فرمان تولید به ٥ قلوهای نفتی

طرح‌های نیمه تمام یک‌به‌یک به ثمر می‌نشیند، همان‌طور که بیژن زنگنه وعده داده بود. پس از نصب سکوهای فاز ١٩، ٢٠ و ٢١ پارس‌جنوبی این‌بار کلید توسعه در میدان‌های نفتی غرب کارون چرخیده تا گشایش عظیم به ارمغان بیاورد و به این ترتیب تولید نفت ایران می‌رود تا در کانال چهار میلیون بشکه‌ای در روز بایستد. آمار ماه گذشته صادرات نفت ایران بیانگر صادرات دو میلیون و ٣٧٠ هزار بشکه است. تولید هم در سه میلیون و ٧٥٠ هزار بشکه گزارش شده است. آن‌طور که تحلیلگران می‌گویند بازگشت غول‌های نفتی به ایران هم آغاز توسعه دیگری است که دولت یازدهم برای صنعت نفت نوید داده بود. آن‌طور که سید‌‌نورالدین شهنازی‌زاده، مدیرعامل شرکت نفت گفته تولید میادین غرب کارون تا پایان سال به ۳۴۵ هزار بشکه در روز می‌رسد. او اضافه کرده: توسعه نهایی میدان‌های نفتی غرب کارون با هدف دستیابی به تولید روزانه ٢/١ میلیون بشکه تا افق ۱۴۰۰ به حدود ۲۵ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری نیاز دارد که حدود هفت‌میلیارد دلار آن تامین مالی و در طرح‌های اجرایی هزینه شده است. با افزایش هر یک درصد ضریب بازیافت میدان‌های این منطقه تا ۲۵ درصد، ۳۳ میلیارد دلار و در مجموع ۶۷۰ میلیون بشکه نفت قابل استحصال به ارزش بیش از ۶۷۰ میلیارد دلار (با فرض بهای ۵۵ دلار برای هر بشکه نفت) برای کشور درآمدزایی خواهد شد. هم‌اکنون مجموع نفت درجای میدان‌های در دست توسعه آزادگان، یادآوران و یاران، حدود ۶۷ میلیارد بشکه است. تولید کنونی از میدان‌های نفتی غرب کارون، حدود ۳۰۰ هزار بشکه در روز است که تا پیش از پایان امسال به ۳۴۵ هزار بشکه در روز می‌رسد و تامین منابع مالی طرح‌های توسعه میدان‌های نفتی یاران شمالی از محل بیع‌متقابل تامین می‌شود.
کلیدی برای تثبیت ذخایر غرب کارون
امروز قرار است سه پروژه بزرگ نفتی در منطقه غرب کارون شامل میادین آزادگان شمالی، یادآوران و یاران شمالی، با حضور حسن روحانی، رییس‌جمهوری افتتاح شود. بر اساس هدف‌گذاری انجام شده، تا سال ۱۳۹۷ تولید نفت خام از میدان‌های مشترک غرب کارون که پنج میدان آزادگان شمالی، آزادگان جنوبی، یاران شمالی، یاران جنوبی و یادآوران را با ظرفیت نفت درجای ۶۴ میلیارد بشکه تشکیل می‌دهد، به
٧٠٠ هزار بشکه در روز افزایش می‌یابد.
حوزه غرب کارون از دو ناحیه نفتی آزادگان (شامل میدان‌های آزادگان شمالی، آزادگان جنوبی، یاران شمالی و یاران جنوبی) و میدان یادآوران (شامل ٢ ناحیه نفتی کوشک و حسینیه) تشکیل شده است. کارشناسان ذخایر نفت درجای این میدان‌ها بالغ بر ٦٧ میلیارد بشکه برآورد می‌کنند. اگرچه از اوایل سال ٩٥، برداشت نفت از میدان‌های آزادگان شمالی به میزان ٧٥ هزار بشکه در روز و یادآوران به میزان ٨٥ هزار بشکه در روز آغاز شده اما برداشت ٣٠ هزار بشکه‌ای نفت از میدان یاران شمالی نیز به تازگی شروع شده است. از سویی برداشت نفت از میدان یادآوران از نیمه نخست آبان ماه امسال به ١١٥ هزار بشکه در روز رسیده که این رقم ٣٠ هزار بشکه بیش از تعهد میدان در فاز نخست است. در واقع این افتتاح تثبیت برداشت‌ها از این سه ناحیه است.
