سیاست خارجی ایران در هفته ای که گذشت

راهزنی بین المللی؛ کلید واژه سیاست خارجی ایران بود در هفته ای که پشت سر نهادیم.

به گزارش ایرنا دستگاه دیپلماسی کشور هفته گذشته در حالی موضوع حکم دیوان عالی آمریکا برای مصادره ۲ میلیارد دلار از دارایی های بانک مرکزی ایران را در دستور کار قرار داد که رفتار غیر اصولی آمریکا علاوه بر یک رسوایی بزرگ حقوقی، واژه جدیدی در ادبیات سیاسی خلق کرد؛راهزنی بین المللی.

راهزنی بین المللی؛ کلید واژه سیاست خارجی در هفته گذشته
سیدعباس عراقچی معاون حقوقی و بین الملل وزیر امور خارجه در نخستین واکنش ها به این حکم در ابتدای هفته پیش، آن را خلاف قواعد حقوق بین الملل و به تعبیری یک «راهزنی بین المللی» توصیف کرد؛ تعبیری که به خوبی نشان دهنده نقض اصول مصرح حقوق بین الملل و حتی حقوق داخلی همچون مصونیت دولت ها و بانک مرکزی از یک طرف و دخالت دستگاه قانونگذاری آمریکا در قوه قضائیه و نقض قانون اساسی آمریکا از سوی دیگر است.

** ادعای بی اساس آمریکایی ها برای دستبرد

در سال ۱۹۸۲ که رژیم صهیونیستی به جنوب لبنان حمله کرد، آمریکا و ایتالیا در این کشور پایگاه نظامی ایجاد کردند. یک سال بعد، با حمله کامیونی به یک پایگاه بیش از ۲۰۰ آمریکایی کشته شدند. اکنون بازماندگان آن افراد اقامه دعوا کرده اند.
دیوان عالی آمریکا دو هفته پیش حکم داد که تقریبا ۲ میلیارد دلار از دارایی های مسدود شده ایران باید برای پرداخت غرامت به خانواده های آمریکاییان کشته شده در حملات سال ۱۹۸۳ به پایگاه نیروهای تفنگداران دریایی آمریکا در بیروت برداشت شود.
این مبلغ به بانک مرکزی ایران تعلق دارد و از مصونیت بین المللی برخوردار است و ایران تصمیم دادگاه آمریکا را به رسمیت نمی شناسد چرا که به شیوه غیر حقوقی و خلاف قوانین بین المللی دارایی های ایران را مصادره کرده و در حقیقت به سرقت برده اند.
در حال حاضر تنها راه برای مقابله با این روند، مراجعه به دیوان بین المللی دادگستری است زیرا این دیوان بر اساس قانون موضع گیری می کند و ملاک صدور رای، پیشگامی یک کشور یا اقدام آن نیست.

**ادعای خسارت می کنیم

محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه کشورمان در واکنش به این حکم دولت آمریکا را مسوول حفظ اموال خود دانست و تاکید کرد که اگر به این دارایی ها دست اندازی شود، ادعای خسارت می کنیم.
پیش از این نیز سخنگوی وزارت امور خارجه حکم دیوان عالی آمریکا علیه ایران را محکوم و آن را غیر منطبق با اصول و مبانی اولیه حقوق بین الملل اعلام کرد.
وی تاکید کرد که حکم صادره دیوان عالی آمریکا، عدالت و قانون را به سخره گرفته است و دستبرد به اموال جمهوری اسلامی ایران محسوب می شود.

**بی احتیاطی روشن و بی تدبیری

به گفته حمید بعیدی نژاد مدیر کل سیاسی و امنیت بین الملل وزارت امور خارجه اصولا اقدام سرمایه گذاری توسط مسوولان وقت بانک مرکزی ایران که به خرید اوراق قرضه دولتی آمریکا به ‌عنوان یک کشور متخاصم انجامید با سیاست کلان ایران هماهنگ نبوده است.
وی معتقد است که عدم خروج این اموال با افزایش روند تحریم‌های مالی و بانکی آمریکا از سال ۲۰۰۶ میلادی و تحریم بانک مرکزی باید به حساب یک بی‌احتیاطی روشن و بی ‌خبری مسئولان مربوطه گذاشت.

اسحاق جهانگیری معاون اول رئیس جمهوری نیز با بیان این که در دولت گذشته یک بی تدبیری انجام شد، افزود: در یک دوره ای تصمیم گرفتند بخشی از منابع بانک مرکزی با یک اوراقی در اروپا مدیریت شود که متاسفانه با بی تدبیری کامل دولت قبل دو میلیارد اوراق آمریکایی خریدند.
ولی الله سیف رییس کل بانک مرکزی نیز تاکید کرد که بی احتیاطی دولت قبل منجر به این مساله شده است.

