محور نشست‌مهم پوتین با همسایگان

به گزارش خبرآنلاین یوری یوشاکف دستیار رئیس جمهوری روسیه از دیدار ولادیمیر پوتین در تاریخ ۲۰ ژوئن (۳۱خرداد) با همتایان آذری وارمنی خود باهدف تلاشی دیگر برای حل بحران قره باغ خبرداد. این در حالیست که پیشتر خبر از دیدار سه جانبه روحانی -عارف - پوتین در باکو در آینده نزدیک در برخی رسانه های سه کشور منتشر شده بود.

به گفته یوکاشف طبق برنامه ریزی های انجام شده، پوتین ابتدا گفتگو و ملاقاتی دو جانبه و جداگانه با الهام علیف و سرژ سرکیسیان خواهد داشت و سپس گفتگوی سه جانبه میان آنها برگزار خواهد شد.

دستیار پوتین با اشاره به این نکته که کشورش تا کنون نیز نقش موثری در حل بحران میان دو کشور داشته، برای چندمین بار درطول بیست و پنج سال اخیر وعده داد روسیه قدم هایی موثر در حل بحران میان طرفین خواهد برداشت.

این در حالی است که روسیه از عوامل اصلی اشغال خاک آذربایجان توسط ارمنستان و همه بحرانهای موجود در کشورهای استقلال یافته ازشوروی سابق است و استراتژی سلطه جویی بر این کشورها همواره بربنیان ایجاد بحرانها در مناطق پیرامونی و نزدیک پیرامون را سرلوحه سیاستهای منطقه ای خود قرارداده است وبرهمین مبنا دست های نهان و آشکار مسکو در ایجاد واستمرار بحرانهای موجود در قفقاز جنوبی، اوکراین، ملدوای و کشورهای آسیای مرکزی قابل مشاهده است.

روسیه در طول بیش از دودهه گذشته هموار سعی نموده بحرانهایی که خود موجد آنها بوده، بدست خودش حل و فصل گردد لذا در ارتباط با بحران قر ه باغ کوهستانی مزید برآنکه یکی از روسای سه گانه گروه مینسک سازمان امنیت و همکاری اروپاست، در چند نوبت راسا مبادرت به حل این بحران ازطریق دعوت از روسای جمهور آذربایجان و ارمنستان نموده است که آخرین آن نشست سه جانبه روسای جمهور روسیه ،آذربایجان وارمنستان بود که در سال ۲۰۱۰ در زمان ریاست جمهوری دیمیتری مدودوف و روسای جمهور دو کشور مذکور برگزار شد و ازدرون این نشست "طرح غازان " بیرون آمد،اما به دلیل اختلاف میان طرفهای درگیر تاکنون به سرانجامی نرسیده است.

در مقطع کتونی نیز که پوتین راسا به دیدارهای دوجانبه و سه جانبه باهمتایان آذربایجانی وارمنستانی خود درزادگاهش سنت پترزبورگ مبادرت خواهد ورزید میتوان احتمال داد که وی طرح صلح غازان را که پنج سال پیش در مرکز تاتارستان فدراسیون روسیه نمود عینی یافته است مجددا روی میز قراردهد .این طرح که شباهتهای زیادی با طرح صلح مادرید گروه مینسک دارد بازگرداندن بخشی از اراضی آذربایجان توسط ارمنستان به بدنه اصلی اش را در متن خود دارد.
براساس "طرح غازان" شهرهای اشغال شده اطراف قر ه باغ ازسوی ارمنستان به آذربایجان بازگردانده میشود ، آوارگان آذری به شهرهای آزاد شده بازمیگردند ، در مرحله بعد رژیم حقوقی موقت قر ه باغ کوهستانی تعیین میشود ، نیروهای حافظ صلح روسی در درمنطقه میان شهرهای آزاد شده و آزاد نشده مستقر میشوند و درنهایت رژیم حقوقی دائم قر ه باغ تعیین می شود.
از آنجا که این طرح دارای ایرادات وشبهاتی است تاکنون به نتیجه نرسیده است. پارادوکس اساسی دراین نکته است که روسیه بعنوان بازیگری که در اشغال اراضی آذربایجان توسط ارمنستان نقش اصلی را داشته و با ارمنستان اتحاد استراتژیک دارد و پایگاه نظامی چندین ساله در گیومری ارمنستان مستقر نموده است و نسبت به حل این بحران موضع بی طرفی ندار د ، مصرانه قصد دارد نیروهای نظامی خود را بعنوان نیروی حافظ صلح وارد منطقه کند که بعید بنظر میرسد حداقل ازسوی آذربایجان و بازیگران غربی گروه مینسک مورد موافقت قرارگیرد.

از سوی دیگر مبهم بودن چگونگی رژیم حقوقی قر ه باغ ازدیگر نقاط ضعف طرح غازان محسوب میشود. ازسوی دیگر روسیه که تحت تحریم امریکا و غرب قراردارد و در موضوع سوریه با آمریکا دچار اختلاف است و درماههای اخیر شاهد افزایش پیشرویهای ناتو به مناطق پیرامونی خود است قصد دارد پای خود را ازطریق جلب عضویت آذربایجان به اتحاد های اقتصادی وگمرکی اورآسیا در قبال آزاد سازی برخی شهرهای پیرامون قر ه باغ (باحتمال زیاد بدون لاچین و کلبجر وحتی شاید شوشا ) و انتقال نظامیان روسی به قفقاز جنوبی محکمتر کند تا دربازی با غرب از این عامل بهره برداری نماید.
بنظر میرسد اجلاس قریب الوقوع سه جانبه روسای جمهور روسیه،آذربایجان و ارمنستان سنت پترزبورگ اگرچه شاید گامی به جلو در شرایط کنونی محسوب شود اما به دلایل مختلف داخلی ،منطقه ای و بین المللی و عدم تامین تمامیت ارضی آذربایجان و رویکردهای متفاوت بازیگران فرامنطقه ای و روسای گروه مینسک، حل جامع بحران قر ه باغ در نشست پیش رو از احتمال اندکی برخوردار است.