دانش‌آشتیانی:باید پرورش بر آموزش غلبه کند
وزیر پیشنهادی آموزش و پرورش در معرفی برنامه‌هایش گفت: نگاه جدید به آموزش و پرورش این است که روح سند تحول حاکی از این است که باید در نظام آموزشی به مساله پرورش به معنای مهارت‌های زندگی که باید در محیط مدرسه کسب شود تا کارآمدی لازم را داشته باشد، باید کاری بکنیم که پرورش بر آموزش غلبه پیدا کند.
به گزارش خبرآنلاین، در جلسه علنی امروز مجلس شورای اسلامی، دانش آشتیانی، وزیر پیشنهادی برای تصدی وزارت آموزش و پرورش، بعد از سخنان نماینده‌های موافق و مخالف، به توضیحاتی درباره برنامه‌هایش پرداخت.
او سخنانش را اینطور شروع کرد: ابتدا لازم است از همه نمایندگان محترم مجلس تشکر کنم که در طول این چند روز که در جلسات مختلف حضور پیدا کردم بحث‌های تخصصی درباره آموزش و پرورش مطرح شد و نقطه‌نظرات مفید و کلیدی ارائه کردند که امیدوارم بعد از رای اعتماد بتوانم به عنوان یک خدوم ملت نسبت به آموزش و پرورش و معلمان دینم را ادا کنم. ضمن این که از همه وزرای قبلی آموزش و پرورش تشکر میکنم که در جهت ارتقای نظام آموزشی ما تلاش کردند و به خصوص از دکتر فانی آخرین وزیر آموزش و پرورش کمال سپاسگزاری را دارم.
دانش‌آشتیانی ادامه داد: خدا را شاکرم موقعیتی فراهم آمد که در این جمع مهم که هم دولت حضور دارد و هم نمایندگان مجلس، درباره آموزش و پرورش کشور صحبت کنم. در آستانه روز دانش آموز و روز ملی مبارزه با استکبار جهانی هستیم. روزی که خون پاک دانش آموزان در برابر دانشگاه تهران به زمین ریخت و پیوند میان مدرسه و دانشگاه و دانش آموختن و تعهد داشتن را نمادین کرد. حسب وظیفه نکاتی را در رابطه با برنامه پیشنهادی عرض میکنم.
این وزیر پیشنهادی تاکید کرد: برنامه من در چهار بخش تدوین شده؛ مهمترین مساله ای که دغدغه چندین ساله من است این است که آموزش و پرورش را باید بخش سرمایه‌ای کشور دانست و نه بخش مصرفی. مدرسه را باید مهمترین واحد تاثیرگذار در توسعه به شمار آورد. بنابراین محور کلی برنامه من در چهارچوب سند تحول نظام آموزش و پرورش است و بر اساس خواست مقام معظم رهبری است. این را به جد عنوان میکنم که برنامه پیشنهادی من واقع‌گرایی و تحول‌خواهی است. اگر نمایندگان مخالف گفتند که اینها اجرایی نیست، باید بگویم مسلم است که در مدت کوتاه و هشت ماه امکان تحقق کامل این برنامه نیست همانطور که در مقدمه به آن اشاره کردم که برنامه‌ای درازمدت است اما در انتها برنامه کوتاه‌مدت منطبق با آن را ذکر کردم.
او افزود: درباره آموزش و پرورش و توسعه باید توجه داشته باشیم که نظام آموزش و پرورش ما گرفتار بیماری‌های ساختاری است. مساله آموزش و پرورش، مساله ملی است و حل مساله ملی نیاز به اجماع ملی دارد. مطمئنا یک فرد در وزارت آموزش و پرورش نمی‌تواند این نهاد را به جایگاه خودش را برساند، همه دولت و نمایندگان باید کمک کنند که در جایگاه مطلوب خودش قرار بگیرد و به عنوان مساله ملی و مهم کشور تلقی شود.
دانش‌آشتیانی با اشاره به این که نگرانی نسبت به امروز و آینده سرمایه‌های انسانی کم‌اهمیت‌تر از نگرانی نسبت به سرمایه‌های طبیعی و فیزیکی نیست، گفت: باید تمام تلاشمان را انجام دهیم تا مدرسه را محور توسعه قرار دهیم و از طریق کیفیت‌بخشی به فرآیندهای مدرسه، انسان‌هایی کارآمد تربیت کنیم که نظام توسعه‌ای کشور نیاز به این انسان‌های کارآمد دارد.
او ادامه داد: توسعه کشور نیازمند رشد متوازن و به هم پیوسته آموزش و پرورش و آموزش عالی است. آموزش و پرورش سیزده و نیم میلیون دانش‌آموز دارد، حدود یک میلیون معلم و مربی دارد، که در بیش از ۱۰۷ هزار مدرسه و آموزشگاه مشغول فعالیتند، در همین حال آموزش عالی با بیش از ۲۵۰۰ واحد دانشگاهی و پنج میلیون دانشجو در سطح کشور فعالیت دارد. شهرستان‌هایی داریم که دانشگاه دارد اما با صندلی‌های خالی روبه‌رو است ولی در همان شهرستان مدرسه کم داریم، مدرسه‌ها شیفتی یا کپری است. این عدم توازن یکی از مشکلات اساسی آموزش و پرورش ماست. نتیجه تحقیقات ملی نشان داده در جامعه به عنوان سرمایه‌های اجتماعی، معلمان بالاترین گروه از نظر منزلت اجتماعی هستند یعنی از نظر شهروندان دارای بیشترین حرمت هستند. به رغم این احترام، از نظر معیشتی و اقتصادی در وضعیت نابسامانی هستند، این عدم تعادل ساختاری یک مانع مهم توسعه و یک چالش اساسی است که باید به آن پرداخته شود.
