این سونامی ویرانگر خواهد بود، اگر ...
به سختی گاری سنگینش را که پر از طاقه‌های پارچه است در راسته‌های بازار قدیمی اراک جابجا می‌کند، آن یکی با کمری که زیر بار زندگی دوتا شده دستمال کاغذی می‌فروشد، سه تا پنج هزار تومن و دیگری گوشه‌ای از خیابان شلوغ بر سنگفرش نشسته و دست گدایی به سوی این و آن دراز کرده است، این شرایط نابهنجار اقتصادی برای مرد و زن‌شان کمابیش یکی است، شاید شکل کار کردنش تفاوت داشته باشد، تازه اگر بار زندگی چند سر عائله هم بر دوش‌شان باشد که حکایت‌شان دیدنی است.
وضعیت اقتصادی اگر بهتر باشد، مردهایشان گروه گروه در پارک‌ها می‌نشینند و گپی و می‌زنند و گاهی به جوان‌ها گیر می‌دهند و عموما به دوره و زمانه غر می‌زنند و زن‌هایشان در خانه سعی می‌کنند روزگار را بگذرانند، هرچند هم کسل‌کننده و در کلنجار با هزار و یکجور درد و بیماری ریز و درشت که وقتی پیری به سراغت می‌آید آنها هم می‌آیند.
به گفته کارشناسان وضعیت سالمندان در ایران با آنچه در واقع باید باشد، فاصله بسیار دارد و عوامل فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و ... بسیاری در دچار شدن جامعه سالمند به مشکلات و معضلات بسیار و در نتیجه دچار شدن جامعه به معضلات متعدد دخیل هستند.
سالمندان امروز از بسیاری از حمایت‌های مادی و معنوی که لازمه زندگی با کیفیت و مناسب است بی‌بهره‌اند. تامین مخارج معیشتی و درمانی بسیاری از سالمندان به دلیل نداشتن بیمه و حقوق بازنشستگی با مشکل مواجه است و اغلب هزینه‌هایی که برای این منظور به فرد سالمند تعلق می‌گیرد، حتی کمترین نیازهای او را تامین نمی‌کند.
شکی نیست که با توجه به جمعیت بالای جوان و میانسال امروز، در آینده‌ای نه چندان دور با جمعیت قابل توجهی از سالمندان مواجه هستیم و در صورتی که برنامه‌های مناسب حمایت از سالمندان فردا و برنامه‌های مناسب ارتقاء سلامت و تامین هزینه جوانان و میانسالان امروز در نظر گرفته نشود، قطعا در آینده با بحرانی جدی مواجه می‌شویم و جمعیتی قابل توجه از سالمندان و با مشکلات عدیده‌ای که رفع تمامی آنها هزینه‌های بسیار سنگینی را به کشور تحمیل خواهد کرد را شاهد خواهیم بود.
سالمندی چیست؟
دکتر مریم یارمحمد توسکی استادیار جامعه‌شناسی دانشگاه آزاد اراک در خصوص تعیین سن سالمندی گفت: آدمی به همان اندازه پیر است که احساس پیری می‌کند، بر این اساس نمی‌توان سن دقیق تقویمی برای سالمندی مشخص کرد.
وی بیان کرد: از نظر زیست‌شناسی، سالمندی از اواسط دهه شصت زندگی آغاز می‌شود. با افزایش امید به زندگی در عصر جدید بدیهی است کاربرد واژه سالمندی با تردید همراه است. در اروپا امید به زندگی مردان و زنان ۹۰ و ۹۲ سال گزارش می‌شود و با این اوصاف در این کشورها نمی‌توان کسی را که به سن ۷۵ یا ۸۰ سالگی نرسیده پیر به شمار آورد.
استادیار جامعه‌شناسی، با تاکید بر اهمیت اینکه فرد چه احساس و اندیشه‌ای در زمان سالمندی داشته باشد، ادامه داد: زندگی سعادتمندانه در دوران پیری نیز مقدور است، به شرط آن‌که زندگی گذشته فرد ثمربخش بوده و تمهیدات اجتماعی برای این قشر که سال‌ها زحمت و خدمت در جامعه داشته‌اند، مهیا باشد.