**رویکرد عملی ایران چیست؟
تاکنون در مجموع محاکم آمریکایی ایران را به صورت غیابی به پرداخت حدود ۵۰ میلیارد دلار محکوم کرده اند که قریب به نیمی از آن خسارات تنبیهی است و نیم دیگر آن خسارات جبرانی است.
این در حالی است که ایران به دلیل قطع رابطه دیپلماتیک، نقض مصونیت قضایی ایران در دادگاه های آمریکایی و خصوصاً نداشتن اعتماد به بی طرفی دادگاه های آمریکا و سایر مصالح و واهی بودن ادعاها، در مرحله رسیدگی بدوی به این ادعاها، ایران در جلسات دادگاه حضور نیافته و کلیه احکام غیابی می باشند.
البته رویکرد عملی این بوده است که در مرحله اجرای این احکام ما دفاع کنیم و این سیاستی بوده که دنبال می شده است و هنوز هم دنبال می شود.

**طرح دعوا در دیوان بین المللی دادگستری
حقوق دانان بین الملل نیز معتقدند شرایط اقامه دعوای ایران علیه آمریکا در دیوان بین المللی دادگستری فراهم شده است زیرا اموال دولت جمهوری اسلامی و بانک مرکزی ایران در خارج از کشور، جنبه حاکمیتی دارد و مصون از تعرض حقوقی هستند و علی القاعده نباید دادگاه های آمریکایی این دعاوی را استماع می کردند و هم در مرحله استماع و هم مرحله اجرا دولت ما و بانک مرکزی مصونیت داشتند. این مصونیت در حقوق بین الملل عرفی به رسمیت شناخته شده است.

**دزدی آشکار؛ رسوایی بزرگ حقوقی
توقیف دارایی های ایران برای ایالات متحده آمریکا رسوایی بزرگ حقوقی محسوب می شود. اتفاقی که دکتر حسن روحانی رئیس جمهوری نیز در مراسم روز شوراها از آن به عنوان دزدی آشکار نام برد و آنرا تداوم خصومت آمریکا علیه ملت ایران دانست.
این در حالی بود که هیات وزیران کارگروه ویژه ای را با مسئولیت وزیر امور اقتصادی و دارایی مامور بررسی حکم اخیر دولت آمریکا و پیگیری استیفای این حقوق کرد. وزرای امورخارجه، اطلاعات، دادگستری و رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران عضو آن هستند.

**شکایت ظریف

محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه کشورمان در نامه ای خطاب به دبیرکل سازمان ملل، حکم دادگاه های داخلی آمریکا علیه دارایی های مردم ایران را تهدیدی علیه حقوق بین المللی خواند و تاکید کرد که این آمریکا است که ملزم است غرامت های معوقه ناشی از سیاست های خصمانه اش را به مردم ایران بپردازد.

**رئیس جمهوری سرزمین الماس در ایران/ امضا ۸ سند همکاری تهران-پرتوریا

در میان مباحث داخلی و بازتاب رسانه ای هفته گذشته پیرامون دستبرد آمریکایی ها به اموال ایران، جاکوب زوما رئیس جمهوری آفریقای جنوبی به تهران سفر کرد.
زوما علاوه بر ۶ وزیر کابینه یک هیات سیاسی اقتصادی ۱۸۰ نفری را با خود به تهران آورد و در دیدار هیات عالی رتبه دو کشور ۸ سند همکاری امضا و مبادله شد.
وی علاوه بر دیدار با حسن روحانی همتای ایرانی خود، با رهبر معظم انقلاب دیدار کرد.
سفر زوما به تهران، نخستین سفر رییس جمهوری این کشور به جمهوری اسلامی ایران به شمار می رود. البته نلسون ماندلا رهبر مبارز و فقید این کشور قبل و بعد از دوران ریاست جمهوری خود به تهران سفر کرده بود.
رئیس جمهوری آفریقای جنوبی و هیات همراه پس از سفر یکروزه به اصفهان، این شهر را به مقصد کیپ تاون آفریقای جنوبی ترک کردند.

**سفر نخستین مقام ارشد مقدونیه به تهران
نیکولا پوپوسکی وزیر خارجه مقدونیه به عنوان نخستین مقام ارشد پس از استقلال این کشور به ایران سفر کرد. وی در سفر به تهران با دکتر روحانی رئیس جمهوری، علی لاریجانی رئیس مجلس و محمدجواد ظریف ویزر امور خارجه دیدار و گفت و گو کرد.

