بازار داغ رایزنی‌های انرژی در تهران

روزهایی که نقش نفت ایران در بازارهای جهانی احیا می‌شود؛ روزهایی که سهم از دست‌رفته ایران در معادلات بین‌المللی به آن بازمی‌گردد؛ در روزهایی که کشورهای مختلف جهان از شرق و غرب برای بازسازی روابط به تهران سفر می‌کنند، بیست و یکمین نمایشگاه بین‌المللی نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی هم آغاز به‌کار کرده است. نخستین نمایشگاه بین‌المللی ایران در حوزه انرژی که در دوران پساتحریم برپا می‌شود. در همین نمایشگاه است که شرکت‌هایی چون زیمنس آلمان، لوک اویل و گازپروم روسیه که سال‌های پیش به ایران و نمایشگاه‌های نفتش نمی‌آمدند، حالا حضور پیدا کرده‌اند. درست در همین نقطه از زمان است که شرکت‌هایی که «حتی پیش از تحریم‌ها هم به ایران نمی‌آمدند»، برای حضور در نمایشگاه به پایتخت ایران آمده‌اند. شرکت‌های اروپایی و امریکایی چون «لینکولن الکتریک» از امریکا، «او.‌ام. وی» از اتریش و «سایپم» از ایتالیا. حالا ٨٨٠ شرکت از ٣٨ کشور جهان در تهران هستند؛ آلمان، اوکراین، چین، ایتالیا، امارات، ارمنستان، اتریش، بلژیک، فرانسه، هنگ کنگ، هند، مالزی، هلند، لهستان، کانادا، ونزوئلا، کره جنوبی، روسیه، اسپانیا، ترکیه، انگلیس، جمهوری آذربایجان، نروژ، برزیل، بلغارستان، رومانی، ژاپن، نیوزیلند، تایوان، اندونزی، فنلاند، سوییس، موناکو، استرالیا، سنگاپور، سوئد، پرتغال و امریکا هم نمونه‌های آن. هرچند که هنوز هم «توتال» و «شل» غایبان بزرگ این نمایشگاه هستند، مدیرعامل شرکت‌ملی نفت در توضیح غیبت این شرکت‌ها و این پرسش که حضور نیافتن آنها پیام سیاسی خاصی دارد؟ توضیح داده که «این سوال را باید از خودشان پرسید، اما من با یکی از شرکت‌ها صحبت کردم گفتند که ما دیر اقدام کردیم و با عذرخواهی از این بابت اعلام کردند که سال آینده حضور خواهند یافت. » به گفته او، با توجه به اینکه از عملیاتی شدن برجام سه ماه بیشتر نمی‌گذرد تصمیم‌گیری شرکت‌ها برای حضور در این نمایشگاه زمان‌بر شد. شعار نمایشگاه «جذب سرمایه و انتقال فناوری» است و صبح روز پنجشنبه (شانزدهم اردیبهشت) بدون حضور وزیر نفت افتتاح شده است. این نمایشگاه‌ها به‌طور سنتی با حضور وزرای وقت نفت افتتاح می‌شود، اما این رویداد با مبعث رسول اکرم همزمان بود و بیژن نامدار زنگنه مهمان مقام معظم رهبری. پس رکن‌الدین جوادی، معاون زنگنه و مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران این نمایشگاه را افتتاح کرد.
او پس از بازدید از نمایشگاه با بیان اینکه تولید نفت خام ایران به روزانه سه میلیون و ٧٠٠ هزار بشکه رسیده است و به‌زودی هم به سه میلیون و ٨٠٠ هزار بشکه در روز می‌رسد، خبر داد که میانگین صادرات نفت خام هم به روزانه دو میلیون و ١٠٠ هزار بشکه در روز رسیده است. جوادی همچنین گفته: صادرات میعانات گازی پیش از تحریم‌ها روزانه ٢٥٠ هزار بشکه بود که این رقم هم‌اکنون به ٤٥٠ هزار بشکه در روز رسیده است و امیدواریم با توسعه میدان گازی پارس جنوبی این رقم افزایش پیدا کند.
