اهداف متناقض در سوریه!
انتشار خبر تعامل دو قدرت بزرگ و تاثیرگذار در بحران سوریه همچون آمریکا و روسیه هرچند بسیار مهم و برای حل این بحران ضروری اســت، اما کافی نیســت. به رغم آنکه تاکنون کشورهای اروپایی از این توافق حمایت کردند و آن را اقدام مثبتی در حل بحران ســوریه دانســتند اما به نظر میرسد که ابهامات بسیاری در این میان وجود دارد.
نصرالله تاجیک در خبرآنلاین نوشت : خوشبینانه ترین موضوع در این توافق را میتوان موضوع انسانی آتش بس در سوریه دانست زیرا این موضوع موجب منتفع شدن مردم سوریه و حل بحران آوارگان خواهد شد. اما در دیگر موارد این توافق چشم انداز روشــنی ندارد. بنابراین در کل نمیتوان با خوشبینی به این توافق نگریســت زیرا ابهامات بسیاری در خصوص حل بحران سوریه وجود دارد.
یکی از ابهامات نقش گروههای مســلح در سوریه است و بعید به نظر میرســد که این گروهها قبول کنند موضوع به آرامی حل شود و اجازه دهند که همه توافقات صورت بگیرد و نیروهای خود را برای از بین بردن جبهه النصره و داعش به کار بگیرند. بنابراین مانند توافقات دفعات گذشــته که به عنوان مثال فوریــه جاری صورت گرفت بــاز هم قضیه جدی دنبال نشــود. از یک ســو آمریکاییهــا، انتخابات ریاســت جمهوری خود را در پیش دارند بنابراین اراده لازم برای رسیدن به یک توافق و مصالحه را ندارند. یکــی از موضوعاتی کــه موفق بودن ایــن توافق را به چالش میکشــد، زمان اجرای آن اســت. در حال حاضر نیروهای دولتی سوریه در موضع برتری قرار دارند بنابراین به نظر میرســد آمریکاییها در حال خرید وقت هســتند تا انتخابات خــود را برگزار کنند و از ســوی دیگر نیروهای معتدل خود را با آموزش و ارسال سلاح تقویت کنند. بنابراین احســاس میشــود به دلیل ابهاماتی که وجود دارد، بعید است این توافق راه به جایی ببرد و بیشتر یک توافق برای آتش بس در کوتاه مدت اســت اما در بلندمدت اثر جدی بر حل بحران سوریه ندارد. آمریکا و روسیه هر چند این توافق را رسانه ای کردند اما ابعاد اصلی
ایــن قضیه را پنهان نموده اند. بــا وجود این، براساس برخی از گزارشهایی که در این خصوص منتشر شــده، اقداماتی قرار اســت صــورت بگیرد امــا ابهامات بســیاری در این زمینه وجود دارد. بنابراین یک برآورد دقیق نمیتوان در خصوص ایــن توافقنامه ارائه کــرد. به نظر میرســد کشــورهای اصلی درگیر در این قضیــه از جمله ایران و عربســتان را در یک مرحله ای حذف کرده باشــند تا بتوانند مساله را ساده ســازی کنند. اما چون اخبار جزئی وجود نــدارد بنابراین نمیتــوان در خصوص چشــم انداز آینده روســیه به دنبال امضای این توافقنامه سخن گفت. با وجود این، حجم تخریب و آالمی که مــردم به آن دچار شدند، به گونهای اســت که آینده صلح و ثبات در سوریه را تیره وتار میکند. شاید ســوریه تجزیه شده شکل و شمای واضحتری دارد تا ســوریه قبل از این تحولات که بار دیگر بازسازی شود؛ بازسازی که گفته میشود ۳۰ سال نیز طول میکشد. بنابراین حجم خرابیها به حدی است که به نظر میرسد آینده سوریه به سمت تجزیه شدن گرایش بیشتری دارد. برهمین اساس نیز تاکید دارم که روند توافق آمریکا و روســیه با یکدیگر دوام ندارد. دلیل این عدم پایداری نیز بــه اختلاف نظر این دو کشــور در