وی با بیان اینکه سالمندی را می‌توان از بعد زیست‌شناسی مرحله‌ای طبیعی و پیش‌پایانی در ادامه روند تولد تا مرگ دانست، افزود: از بعد اجتماعی سالمندی دورانی از زندگی است که شخص قادر به ادامه زندگی خود بطور مستقل نیست و محتاج به کمک دیگران است.
توسکی ادامه داد: در حال حاضر کشور ما در مسیر مواجهه با یک جمعیت سالخورده قرار گرفته که این روند با شتاب طی می‌شود. به طور طبیعی نرخ سالمندی حدود ۴.۵ درصد در هر جمعیت است و در حال حاضر نرخ جمعیت سالمندی در ایران ۷.۵ درصد و استان مرکزی ۹.۲ درصد است.
زنگ خطر سونامی بیماری‌های سالمندی در آینده
این استادیار جامعه‌شناسی عنوان کرد: استان مرکزی رتبه اول جمعیت سالمند روستایی و رتبه سوم جمعیت سالمندی در جمعیت شهری کشور را دارد. پیش‌بینی شده است که تا دو دهه آینده روند افسردگی و اختلالات روانی سالمندان چهار برابر شود.
وی با بیان اینکه جایگاه سالمندی در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران، یک مسئله اجتماعی است، اظهار کرد: بزرگ‌سالاری و تکریم و حرمت سالمندان در عرف و شرع ما همواره ویژه و در خور توجه بوده است، اما با توسعه زندگی شهری(حداقل ۷۰درصدی) و مسائل متعاقب آن در ایران از جمله بیکاری جوانان، خط فقر گسترده شهری و روستایی، خانواده‌های تک فرزند(۲۰درصد استان مرکزی)، مشکل مسکن و محدودیت ابعادی منازل شهری، خالی شدن روستاها و اقتصاد ورشکسته روستایی، حاشیه‌نشینی شهری، آمار بالای طلاق و خانواده‌های نابسامان، اعتیاد و ...، جایگاه سالمندان به شدت در نهاد خانواده در معرض صدمه قرار گرفته است.
توسکی ادامه داد: اینکه جمعیت سالمندی فزونی یافته است، یک موهبت و حاصل توسعه بهداشت و سلامت در هر جامعه است و بایستی آن را مغتنم شمرد و در عین حال باید برای حفظ زندگی در خور و شایسته آنان سیاستگذاری، برنامه‌ریزی و اقدام کرد.
وی افزود: در این راستا دولت‌ها موظف هستند این حق شهروندی را برای سالمندان خود حتی با امتیازات خاص و ویژه در نظر بگیرند.
وی در این خصوص با استناد به مصداقی عینی تاکید کرد: در چین برنامه‌های خاصی جهت حمایت از سالمندان به اجرا درآمده است. براساس این برنامه‌ها و سیاست‌های جدید فرزندانی که از نظر سنی کبیر محسوب می‌شوند طبق قانون وظیفه دارند از والدین خود حمایت و دستگیری کنند و کوتاهی در این زمینه مستوجب تنبیه است.
توسکی ادامه داد: در ژاپن نیز به منظور مقابله با پدیده سالمندی یک استراتژی ده ساله به نام استراتژی طلائی جهت تغییر نظام ارائه خدمت به سالمندان معرفی شد. از جمله این خدمات جدید نظیر پرستار مراقبت در منزل، مراقبت‌های اولیه و بستری در منزل و نیز تخصیص آسایشگاه‌هایی ویژه سالمندان با بیماری‌های خاص است. هم‌چنین تاسیس بیمه‌ای به نام سیستم سلامت سالمندان که تنها عهده‌دار بیمه بازنشستگان و سالمندان است.
وی تاکید کرد: بدیهی است پدیده سالمندی و مواجهه با آن غیر از توصیفات زیست‌شناسی و بهداشتی مرسوم و عمومی نیازمند توجهات و شناخت ابعاد فرهنگی و اجتماعی در هر جامعه است.
این استادیار جامعه‌شناسی عنوان کرد: لازم است به طور جدی فرهنگ‌سازی مناسب برای ترغیب سالمندان جهت زندگی جمعی و گروهی در زمانی که این امکان در خانواده‌ها محدود شده، برنامه‌ریزی و آموزش مطلوب ارایه شود.