هم‌زمانی برپایی این نمایشگاه با خبر همکاری‌های جدید ایران در حوزه انرژی با چهار کشور می‌تواند نقش ایران را در بازی نفتی خاورمیانه تقویت کند. آلمان، کره‌جنوبی، ترکیه و اتریش این کشورها هستند. رویترز خبر داده که شرکت ترکاس ترکیه به دنبال سرمایه‌گذاری در بخش انرژی ایران است؛ خبرگزاری‌های داخلی هم گزارش داده‌اند که ایران و آلمان آماده امضای ۱۰ میلیارد یورو قرارداد برقی شدند؛ ایران و کره جنوبی در صنایع LNG مشارکت می‌کنند و پس از امضای سه قرارداد اکتشافی بین شرکت ملی نفت ایران و شرکت‌های لوک‌اویل روسیه، ناپل ایتالیا و بارسلونای اسپانیا، چهارمین قرارداد اکتشاف نفت و گاز کشور در دوران پساتحریم با شرکت OMV اتریش امضا شده است. جالب آنکه گفته می‌شد «عربستان صعودی»، با مطرح کردن طرح فریز نفتی در پی کمرنگ کردن نقش نفتی ایران در خاورمیانه است. این نمایشگاه، همه حواشی‌اش و البته همه قراردادها و توافقنامه‌هایی که ایران با دیگر کشورها امضا می‌کند، به خوبی گویاست که اگر عربستان به‌راستی طرح محدود کردن ایران را دنبال می‌کرده، شکست خورده است. هرچند مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران گفته که ایران پس از بازیابی تولید قبل، آماده پیوستن به فریز نفتی است.
پیشنهاد تخفیف به مشتریان ایران
معاون وزیر نفت در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه ایران برای به دست آوردن بازار به مشتریان خود تخفیف می‌دهد، گفت: ما با مشکلی روبه‌رو شدیم و آن هم اینکه رقبای‌مان برای اینکه مشتریان ما را از آن خود کنند به آنها مراجعه می‌کنند و پیشنهاد تخفیف می‌دهند، تاکنون تسلیم این جوسازی‌ها نشدیم و امیدوارم که باز هم نشویم.
آیا عربستان سنگ‌اندازی می‌کند؟
جوادی در پاسخ به پرسشی در این باره که آیا خبر «عربستان از پهلوگیری نفتکش‌های ایرانی پیشگیری می‌کند؟»، توضیح داد: رقابت در بخش نفت، اقتصادی و سیاسی است. در بخش اقتصادی در تلاش هستیم مشتریان را به بازار بازگردانیم و آنها را به یک منبع قابل اعتماد پایبند کنیم. یک بخش آن هم سیاسی است. در بخش سیاسی، رقیبان ما برای دسترسی به برخی اهداف سیاسی خود در منطقه هزینه زیادی می‌کنند. از جمله یکی از این روش‌ها تماس و ایجاد محدودیت با برخی شرکت‌های حمل و نقل بوده که خوشبختانه با تدابیر انجام شده، نتوانستند موفق باشند.
او همچنین در این باره که آیا در مدل جدید قراردادهای نفتی شرکت‌های ایرانی کنار شرکت‌های خارجی در بخش اکتشاف حضور خواهند داشت، گفت: در چارچوب این مدل از قراردادها که در هیات دولت تصویب شد شرکت‌های ایرانی می‌توانند حضور داشته باشند، اما میزان آن، بستگی به توانایی شرکت‌های ایرانی دارد. در این مسیر ما فهرستی انتخاب می‌کنیم و اگر شرکتی خارج از این فهرست باشد، آمادگی داریم آن شرکت را ارزیابی کنیم.