هدف از نامگذاری یک روز به نام ارتباطات
مسؤول انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات گفت: به دلایل مختلف تاریخی، سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و حتی اقتصادی ما در منطقه‌ای به‌سر می‌بریم که دنیای ما تبدیل به دنیاهای بسته شده است. قدرت و توانش گفت‌وگو و مهارت گفت‌وگو را در خیلی جاها از دست داده‌ایم. هر کسی و هر گروه اجتماعی به درون دنیای خود پناه برده و دنیای دیگری را نادیده می‌گیرد.
به گزارش ایسنا، دکتر هادی خانیکی اظهار کرد: هدف از نامگذارییک روز به نام« ارتباطات» این است که امروز شاهد تغییر زندگی به دلیل ارتباطات هستیم. طبیعتا برای دوستان رسانه‌ای اولین پرسش این است که آیا رسانه‌های اجتماعی هستی مطبوعات مکتوب را تهدید می‌کنند؟ آیا جهان رسانه‌ای همسایگی چند فرهنگی کارها را دشوارتر کرده یا آسان‌تر؟ آیا در مواجهه با فناوری‌های جدید در عصر ارتباطات با چالش‌های جدید قومی، مذهبی و جنسیتی و زبانی، همزیستی آسان‌تر شده یا مشکل‌تر؟ می‌توانیم از دو منظر متفاوت نگران باشیم یا امیدوار. نگران باشیم که آنچه داریم در حال از دست رفتن است یا امیدوار باشیم که آنچه امکان بازآفرینی و بازخوانی است برایش بوجود آوریم. من بدون اینکه بخواهم به خوش‌بینی یا بدبینی مفرط دامن بزنم می‌توانم بگویم این سوالی است که در برابر ما و شماست. در این گردهمایی مبارک، به تغییر باور کنیم و بپذیریم در شرایط متفاوتی قرار گرفته‌ایم.
مسؤول انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات ادامه داد: مجمع جهانی اقتصاد در گزارشی که سال گذشته در ۲۰۱۵ عرضه داشت رشد دم‌افزون اینترنت و ورود رسانه‌های جدید مانند موبایل را در فاصله‌ای ۱۵ ساله از ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۵ را مورد مقایسه قرار داده است که بر اساس آن در سال ۲۰۰۰ تعداد کاربران اینترنت در جهان فقط ۴۰۰ میلیون نفر بودند که از این میزان ۳۰۰ میلیون آنها در کشورهای توسعه‌یافته بودند، ۱۰۰ میلیون در حال توسعه و تعداد کم دیگری در کشورهای توسعه نیافته. ۱۵ سال بعد این رقم به ۳ میلیارد و ۲۰۰ میلیون کاربر در جهان رسید که یک میلیارد کاربر در کشورهای توسعه یافته و دو میلیارد در کشورهای در حال توسعه و ۱۰۰ میلیون نفر در کشورهای کمتر توسعه یافته بودند.
استاد دانشگاه علامه طباطبایی با بیان اینکه به این اعتبار می‌توان گفت تعداد کاربران اینترنت در کشورهای در حال توسعه دو برابر کشورهای توسعه یافته استه در حالی که بخش اعظم آنها به اینترنت دسترسی ندارند در مورد استفاده از تلفن‌های هوشمند همین عدد و رقم را می‌توان دید، تصریح کرد: اگر به دنبال این عدد و رقم بگردیم شاید اولین مسئله‌ای که به ذهن ما می‌رسد این است که باید به شرایطی برگردیم که ما مطبوعات محلی و خبرگزاری‌های استانی بی‌خود نشسته‌ایم و می‌خواهیم چیزی را نگه داریم. اما از طرف دیگر تقریبا تمام رویکردها و مطالعات ارتباطی می‌گوید به همان نسبت که رسانه‌های جهانی رشد کرده‌اند اهمیت رسانه‌های خرد هم زیاد شده است.
خانیکی تصریح کرد: جهان ما دوسویه دارد؛ سویه‌ای به سمت جهانی شدن می‌رود و سویه‌ای دیگر به سمت محلی شدن و این دوسویه با تناقض‌هایی که دارد بعضی کارها را مشکل و بعضی کارها را آسان‌تر کرده است. قسمتی که مشکل‌تر است اینکه رسانه‌های خرد علایق کوچک در فرهنگ‌های بزرگ ادغام می‌شود.
وی ادامه داد: در جهان امروز هویت‌های متکثر سربرآورده‌اند؛ چه مذهبی، قومی و ملی. همه‌ی اینها به هویت‌های مقاومت که از درون آن ستیز و خشونت بیرون می‌آید تبدیل شده است. این در جایی است که در مقابل گونه‌های مختلفی از هویت‌های رسمی و مشروعیت‌بخش نادیده گرفته می‌شود و برای نابود نشدن دست به مقاومت می‌زند.
