مشکلات هواپیمایی روی خط رسانه‌ها
سازمان هواپیمایی کشور با انتشار گزارش تأخیرهای شرکت‌های مختلف هواپیمایی منظم‌ترین و پرتأخیرترین این شرکت‌ها را اعلام کرد.
به گزارش صبح نو، براساس این آمار شرکت آسمان با ۸۹۰ پرواز بیشترین سهم پروازی را به خود اختصاص داده است و ایران‌ایر با ۷۱۲ پرواز، ماهان با ۶۷۴ پرواز و زاگرس با ۶۴۳ پرواز در رتبه های بعدی قرار دارند .آمار این سازمان نشان می‌دهد که ایران‌ایر بیشترین تأخیر پروازی را در آخرین ماه تابستان ثبت کرده و این شرکت در شهریورماه ۷۱۲ پرواز را انجام داده که سهم پروازهای تأخیردار آن ۶۶ درصد بوده است.
همان‌طور که خبرگزاری مهر منتشر کرده است، هواپیمایی تابان و آسمان هم هر یک با ۶۴ درصد به‌طور مشترک رتبه دوم بیشترین تأخیرات پروازی را به خود اختصاص دادند؛ پس از این ۲ ایرلاین، ایران‌ایرتور با ۶۳ درصد در رتبه سوم قرار گرفته است. هواپیمایی معراج، نفت، آتا ایر، زاگرس، کیش‌ایر، اترک ایر، کاسپین، ماهان، قشم ایر و پویا ایر به ترتیب با ۶۲ درصد، ۶۱، ۵۵، ۵۴، ۵۱، ۵۰، ۴۹، ۴۳ و ۳۳ درصد تأخیر در رده‌های بعدی لیست تأخیرات پروازی شهریورماه قرار دارند.
این در حالی است که آقای عباس آخوندی، وزیر راه و شهرسازی -که بزرگ‌ترین وعده او در دوران وزارتش را می‌توان خرید هواپیماهای خارجی دانست- درباره شرکت‌های جدید هواپیمایی گفته بود: «تخصص و داشتن هواپیمای نو که تاریخ ساخت آن بعد از سال ۲۰۰۰ باشد از جمله شروط دریافت مجوز حمل‌و‌نقل هوایی است. بعد از اینکه در صنعت هوانوردی تمام سیستم قیمت‌گذاری را آزاد اعلام کردیم شرکت‌های متعددی درخواست پروانه و تأسیس کرده‌اند.البته ما برای کسانی که بخواهند یک سیستم هواپیمایی با تمام خدمات داشته باشند؛ شرایط را بسیار سخت کردیم. شرکت‌هایی که قصد کار دارند باید حداقل ۳۵۰ میلیارد تومان سرمایه داشته باشند، متخصص باشند و هواپیمای آن‌ها نیز حتماً نو باشد و تاریخ ساخت آن بعد از سال ۲۰۰۰ باشد. چندین شرکت برای اخذ پروانه ایرلاین مراجعه کرده‌اند و مجوز اولیه را گرفته‌اند که باید بقیه کارها را انجام دهند. شرکت‌ها باید کل سرمایه‌شان را وارد کنند، مذاکرات خرید هواپیما را صورت دهند، تیم پروازی خود را ایجاد کنند و زمانی که این کارها انجام شد می‌توانند پروانه فعالیت خود را بگیرند. درخواست‌های ایجاد خطوط حمل‌و‌نقل هوایی بسیاری واصل شده است. منابع اولیه‌ای که برای این منظور از سوی شرکت‌ها واریز شد؛ بیش از حد تصور ما بود. در واقع استقبال بسیار خوبی در حال انجام است و من امیدوارم شرکت‌های توانمندی با پایه مالی و فنی خوب وارد شوند و بتوانند سطح هوانوردی ایران را ارتقا دهند.»
از ۱۱۸ فروند به ۱۷ هواپیما رسیدیم
البته این وعده آخوندی و خرید هواپیماهای مختلف و نو ممکن است همچنان با موانعی رو‌به‌رو باشد و همین وعده بزرگ آخوندی برای خرید هواپیماهای خارجی نیز تحقق نیابد. با وجود گذشت چندین ماه از برجام و امضای خرید هواپیماها المانیتور در گزارش جدید خود به مجوزهای جدید پرداخته و آن را نشانه‌ای از امیدواری در این روند تلقی کرده است.