چینی‌ها در آزادگان باقی می‌مانند؟
میدان نفتی آزادگان شمالی با مساحتی حدود ٤٦٠ کیلومتر مربع، بخشی از میدان نفتی آزادگان است که در حدود
١٢٠ کیلومتری غرب اهواز در منطقه مرزی مشترک بین ایران و عراق در جنوب غربی کشور و به‎طور عمده در تالاب هورالهویزه واقع شده است. آزادگان شمالی با میدان مجنون عراق مشترک است. طرح توسعه این میدان در ٢ فاز و هریک با ظرفیت تولید ٧٥ هزار بشکه نفت در روز اجرا می‌شود که با بهره‌برداری از آن‎ها، برداشت نفت خام از آزادگان شمالی در مجموع به ١۵٠ هزار بشکه در روز می‌رسد. شاخه بین‌المللی شرکت ملی نفت چین (CNPCI) پیمانکار اجرای فاز نخست توسعه میدان آزادگان شمالی در قالب قرارداد بیع متقابل است. براساس قرارداد اولیه، در صورت توافق میان شرکت ملی نفت ایران و این شرکت چینی، فاز دوم توسعه این میدان هم قرار است به CNPCI واگذار شود. البته هنوز درباره کم و کیف این واگذاری اطلاع چندانی در دست نیست اما گفته می‌شود فاز دوم براساس چارچوب قراردادهای جدید نفتی تنظیم خواهد شد که به بیع متقابل پیشرفته شهرت دارد.
یادآوران، پیش به سوی ٣٠٠ هزار بشکه در روز
میدان نفتی یادآوران در ١٠ کیلومتری جنوب شرقی میدان آزادگان و در حدود ۷۰ کیلومتری جنوب غربی اهواز و شمال خرمشهر در منطقه جغرافیایی کوشک و حسینیه به صورت شمالی- جنوبی در گستره نوار مرزی کشور عراق واقع شده که با میدان سندباد عراق مشترک است. شرکت ساینوپک چین پیمانکار بیع متقابل توسعه میدان نفتی یادآوران است. براساس برنامه‌ریزی انجام شده این میدان در سه فاز توسعه می‌یابد که در فاز نخست برداشت نفت از این میدان باید به ٨٥ هزار بشکه در روز برسد. در فاز دوم سقف تولید از این میدان به ١٨٠ هزار بشکه در روز و در فاز سوم سقف تولید به ٣٠٠ هزار بشکه در روز می‌رسد. میدان نفتی یاران شمالی در استان خوزستان و در فاصله تقریبی
١٣٠ کیلومتری غرب شهر اهواز و در نزدیکی مرز ایران و عراق و در مجاورت تالاب هور‌الهویزه قرار گرفته است. یاران شمالی که در غرب میدان آزادگان شمالی و شمال میدان یاران جنوبی واقع شده با میدان مجنون عراق مشترک است. شرکت نفت وگاز پرشیا وابسته به ستاد اجرایی فرمان امام (ره) در قالب قرارداد بیع متقابل توسعه این میدان را بر عهده دارد که در حال حاضر برداشت ٣٠هزار بشکه‌ای از این میدان محقق شده است.
گزینه مناسب برای توسعه غرب کارون
سید عبدالجواد علوی، کارشناس ارشد حوزه نفت و گاز تاثیر افتتاح و بهره‌برداری از میادین غرب کارون بر نظام اقتصادی و رونق صنعت را مثبت ارزیابی می‌کند و به «اعتماد» می‌گوید: «شرکت‌هایی که مسوولیت توسعه چنین میادین بزرگ و حساسی را تقبل می‌کنند باید مجهز به تکنولوژی روز دنیا بوده و توانمندی جذب سرمایه خارجی را داشته باشند. به این ترتیب با تمام احترامی که برای عملکرد قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا و غدیر قایل هستم، باید گفت که این نهادها فناوری روز دنیا برای انجام عملیات نفتی و افزایش ضریب بازیافت را ندارند. از طرفی به‌طور تقریبی می‌توان گفت هیچ شرکت خارجی حاضر به مشارکت و همراهی با این نهاد نیست. »رییس سابق هیات‌مدیره شرکت اکتشاف نفت با بیان اینکه برای جذب سرمایه دو میلیارد دلاری برای توسعه میادین غرب کارون نیازمند یک شرکت با سابقه و توانمند در حوزه نفت هستیم، ادامه داد: «قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا قادر به جذب این حجم از سرمایه نیست. از طرفی شرکت ملی نفت چین نیز گزینه مناسبی برای حضور در این میادین نیست، ‌چرا که داشتن سرمایه به تنهایی نمی‌تواند برای توسعه این طرح کافی باشد و لازمه این توسعه فناوری روز دنیا است. » به گفته علوی توتال که قرار است حضور فعالی در فاز ١١ پارس جنوبی داشته باشد بیش از آنکه بر تزریق سرمایه تکیه کند، بر مدیریت مناسب پروژه و انتقال تکنولوژی روزدنیا متمرکز است. مدیریت پروژه خود به تنهایی یک صنعت به شمار می‌رود. با توجه به بدعهدی چینی‌ها در آزادگان، به نظر می‌رسد با شرکت‌های معتبر بین‌المللی همچون شل، بی. پی و... برای توسعه این طرح باید مشارکت کرد.