توسکی اضافه کرد: از طرفی در جامعه بایستی امکانات زیست مطلوب سالمندان چه از نظر بهره‌گیری مطلوب از تجارب و تخصص آنها و چه از نظر حضور و مشارکت در اجتماعات، حفظ استقلال و تمکن مالی آنها سیاستگذاری و برنامه‌ریزی شود.
مستمری ۵۳ هزار تومانی برای یک سالمند
به گزارش ایسنا، معاون حمایت و سلامت کمیته امداد امام خمینی(ره) استان مرکزی با بیان اینکه افراد بالای ۶۰ سال، سالمند محسوب می‌شوند و سالمندان نیازمند تحت حمایت این نهاد قرار می گیرند، گفت: وضعیت سالمندانی که به این نهاد معرفی می‌شوند توسط مددکاران بررسی و در صورت واجد شرایط بودن تحت پوشش قرار می‌گیرند.
مجید مشهدی بیان کرد: برای سالمندان تحت پوشش خدماتی از جمله خدمات معیشت که شامل پرداخت کمک هزینه زندگی به صورت ماهانه است و خدمات تسهیلات بانکی و حق استفاده اعضای خانواده از امکاناتی مانند حمایت‌های تحصیلی دانش آموزان در نظر گرفته شده و به سالمندان نیازمند ارائه می‌شود.
وی در خصوص هزینه معیشت عنوان کرد: این مبلغ بستگی به تعداد اعضای خانواده دارد که برای افراد تک عضوی مبلغ ماهیانه ۵۳ هزار تومان و حداکثر برای اعضای بالای پنج نفر ۱۰۰ هزار تومان است.
معاون حمایت و سلامت کمیته امداد امام خمینی(ره) استان مرکزی در رابطه با تسهیلات بانکی که شامل سالمندان نیازمند می‌شود، عنوان کرد: این تسهیلات در قالب وام خوداشتغالی به فرد سالمند در صورت توانایی یا به اعضای خانواده سالمند تحت پوشش و نیز، در قالب وام کارانگیزی به سالمندان نیازمند اعطا می‌شود. وام کارانگیزی با هدف ایجاد روحیه نشاط در سالمند و ایجاد حس مفید بودن اعطا می‌شود و اقساط این وام ارزان قیمت است.
شورای سالمندان در کشور تشکیل شود
به گزارش ایسنا، با توجه به تورم و مخارج بالای زندگی برای فردی سالم به یقین مستمری ۵۳ هزار تومان به صورت ماهانه نیازهای سالمندی که مخارج درمانی را نیز در کنار هزینه‌های جاری زندگی دارد تامین نمی‌کند.
مشهدی در این رابطه بیان کرد: میزان پرداخت مستمری مطابق مصوبه دولت است و بیش از این نیز در توان این نهاد حمایتی نیست.
به گزارش ایسنا، هزینه‌های زندگی فردی سالمند قطعا با مبالغی که نهادهای حمایتی از جمله کمیته امداد امام خمینی(ره) و بهزیستی پرداخت می‌کنند تامین نمی‌شود و یک سالمند نمی‌تواند با این مبالغ زندگی مانند یک کارمند داشته باشد.
مشهدی در این راستا بر لزوم تشکیل شورای سالمندی در کشور تاکید و عنوان کرد: سالمندان امروز ما جایگاه مناسبی در کشور از لحاظ حمایت هایی که باید صورت گرفته شود ندارند و با توجه به حرکت جامعه به سمت جامعه سالمند باید برنامه‌ریزی دقیقی برای آینده جهت کاهش تبعات ناشی از این موضوع اتخاذ شود.
۵۰۰ سالمند استان مرکزی در مراکز حمایتی نگهداری می‌شوند
به گزارش ایسنا، مدیرکل بهزیستی استان مرکزی نیز در خصوص حمایت‌های این سازمان از سالمندان گفت: مرکز نگهداری سالمندان در اراک و دلیجان وجود دارد و سالمندانی که امکان نگهداری آنها در خانه نیست یا اقوامی که آنها را نگهداری کنند، ندارند در این مراکز نگهداری می‌شوند.