باشگاه خبرنگاران با انتشار گزارش المانیتور نوشته است: مدت کوتاهی پس از اعطای مجوز خزانه‌داری آمریکا به ۲ شرکت هواپیماسازی بوئینگ و ایرباس برای فروش هواپیما به ایران، تهران از این اقدام به عنوان گامی در راستای عمل آمریکا به تعهداتش بر اساس برجام، استقبال کرد. روز ۲۴ سپتامبر، یعنی سه روز پس از صدور این مجوزها، آقای محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران تأیید کرد که ایران چراغ سبز لازم برای خرید ۸۰ فروند از ۸۸ هواپیمایی را که قصد داشت از بوئینگ بخرد دریافت کرده است.
وی افزود: «از ۱۱۸ فروند هواپیمای ایرباس، برای ۱۷ هواپیما مجوز صادر شده است. .ایرباس و بوئینگ قبلاً توافق کرده بودند که بیش از ۲۰۰ فروند هواپیمای مسافربری به ایران بفروشند یا اجاره دهند. پس از اجرایی شدن برجام در ژانویه ۲۰۱۶، اداره کنترل دارایی‌های خارجی خزانه‌داری آمریکا (اوفک) اسنادی را منتشر و اعلام کرد که همه مؤسسات آمریکایی علاقه‌مند به فروش یا اجاره هواپیما، قطعات یدکی هواپیما یا ارائه خدمات نگهداری و ایمنی به ایران می‌توانند به‌صورت مورد به مورد برای دریافت مجوز درخواست دهند. در دستورالعمل‌های اوفک تصریح شده که مؤسسات غیر آمریکایی که در تولید محصولاتشان بیش از ۱۰ درصد کالاهای ساخت آمریکا به کار رفته است نیز برای فروش یا اجاره هواپیما به ایران به مجوز دولت آمریکا نیاز دارند.
پول هواپیما نداریم
مشکل دیگر فروش هواپیما به ایران در کنار موضوع صدور مجوز، موضوع تأمین مالی این قراردادهاست. ظریف در ۲۳ سپتامبر در سخنرانی خود در شورای روابط خارجی آمریکا در نیویورک گفته بود: «اوفک... به بانک‌های بین‌المللی می‌گوید که تجارت با ایران بلامانع است، ولی اما و اگر‌های زیادی را باقی می‌گذارد. یعنی یک جمله می‌گوید تجارت با ایران بلامانع است، ولی پنج صفحه اما و اگر می‌گذارد. بنابراین، در نهایت این بانک‌ها می‌گویند که ما ترجیح می‌دهیم راه امن و بی‌خطر را انتخاب کنیم. ما معامله با ایران را فراموش می‌کنیم و این نتیجه کار است. با گذشت هشت ماه از اجرای برجام، هیچ بانک مهم اروپایی‌ای همکاری با ایران را شروع نکرده است. به نظر ما این کوتاهی است.» برخی تحلیلگران بر این باورند که مجوزهای صادر شده از سوی اوفک نشانه‌ای امیدوار‌کننده مبنی بر این مساله است که همکاری‌های بانکی جدی بین ایران و اروپا قریب‌الوقوع است. از آنجایی که بانک‌های مهم اروپایی به‌دلیل تحریم‌های پابرجای دولت آمریکا حتی پس از اجرایی شدن برجام از همکاری با ایران امتناع ورزیده‌اند، این می‌تواند تحولی مهم ارزیابی شود.
تهران به این علت ناگزیر شده به همکاری با بانک‌های کوچک‌تر اروپایی روی آورد و مذاکره با بانک‌های بزرگ‌تر را ادامه دهد. با توجه به بزرگی معاملات ایران با بوئینگ و ایرباس و ضرورت تأمین مالی آن‌ها به صورت دراز مدت، روشن است که بانک‌های کوچک قادر به تأمین مالی این قراردادها نخواهند بود. از این‌رو می‌توان انتظار داشت که بازیگران بزرگ‌تری وارد عرصه تأمین مالی این قراردادها شوند و این قراردادها به آغاز همکاری‌ها بین ایران و بانک‌های بزرگ غربی در آینده‌ای نزدیک کمک کند. در واقع، مجوزهای صادر شده از سوی اوفک، علاوه‌بر اعطای مجوز به ۲ شرکت هواپیماسازی، پیامی اطمینان بخش به مؤسسات بزرگ مالی و تجاری جهان است مبنی بر اینکه می‌توانند معاملات با ایران را از سر بگیرند.
بانک‌های کوچک آخرین چالش هواپیمایی
با این‌حال همان‌طور که المانیتور نیز تاکید کرده است بانک‌های کوچک اروپایی نمی‌توانند فرآیند مالی خرید هواپیماها را بر عهده بگیرند و ایران برای این کار باید به انتظار باز شدن گره بانکی باز نشده پس از برجام بنشیند. مساله‌ای که بارها توسط مسوولان دولتی از جمله بزرگ‌ترین نقض تعهدات طرف‌های غربی خوانده شده است.
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