خصوص آینده ســوریه بازمیگــردد. در صورتــی که اســد بخواهد باقــی بماند، آتش بس شکننده توافق کری- الوروف برای برقراری صلح در سوریه دوامی ندارد سناریوی تجزیه دنبال میشود زیرا براساس واقعیتهای میدانی با فشــاری کــه برخی کشــورها بر رفتن اســد وارد میکنند، سناریو تجزیه دنبال میشود. در هر صورت نبایــد فراموش کرد که ســوریه محل رقابتهای بازیگران منطقــه ای و فرامنطقه ای و در نقطه تلقی منافع درون و برون منطقــه ای قرار گرفته و به دلیل دخیل شــدن عوامــل و منافع متعــدد، پیش بینــی آینده معادلات خاورمیانه و به ویژه ســوریه تقریبا محال اســت. اوضاع کنونی سوریه هر روز به ســمت پیچیده تر شدن در حال حرکت اســت، تداوم این وضعیت میتواند وضعیت خطرناکی را برای منطقه و حتی کل جهان رقم بزند. باتوجه به چنین شــرایطی نباید مذاکرات درباره بحران ســوریه را به گونه ای تصور کرد که به زودی به نتیجه خواهد رســید. اکنون برخی کشورها علاقه مندند که بحران سوریه خاتمه پیدا کند، اما در مقابل کشــورهایی نیز تمایل دارند که این بحران ادامه پیدا کند و به هر نحوی برای دستیابی به این هدف تلاش میکننــد، اگر بخواهیــم درگیریهای اخیر در حلب را
مورد بررســی قرار دهیم، این درگیری از ســوی گروههــای مســلحی ادامه مییابــد که در مذاکــرات ژنو حضور نداشــته و به دنبال حفظ وضعیت موجود و قدرت و مناطقی که به تصرف درآورده اند، هســتند. ســازمان ملل با مشارکت کشورهای خواهان پایان درگیریها در سوریه مانند روسیه و آمریکا، مذاکرات ژنو را پیش میبرد و از سوی دیگر، کشورهایی مانند ترکیه و عربستان منافعشان در این اســت که به ســمت جنگ و درگیری حرکت کنند. بنابراین کلیدی ترین مســاله به منظــور حل بحران ســوریه عزم و اراده سیاســی تمام طرفها برای حل این بحران اســت. اکنون این اراده میان تمامی طرفین درگیر و موثر در بحران سوریه مشاهده نمیشود. آمریکا در طول سالیان گذشته با اشتباهات خود در بعد سیاست خارجی، ژئوپلتیک منطقه را برهم زده است. این به هم ریختگی باعث شده که اکنون حل بحران سوریه با پیچیدگیهای دشواری روبهرو شود. در تحوالت کنونی منطقه، نقش کشــورهایی چون ایران، عربســتان و ترکیه در ایجاد ســمت و ســوی جدید تحوالت و آینده ســوریه بســیار مهم اســت و تنها عوامل خارجی میان آمریکا و روسیه را نمیتوان برای حل بحران تجزیه و تحلیل کرد. اگر قدرتهــای بزرگ فرامنطقه ای تمایل
به حل بحران سوریه دارند باید تلاش کنند کشورهای همپیمان خود را با استفاده از ابزار و اهرمهای مختلف به همسویی با خود وادارند و از اقدامات مخرب آنها در مسیر حل مساله ســوریه بازدارند. همگان باید متوجه شوند که در بحران سوریه روش تسلیحاتی و نظامی هیچ کارکردی ندارد. باید یک روند سیاسی در سوریه طی شود و به خواست و نظر مردم سوریه احترام گذاشــت. باید به دولت قانونی کمک کرد تا امنیت و ثبات را در کشور برقرار کرده و دوران سازندگی و پایان بخشیدن به آلام مردم سوریه آغاز شود. این راهکاری است که ایران از ابتدای بحران در سوریه به آن تاکید داشت و هماکنون نیز همان راه را دنبال میکند. در وضعیــت فعلی روســیه و آمریکا ســعی دارند تا با توافق با یکدیگر خلاء قدرت در ســوریه را جبران کنند. از سوی دیگر مذاکرات و ارتباط هایی که مسکو با واشنگتن و ســازمان ملل در جهت برقراری آتش بس در حلب برقرار کرده باید مدنظر باشد. چراکه آمریکاییها در جایی به دلیل نقش مسکو در سوریه از آنها خواسته اند تا به روند سیاسی و حتی میدانی سرعت ببخشــند. اما موضوعی که هیچگاه نباید در مورد ســوریه از آن چشم پوشی کنیم این است که جریانها و اوضاع فعلی این
کشــور تا حدود زیادی توسط آمریکا یا روسیه اداره و حتی کنترل نمیشود. به گونهای که که گروههای مسلح بومی و غیر بومی تا حدود زیادی در آنجا خط مشی را معلوم و مشخص میکنند. بنابراین باید گفت که وضعیت سوریه یک حالت در هم تنیده را تجربه میکند.
منبع: هفته نامه مثلث، شماره ۳۲۶ مورخ ۲۶.۶.۹۵ ویژه نامه عربستان ، صفحه ۵۲. تحت عنوان آتش بس شکننده: توافق کری- لاوروف برای برقراری صلح در سوریه دوامی ندارد
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