بهروز رفیعی با بیان اینکه ۵۰۰ نفر از سالمندان در استان مرکزی در این مراکز نگهداری می‌شوند و با اشاره به اینکه حدود پنج درصد از بودجه بهزیستی برای سالمندان در نظر گرفته می‌شود و در سال جاری این مبلغ حدود ۲۰۰ میلیون تومان است، عنوان کرد: برای سالمندانی که نیاز به مراقبت و پرستاری دارند دو مرکز در استان مرکزی تحت نظارت بهزیستی وجود دارد که سالمندان می‌توانند از امکانات این مراکز استفاده کنند.
وی ادامه داد: خدمات این مراکز برای سالمندانی که به تشخیص مددکار توانایی پرداخت هزینه‌های خدماتی را ندارند رایگان است.
مدیرکل بهزیستی استان مرکزی با بیان اینکه مستمری به سالمندان نیازمند که تحت حمایت بهزیستی هستند تعلق می‌گیرد، تاکید کرد: سالمندانی که به دلایل مختلف از جمله نیاز مالی تکدی‌گری می‌کنند در صورتی که جمع آوری و به بهزیستی معرفی شوند بعد از بررسی وضعیت، مستمری دریافت می‌کنند.
رفیعی با بیان اینکه بهزیستی نهاد سوم حمایتی از سالمندان است، افزود: کمیته امداد امام خمینی(ره) و سازمان بیمه تامین اجتماعی دیگر نهادهایی هستند که با خدمات خاص خود به نوعی از سالمندان حمایت می‌کنند.
وی در پاسخ به این سوال که آیا حمایت از سالمندان در کشور ما با توجه به پیش‌بینی جامعه سالمند آینده مناسب و کافی است؟ گفت: قطعا حمایت‌هایی که امروز برای جامعه سالمندان در کشور داریم کافی نبوده و این حمایت‌ها جوابگوی جامعه سالمند فردا نیست.
حمایت از سالمندان نیازمند پروتکل ویژه
مدیرکل بهزیستی استان مرکزی افزود: برای حمایت‌های مورد نیاز جامعه سالمندان بویژه در سال‌های آینده به پروتکل جامعی در این خصوص نیاز داریم و باید متولی خاص این گروه ایجاد شود.
رفیعی با تاکید بر اینکه نیازهای سالمندان باید در دو بعد روحی و جسمی در نظر گرفته شود، عنوان کرد: سالمندان به حمایت‌های بیمه‌ای جهت پیگیری مستمر و مناسب نیازهای درمانی نیاز دارند که برای این موضوع باید تمامی سالمندان تحت پوشش بیمه قرار بگیرند.
وی ادامه داد: بخشی از نیازهای روانی سالمندان در نهاد خانواده تامین می‌شود و نیاز است که نسل جدید در خصوص ارتباط با سالمندان و ترویج روحیه پذیرش سالمندان تحت آموزش قرار گیرند، این آموزش باید از سنین کودکی در نظر گرفته شود.
دوران میانسالی سالم به دوران سالمندی با کیفیت ختم می‌شود
مدیرکل بهزیستی استان مرکزی در خصوص اهمیت توجه به سلامتی در دوران میانسالی و جوانی برای داشتن دوران سالمندی سالم گفت: توجه به شیوه زندگی سالم، تغذیه مناسب و فعالیت‌های مستمر روزانه در سنین جوانی و میانسالی برای کاهش آسیب‌های جسمانی در دوران سالمندی بسیار ضروری است.
رفیعی ادامه داد: بروز بیماری‌هایی از جمله فشار خون، دیابت و ... در سنین جوانی و میانسالی، دوران سالمندی را با مشکلات بیشتری مواجه می‌کند و نیاز است که آموزش‌های لازم در خصوص خودمراقبتی در سنین قبل از سالمندی ارائه شود که در آینده جامعه سالمند سالمی را داشته باشیم.
در مأمن سالمندان اراک چه می‌گذرد؟
به گزارش ایسنا، مدیرعامل موسسه جامع خیریه سالمندان استان مرکزی و مسئول سرای سالمندان ابراهیم آباد، گفت: این مرکز ۱۵۰ نفر ظرفیت دارد و هم اکنون ۱۰۰ سالمند زن و مرد در این مرکز نگهداری می‌شوند.
