۵دلیل ایران برای عدم همراهی با عربستان

در حالی که عربستان به دلیل فشار مالی و پس از اتخاذ سیاست نفت ارزان، اکنون سیاست تقویت قیمت نفت را پیگیری می‌کند ایران به پنج دلیل عجله‌ای برای همراهی با عربستان در این زمینه ندارد. اعضای اوپک طی ماه‌های گذشته بارها برای بحث در مورد کاهش تولید نفت تشکیل جلسه داده‌اند. اعضای این سازمان از کاهش شدید قیمت نفت در دو سال گذشته رنج می‌برند. این کاهش موجب فشار بر بودجه این کشورها و کاهش رشد اقتصاد کشورهای صادر‌کننده شده است. اما ایران با پیشنهادات مربوط به فریز و کاهش تولید مخالفت و اعلام کرده که قصد دارد سطح تولید و صادرات نفت خود را به سطح قبل از تحریم‌ها برساند. این موضع ایران می‌تواند به دلایل زیر اتخاذ شده باشد:
١- بازگرداندن تولید نفت به سطح قبل از تحریم‌ها برای دولت حسن روحانی نماد اثر بخش بودن برجام تلقی می‌شود و با توجه به در پیش بودن انتخابات ریاست‌جمهوری در ایران، روحانی نمی‌خواهد با توافق بر سر فریز یا کاهش تولید این نماد را از دست بدهد.
٢- موضع ایران در زمینه کاهش تولید مستقیما به بلندپروازی این کشور برای جذب شرکت‌های نفتی بین‌المللی مرتبط است. دولت روحانی به موازات مذاکرات هسته‌ای مدل جدید قراردادهای نفتی را طراحی کرده که هدف از آن جذب سرمایه‌گذاری و تکنولوژی خارجی به بخش انرژی کشور است. از منظر سیاسی نیز دولت روحانی قصد دارد با توسعه روابط خود جامعه بین‌المللی، موقعیت ایران را بهبود ببخشد. کاهش تولید نفت ایران موجب کاهش فضای تعامل‌بخش نفت ایران با شرکت‌های خارجی خواهد شد و این با بلندپروازی‌های دولت ایران همخوانی ندارد.
٣- در نتیجه تحریم‌های غرب، تولید نفت ایران بین سال‌های ٢٠١٢ تا ٢٠١٤، ٦/٠ میلیون بشکه در روز کاهش یافته و به ١/٣میلیون بشکه رسیده است. این در حالی است که عربستان در فاصله سال‌های ٢٠١١ تا ٢٠١٥ تولید خود را حدود ٩/٠ میلیون بشکه افزایش داده و به ٢/١٠ میلیون بشکه در روز رسانده است. طبیعتا کاهش تولید سبب خواهد شد تا ایران سطح سنتی تولید خود را از دست بدهد و نتواند از تاثیرات مثبت لغو تحریم‌ها بهره بگیرد.
٤- طرح اوپک برای اعمال سهمیه‌های تولید جدید به دلیل تغییر در سیاست نفتی عربستان سعودی مطرح شده است. قایل شدن نقشی کلیدی برای عربستان در اوپک برای ایران قابل پذیرش نیست. با تشدید تنش‌ها بین دو کشور طبیعتا برای ایران دشوار خواهد بود که در درون اوپک ابتکارات دیکته‌شده از جانب عربستان را دنبال کند. این به‌خصوص از آن جهت اهمیت دارد که در طول دوران تحریم‌ها، اکثر اعضای اوپک به جای حمایت از ایران، تولید خود را افزایش دادند و به سرعت سهم ایران از بازار را به خود اختصاص دادند.
٥- ایران در مقایسه با دیگر صادر‌کنندگان نفت، بهتر توانسته دوران قیمت‌های پایین نفت را تحمل کند. تهران در واکنش به تحریم‌ها قبل از آغاز افت قیمت‌ها در سال٢٠١٤ شروع به کاهش وابستگی خود به صادرات نفت کرد. در نتیجه، اقتصاد ایران نسبتا متنوع‌تر از اقتصاد سایر تولید‌کنندگان نفتی است و از تراز تجاری غیرنفتی مثبتی برخوردار است. هرچند با توجه به سهم ٢٩ درصدی درآمدهای نفتی در بودجه ایران، این کشور هنوز هم از ناحیه افت قیمت نفت تحت فشار است، اما در مقایسه با سایر کشورهای صادر‌کننده، فشار مالی ناشی از قیمت‌های پایین نفت بر تهران کمتر است.