی و استقرار سوریه از بین خواهد رفت. زمانی که «میلوسویچ» سرنگون شد، یوگوسلاوی فروپاشید.
با سرنگونی معمر قذافی لیبی فروپاشید. صدام سرنگون شد، عراق فروپاشید. این مسئله را امپریالیسم جهانی به خوبی می‌داند. ما در هر کشوری که برویم همین گفتمان ثابت خود را ارائه می‌دهیم. حزب ما (حزب وطن) برای هر کدام از کشورهای ایران، عراق، سوریه و روسیه سیاست‌های مشخصی دارد. حزب وطن کشورهای منطقه را به همکاری مشترک دعوت می‌کند و خواهان گسترش روابط با کشورهای اوراسیایی است.
اگر ایران و ترکیه در این منطقه اتحادیه قدرتمندی تشکیل ندهند، از طرف غرب و اوراسیا سرنگون می‌شویم. بنابراین ایران و ترکیه بایستی متحد شده تا این اتحادیه تشکیل شود و حرف‌های زیادی در جهان بزنند.
خوشبختانه تلاش‌های ما در حال نتیجه دادن است. افکار عمومی با ما همراه شده و حتی وزیر دادگستری ترکیه هم طی اظهارنظری امنیت آنکارا را وابسته به امنیت دمشق عنوان کرد، اما باز هم راه خیلی سختی در پیش داریم چرا که قدرت‌های ناتو ساکت نمی‌مانند و دخالت می‌کنند.
تشکیل این اتحادیه به زیرساخت‌های اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی نیاز دارد و کار آسانی نخواهد بود. باید در نظر داشت که ترکیه کشوری است که از سال ۱۹۵۲ عضو ناتو است. البته تغییرات زیادی در ترکیه صورت گرفته است، قشر کم درآمد جامعه به شدت ضد امپریالیسم شده‌اند و این مسئله خیلی مهمی است. سطح تحصیل و آگاهی در این قشر افزایش یافته است و همه این مسائل بایستی به درستی ارزیابی شود. این فرایند یک فرایند مرگ و زندگی است.
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