خانیکی با طرح این سوال که چگونه می‌توان جلو رشد هویت‌های مقاومت را گرفت؟ تصریح کرد: اینجا منظورم از مقاومت وجه مثبت آن که به معنای ایستادگی در برابر هجوم و تهاجم‌ها، نیست بلکه منظور دفاع غیرمدنی از هویت خود است. وقتی می‌توانیم جلو این هویت‌های خشونت محور را بگیریم که هویت را به پدیده‌ای گفت‌وگویی تبدیل کنیم.
مسؤول انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات با تاکید بر اینکه هویت‌های برنامه‌دار و منعطف می‌توانند دنیاهای خود را به سمت دیگران باز کنند، تصریح کرد: به دلایل مختلف تاریخی ، سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و حتی اقتصادی ما در منطقه‌ای بسر می‌بریم که دنیای ما تبدیل به دنیاهای بسته شده است. قدرت و توانش گفت‌وگو و مهارت گفت‌وگو را در خیلی جاها از دست داده‌ایم. هر کسی و هر گروه اجتماعی به درون دنیای خود پناه برده و دنیای دیگری را نادیده می‌گیرد.
خانیکی ادامه داد: کار رسانه‌ها این است که این دنیاها را به سمت هم باز کند. هر چقدر این دنیاها به هم نزدیک باشند و به نظر من رسانه‌ها کوچک‌تر و به گروه‌های اجتماعی خرد بیشتر تعلق داشته باشند امکان باز کردن این دنیاها با همدیگر بیشتر است.
وی گفت: یکی از تحقیقات مرحوم عبداللهی نشان داد در ایران سرمایه اجتماعی هر چه به سطح خرد تقسیم می‌شد بیشتر می‌شود مانند خانواده، روستاها و شهرهای کوچک‌تر. هر چه سطح آموزش بالاتر می‌رود سرمایه اجتماعی کمتر می‌شود؛ یعنی در حوزه سنت سرمایه اجتماعی بالاتر می‌رود؛ بنابراین رسانه‌ها هر چه محلی‌تر و به گروه‌های به هم پیوسته نزدیک‌تر می‌شوند می‌توانند این سرمایه‌ی اجتماعی را بیشتر بازتولید کنند و آن دنیای گفت‌وگو را بیشتر پیش ببرند.
خانیکی تاکید کرد: پس وظیفه‌ی رسانه این است که به این سوال پاسخ دهد که چه کنیم تا گفت‌وگو کنیم و بر سر چه مسائلی گفت‌وگو کنیم.
وی ادامه داد: رسالت رسانه محلی این است که چگونه همسایگی در جهان چند فرهنگی را دامن بزنند و چگونه رنگین کمان‌های مذهبی و اجتماعی شکل بگیرد یعنی در عین تفاوت با هم زندگی کنند.
مسؤول انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات تصریح کرد: کمک کردن به خشونت زایی، بازتولید فرهنگ و بالا بردن اعتماد ، نقش‌آفرینی در برابر مسائل مبتلا به مانند محیط زیست ، سلامت، سرمایه اجتماعی از جمله وظایف رسانه‌ها است.
خانیکی ادامه داد: در عالم ارتباطات هیچ چیزی از بین نمی‌رود گسترش شبکه‌های اجتماعی نمی‌تواند به نابودی کتاب یا مطبوعات بیانجامد فقط شکل آن را تغییر می‌دهد. اگر غیر از این است ضعف از ما است که نتوانسته‌ایم در قبال تولید کتاب و مطبوعات تحول و روزآمدی را مورد توجه قرار دهیم.
وی تاکید کرد: ما در شرایط سیاسی به سر می‌بریم که مسؤولیت نهادهای سیاسی و شبکه‌های ارتباطی را بیشتر می‌کند. همگرایی فقط نمی‌تواند توسط دولت‌ها بوجود بیاید. شکل دادن به دیپلماسی فرهنگی از مشارکت شهروندان ناشی می‌شود ضعف ارتباطات نشانه ضعف نهادهای مدنی است و ضعف ارتباطات است که جوامع را آسیب‌پذیر می‌کند و ضعف جوامع است که دولت‌ها را ضعیف می‌کند از این رو هم به نفع دولت‌ها است و هم به نفع جامعه مدنی است که ارتباطات جدی گرفته شود و ارتباطات را تنها در سطوح بزرگش محدود نکنند بلکه توجه کنند که در دنیایی قرار گرفته‌اند که می‌توان با بازآفرینی گذشته در دنیای به هم پیوسته گفت‌وگو کرد و به قول اقبال لاهوری:
«مذهب زنده دلان خواب پریشانی نیست
از همین خاک جهان دگری ساختن است»
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
