روایت داشته‌ها و نداشته‌های اصولگرایان

اصولگراها با وجود هویت واحد، شاخص‌های گوناگونی به خودگرفتند که وجود دو روش اعتدالی وافراطی نیز گواه براین مطلب است. این استدلال را می‌توان باز هم با دلایل مختلفی روشن کرد. گرچه هر دو طیف از یک خاستگاه برخاسته‌اند، درحقیقت برخی از اصولگراها میانه رو این جریان یا معتدلین، تندروهای منتسب به جناح خودرا قبول ندارند. جریان احمدی‌نژاد خود را یک زایش اصولگرایی می‌داند که مناسبات این جریان با اصولگراهای سنتی و معتدل فاصله‌های جدی دارد. احمدی‌نژاد معتقد است که گفتمان مثلث متولد شده اصولگرایی فراگیر است و نیازی به اصولگرای سنتی ندارد، بلکه اصولگرای سنتی اگر بخواهد در عرصه سیاست بماند، باید خودش را به جریان احمدی‌نژاد متصل کند. اصولگرایی یک طیف گسترده است، درحقیقت بخش ریشه‌دار اصولگرایی اگر بتواند به یک نوع اجماع برسد، سرپل‌های وحدت بخشی دارد. گرچه بخشی از این سرپل‌ها به جهت فقدان برخی از چهره‌های مطرح اصولگرایی مانند مرحوم آیت ا... مهدوی کنی ضعیف شده است، ولی قابلیت وحدت در این جناح وجود دارد. جامعه مدرسین و جامعه روحانیت مبارز مانند گذشته راه و نقشه‌های اجماعی ندارند. به هر حال طیف و جریان ریشه‌دار سنتی به لحاظ معرفت‌شناسی و از منظر عرصه کنش سیاسی، همگرایی‌های بیشتری با یکدیگر دارند. بنابراین این طیف راحت تر می‌تواند به یک اجماع برای معرفی یک کاندیدا برای انتخابات ریاست‌جمهوری ۹۶ برسد. بخش‌هایی از جریاناتی که متصل به جناح اصولگرایی، اما منتقد به جریان سنتی است، مانند جبهه پایداری و ایثارگران، دیدگاه متفاوتی دارند و ممکن است که در بزنگاه‌ها به یک وحدت کلان در مجموع اصولگرایی نرسند. وضعیت کنونی جریان اصولگرایی که برخی از نیروهای اصلی این جریان به آن اذعان دارند، وعده وحدت این جریان را به آینده موکول می‌کنند؛ شاید به این دلیل که برای رسیدن به این وحدت نیاز به کارهای جدی‌تر و هماهنگی‌های بیشتری است. به هر روی در شرایط کنونی به نظر می‌رسد اجماعی در میان اصولگراها نیست؛ چراکه شکاف‌هایی میان این جبهه به دلایل عدیده‌ای ایجاد شده است. بر این اساس جریان اصولگرا باید خود را با تحولات جامعه کنونی ایران همراه و همسو کند. اصولگراها باید خود را با تغییرات نسلی که در ایران رخ داده است، منطبق سازند. به نظر می‌رسد که اصولگراهای معتدل نیز از این زمینه‌ها برخوردار بوده و توانستند خود را تا حدی با تغییرات جامعه و نسل‌های کنونی ایران همسو کنند. سایر جریان‌های اصولگرا به ویژه سنتی نیاز به تلاش بیشتری دارند تا خود را با تحولات موجود در ایران همسو کنند؛ چراکه ممکن است این هماهنگی نتواند به لحاظ معرفتی و مضمونی شکل بگیرد و خود را در گسست‌های اصولگرایی نشان دهد.