پروین جهانبان که مسئولیت مرکز روزانه سالمندان جهاندیده اراک را نیز، به عهده دارد عنوان کرد: متاسفانه نیازهای سالمندان به حد کفایت تامین نمی‌شود و سالمندانی که از بیمه و دریافت حقوق بازنشتگی محروم هستند با دشواری زندگی را سپری می‌کنند.
وی افزود: هزینه‌های درمانی سالمندان موضوع مهمی است و در صورتی که یک سالمند تحت پوشش بیمه نباشد و حقوق بازنشستگی نیز نداشته باشد، تامین این هزینه‌ها بسیار دشوارتر می‌شود. در مرکز ابراهیم‌آباد برخی سالمندانی که نگهداری می‌شوند مجهول‌الهویه هستند و به این ترتیب برای بیمه درمانی این افراد نمی‌توان اقدامی انجام داد، از طرفی تامین هزینه‌های درمانی بسیار دشوار است.
مدیرعامل موسسه خیریه سالمندان استان مرکزی تاکید کرد: به عنوان نمونه در صورت شکستگی اعضای بدن و نیاز به پلاتین که در دوران سالمندی بیشتر بروز پیدا می‌کند، باید بیش از چهار میلیون تومان هزینه شود. سالمندانی که تحت پوشش بیمه‌های درمانی هستند، اما درآمدی ندارند نیز با مشکلات تامین هزینه درمان مواجهند.
وی گفت: ما در مرکز نگهداری سالمندان ابراهیم‌آباد با کمبودهای قابل توجهی مواجه هستیم و تامین تمامی مخارج درمانی و معیشتی سالمندان بسیار دشوار است و حمایتی که موثر باشد نیز، از این مرکز نمی‌شود.
جهانبان تاکید کرد: جامعه سالمند نیاز به حمایت‌های بیشتری دارد و این نیازها باید احصا شود، در غیر این صورت با مشکلات عدیده‌ای در آینده مواجه خواهیم بود.
به گزارش ایسنا، سالمندان متولی خاصی در کشور ندارند و اینکه حمایت‌های جزئی از طریق معدود نهادهای حمایتی از آنها صورت گیرد قطعا جوابگوی نیازهای جسمی و روانی سالمندان نیست. از سویی بسیاری از جوانان و میانسالان امروز بدون برنامه‌های آموزشی برای خودمراقبتی در راستای کاهش آسیب‌های جسمانی در دوران سالمندی، بدون اشتغال مناسب که تضمین‌کننده مخارج زندگی در دوران سالمندی باشد و اغلب بدون داشتن بیمه‌های مناسب به سمت سالمندی پیش می‌روند.
جوان امروز مجبور به گذراندن زندگی پرتنشی ناشی از تورم، بیکاری، شغل‌های ناپایدار و ... است که این تنش‌ها خود بستر بروز بسیاری از بیماری‌ها و در نتیجه ورود به دوران سالمندی پرخطر را فراهم می‌کند. این موضوع به معنای مواجهه با هزینه‌های درمانی قابل توجه جوانان و میانسالان امروز در دوران سالمندی است.
عدم برخورداری نسل امروز از بیمه و شغل مناسب در حقیقت به معنای نداشتن پس‌انداز مناسب و حقوق دوران بازنشستگی است و با این اوصاف دولت باید هزینه‌های معیشتی و درمانی این حجم از سالمندان در آینده را تامین کند.
تصور کشوری پیر با نیازهای متعدد بسیار بالا تصوری خوشایند نیست و یکی از مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری از تحقق این تصور برنامه‌ریزی اصولی و قطعی در راستای افزایش سطح سلامت افراد قبل از رسیدن به دوران پیری و پیش‌بینی تامین نیازهای سالمندان به بهترین شکل برای برخورداری از سالمندانی هرچه سالم‌تر و پرنشاط‌تر است.
در این راستا به نظر می‌رسد مهم‌ترین اقدامی که باید به عنوان گام ابتدایی مورد توجه قرار گیرد، تشکیل نهادی مستقل برای سالمندان، و در گام بعدی بررسی وضعیت زندگی جوانان و میانسالان امروز و رسیدگی به خلاء‌های زندگی آنها در ابعاد مختلف است که می‌تواند به مقابله‌ای مناسب با سونامی سالمندی منجر شود.
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