وزیر پیشنهادی روحانی برای وزارتخانه آموزش و پرورش با بیان این که چالش‌هایی را در رابطه با آموزش و پرورش مطرح میکنم که نیازمند یک تحول برای رفع آنها هستیم، گفت: یکی از این مسائل، آموزش مخزنی و بر محوریت محفوظات و نمره است. حاد بودن تنگناهای معیشتی معلمان، اقتصاد آموزش و پرورش، کمبود امکانات و فضاهای آموزش و پرورشی، وجود شکاف میان دستگاه‌های ستادی با معلمان، گسست میان خانه و مدرسه، همه اینها و در کنار اینها تمرکزگرایی، دیوان‌سالاری و سیاست‌زدگی آموزش را تحت سیطره قرار داده و باعث شده پرورش و خلاقیت قربانی آموزش شود.
دانش‌آشتیانی تاکید کرد: آموزش به مسابقه‌ای برای کسب صندلی‌های دانشگاه تبدیل شده. اصالت دادن به کمیت آموزش و کم‌توجهی به مسائل ملی و جهانی مثل مهارت‌های زندگی، محیط زیست، تفاوت‌های اقلیمی در مناطق مختلف کشور مسائلی را به دنبال داشته که برنامه‌ریزی آموزشی را با مشکلات و تنگناهای مختلف رو به رو کرده است. برونداد این وضعیت ساختاری، تصویر نگران کننده ای از آموزش و پرورش در شرایط کنونی به وجد آورده. رتبه کنونی آموزش و پرورش ما در نظام بین المللی بر پایه ۱۵۱ شاخص جهانی، ۱۴۱ از ۱۸۷ است. نظام آموزش و پرورش ما گرفتار نوعی سکون، جمود و فرسودگی است.
او ادامه داد: وقتی اعلام کردم کاری که می‌خواهم انجام دهم در جهت تحقق خواسته رهبر انقلاب است این است که ایشان تاکید کردند نظام آموزشی ما نظامی قدیمی، فرسوده و کهنه است. مثل یک موزه مقدس که دست به آن نخورده و هرکس آمده گوشه و کنارش را کم و زیاد کرده و باید نوسازی شود. در نظام آموزش و پرورش ناکارآمد و غیرمولد برنامه ریزی از پویایی دور شده است.
دانش‌آشتیانی با اشاره به دور شدن زنان از جایگاه مطلوب در مدیریت آموزش و پرورش اظهار کرد: در شرایطی که اکثر دانش آموزان دختر هستند، نقش خانم‌ها در مدیریت آموزش و پرورش کمرنگ است از نظر نگاه تربیتی نیازمند این مساله هستیم که از این قشر فرهیخته بیشتر در آموزش و پرورش استفاده کنیم.
او ادامه داد: از دیگر چالش‌ها کهنگی مدارس و اقتصاد آموزش و پرورش است. مطالعات زیادی درباره اقتصاد آموزش و پرورش انجام داده و معتقدم با همین منابع مالی و مدیریت کردن هزینه‌ها قسمتی از این مشکلات برطرف می‌شود. آموزش و پرورش نیازمند این است که منابعش را بهتر هزینه کند و مدیریت هزینه بهتری داشته باشد. در اقتصاد آموزش و پرورش وضعیت به این صورت است که سال ۸۴ تا ۸۵، ۹۱ درصد از بودجه به پرسنل و ۹ درصد به کیفی سازی اختصاص داشت، اما در حال حاضر که ۳۰ هزار میلیارد بودجه آموزش و پرورش است ۹۸.۵ درصد پرسنلی است و یک و نیم درصد برای کیفیت بخشی به مدارس اختصاص دارد یعنی دست وزیر و مدیران برای ۱۳ میلیون دانش آموز و ۱۰۷ هزار مدرسه فقط ۴۰۰ میلیارد تومان وجود دارد که باز هم همه آن را نمی‌توان در این بخش اختصاص دارد و گفته می‌شود ۲۰۰ میلیارد تومان است.
دانش آشتیانی افزود: با این روند، هیچوقت نمی‌توانیم مشکل آموزش و پرورش کشور را حل کنیم. برای گذر از وضع موجود، مهمترین مساله این است که باید نگاه و رویکرد جدیدی به آموزش و پرورش داشته باشید که نیازمند برنامه‌ریزی و اقدامات تدریجی است که بتوانیم از این وضعیت دربیاییم. در برنامه‌ها به این موارد اشاره کرده‌ام.
او گفت: نگاه جدید به آموزش و پرورش این است که روح سند تحول حاکی از این است که باید در نظام آموزشی به مساله پرورش به معنای مهارت‌های زندگی که باید در محیط مدرسه کسب شود تا کارآمدی لازم را داشته باشد، باید کاری بکنیم که پرورش بر آموزش غلبه پیدا کند. در این جهت باید توجه داشته باشیم که لازم است در محیط مدرسه کاری کنیم از حافظه محوری به خلاقیت محوری، از کمیت آموزشی به کیفیت پرورشی، از فضای رقابت غیراخلاقی به اخلاق برسیم و از فشار و استرس به دانش‌آموزان بکاهیم.
گفتنی است هفت دقیقه از گفته‌های دانش‌آشتیانی باقی ماند که به علت همزمانی با اذان ظهر، به ساعت یک موکول شد.
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
