گزارش‌ فارن‌ پالسی از برنامه‌موشکی‌ایران

به گزارش دیپلماسی ایرانی به نقل از فارن پالسی؛ صورت توافق هسته ای با ایران ساده بود؛ لغو تحریم های اقتصادی علیه ایران، مقابل محدودیت برنامه هسته ای این کشور. اما همه مشکلات مربوط به جزئیات توافق است. موضوعاتی از قبیل توانایی موشکی ایران یا دعوی حمایت از تروریسم در زمره این جزئیات مشکل ساز است.

نزدیک شدن به چهاردهم جولای، تاریخ امضای توافق فرصت مناسبی برای بررسی ابعاد سیاسی، اقتصادی و فنی برجام است.

در واشنگتن روز به روز به منتقدان اوباما و متهم کردن آن به عدم توانایی در ملزم کردن ایران به پایبندی به توافق و نادیده گرفتن تاثیر رفع تحریم ها بر رفتار منطقه ای ایران افزوده می شود.

منتقدان به اشتباه انتظار داشتند که توافق هسته ای بتواند برنامه موشکی ایران را نیز محدود کند. مسئولیت این امر به جای توافق به قطعنامه شورای امنیت سپرده شد.

در پاراگراف سوم الحاقیه دوم قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت از ایران خواسته شده است که از فعالیت هایی اجتناب کند که با هر گونه موشک بالستیک با قابلیت حمل کلاهک هسته ای مرتبط باشد. از آنجایی که برجام هیچ سخنی در مورد برنامه موشکی ایران به میان نیاورده، زبان ضعیف قطعنامه مشکل ساز شده است.

در سی و یکم ماه مارس سه تن از سناتورهای جمهوری خواه به جان کری یادآوری کردند که وی به کنگره اطمینان داده بود که دولت پاسخی قدرتمند به آزمایشات موشکی ایران خواهد داد.

پیش از برجام نیز ایران صراحتا از سوی قطعنامه های سازمان ملل از آزمایش موشک های بالستیک با قابلیت حمل کلاهک هسته ای منع شده بود. به طور مثال می توان به قطعنامه ۱۹۲۹ شورای امنیت اشاره کرد.

دولت اوباما در مقابل پذیرش برجام از سوی ایران، نسبت به برنامه موشکی آن انعطاف نشان داد. قطعنامه ۲۲۳۱ با تصدیق برجام، زبانی منعطف و ضعیف را جایگزین زبان قاطع و با صراحت قطعنامه ۱۹۲۹ مبنی بر منع آزمایش موشک بالستیک با قابلیت حمل کلاهک هسته ای از سوی ایران کرده است.

همان طور که پیشتر اشاره شد، ترتیبات جدید به اندازه ترتیبات قبلی ایران را محدود نکرده و به همان اندازه الزام آوری ندارند. به عبارت دیگر قطعنامه ۲۲۳۱ راه گریزی در اختیار ایران قرار می دهد که به موجب آن می تواند بدون خطر نقض قطعنامه شورای امنیت به توسعه برنامه موشک های بالستیک میان برد و دوربرد خود بپردازد. از سوی دیگر قطعنامه جدید این موضوع را که به راستی چه موشک هایی قابلیت حمل کلاهک دارند، پیچیده تر کرده است.

افزون بر این، دولت برای متقاعد کردن کنگره و جلب نظر آنها نسبت به برجام اظهار کرد که امیدوار است این توافق بتواند رفتار منطقه ای خود و به زعم آنها حمایت از تروریسم را تغییر دهد.

گزارش وزارت امور خارجه در مورد تروریسم طی سه سال اخیر مرتبا ایران را در صدر لیست کشورهای حامی تروریسم قرار داده است. تهران در تعارضات عراق و سوریه و همچنین بحرین حضور دارد.

رابرت اینهورن به طور خلاصه دیدگاه منتقدان رفع تحریم ها به موجب توافق را بیان می کند. به ادعای وی: «وجوه گسترده ای که ایران به موجب لغو تحریم ها به دست می آورد، این کشور را قادر می سازد که منابع قابل توجه بیشتری را به بر هم زدن ثبات در کشورهای همجوار و گسترش نفوذ منطقه ای خود اختصاص دهد.»

در این میان حمایت مداوم دولت اوباما از ادامه روند لغو تحریم ها مشکلات را بیشتر کرده است.

رئیس جمهور جدید و مسیر پیش رو

صرف نظر از اینکه در نهایت چه کسی به کاخ سفید راه می یابد، رئیس جمهوری جدید باید برای مقابله با اقدامات ایران با شرکای آمریکا همکاری کند. این اقدامات می تواند شامل ممانعت از ارسال تسلیحات به صورت قاچاق و تحریم تامین مالی تروریسم از سوی ایران باشد. خلاء موجود در برجام نیز باید تغییر کند. در توافق حاضر هیچ جریمه مورد توافقی برای تخطی احتمالی ایران از توافق، به جز بازگشت دوباره تحریم های سازمان ملل نیامده است.

نمایندگان کنگره نیز خواهان تجدید قانون تحریم ها علیه ایران شده اند. سناتور تیم کین و کریس مورفی با وجود این که از حامیان توافق بودند، طرحی را برای گسترش قانون تحریم ها علیه ایران ارائه داده اند. بر طبق این قانون تحریم هایی به ایران به خاطر برنامه هسته ای آن و حمایت از تروریسم تحمیل می شود.

سناتور رابرت منندز دموکرات و سناتور مارک کورک جمهوری خواه نیز در ۲۰۱۵ طرحی را ارائه دادند که به موجب آن تحریم های ایران برای ۱۰ سال دیگر تمدید می شود. سناتور کلی آیوت نیز به همراه ۱۸ سناتور جمهوری خواه دیگر طرحی جداگانه برای تمدید این قانون تا ۲۰۳۱ و تصویب تحریم های جدید به خاطر برنامه موشکی ایران ارائه داده اند.