**تهران میزبان مقامات ارشد اروگوئه / تعمیق روابط با آمریکای لاتین

ایران هفته گذشته میزان یک معاون رئیس جمهوری هم بود. رائول سندیک معاون رئیس و رئیس مجلسینجمهوری شرقی اروگوئه در صدر یک هیات بلندپایه سیاسی و اقتصادی این کشور متشکل از تعدادی از وزیران کابینه و نمایندگان شرکت های بخش خصوصی به ایران سفر کرد.
وی که به دعوت اسحاق جهانگیری معاون اول رئیس جمهوری اسلامی ایران و با هدف گسترش همکاری های تجاری و اقتصادی به تهران آمده بود علاوه بر ملاقات با جهانگیری با دکتر روحانی رئیس جمهوری،علی لاریجانی رئیس مجلس و محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه نیز ملاقات کرد. وی به اصفهان نیز سفر کرد.

**برجام؛ الگوی دیپلماسی موفق / تروریسم دغدغه مشترک اعضای سیکا

پنجمین اجلاس وزیران خارجه تعامل و اقدامات اعتمادساز آسیا (سیکا) در شهر پکن پایتخت چین برگزار شد.
«سیکا (CICA)»، یک ساختار رایزنی و اعتماد سازی و همایش امنیتی محسوب می شود که از سال ۱۹۹۲ میلادی برگزار شده است. هم اکنون ۲۶ کشور عضو این ساختار هستند و همچنین ۱۲ سازمان و کشور نیز به عنوان ناظر در آن حضور دارند و جمهوری اسلامی ایران از اعضای دائم آن است.
مرتضی سرمدی قائم مقام وزیر امور خارجه کشورمان که به نمایندگی از کشورمان در این اجلاس حضور داشت؛ توافق هسته ای، اجرای برجام و لغو تحریم های ظالمانه و غیرضروری در برنامه هسته ای ایران را نمونه بارزی از دیپلماسی موفقی دانست که می توان از آن به عنوان بهترین گزینه برای حل اختلافات میان کشورها استفاده کرد.
در جریان این اجلاس، «شی جین پینگ» رئیس جمهوری چین، «وانگ یی»، «سرگئی لاوروف»، «چاوش اوغلو» وزیران خارجه چین، روسیه، ترکیه و دیگر نمایندگان کشورها در سخنرانی های خود بر اهمیت تقویت همکاری های منطقه ای و مبارزه با تروریسم تاکید داشتند.

**دیپلماسی پارلمانی در تهران
نشست دو روزه کمیته دائم امور اجتماعی و فرهنگی مجمع مجالس آسیایی هفته گذشته در هتل اسپینانس تهران با حضور نمایندگان پارلمان‌های آسیایی برگزار شد.

*سفر رئیس مجلس بلژیک به تهران و اصفهان

در میان دیدار و گفت و گوهای دیپلماتیک سیاسی،اقتصادی و پارلمانی هیات های مهمان با مقامات کشورمان در تهران،«کریستین دوفرین» رئیس مجلس سنای بلژیک نیز هفته گذشته در سفری پنج روزه به ایران آمد.
دوفرین علاوه بر دیدار با علی لاریجانی رئیس مجلس،با شهیندخت مولاوردی معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری و علی اکبر ولایتی رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز دیدار و گفت و گو کرد.
وی مانند بیشتر مهمان های دیپلماتیک که به ایران سفر می کنند راهی اصفهان شد و از جاذبه های تاریخی و فرهنگی این شهر بازدید کرد.

**سخنرانی دو معاون وزیر امور خارجه در دو نشست تخصصی

حسن قشقاوی معاون کنسولی و امور مجلس وزیرامور خارجه در نشست تخصصی امور کنسولی و ایرانیان خارج از کشور از مذاکرات با ۳۰کشور برای تسهیل صدور روادید خبر داد و گفت سال گذشته چهار میلیون و۵۰۰هزار نفر ویزای ایران را دریافت کردند.
*مسئولیت عدم برگزاری مراسم حج با سعودی هاست
وی همچنین در این نشست بر برگزاری عزتمندانه و ایمن حج نیز تاکید کرد. البته در حال حاضر ما رابطه سیاسی و کنسولی و با عربستان سعودی نداریم و در این شرایط باید تضمین های لازم برای برگزاری حج وجود داشته باشد که در نبود دیپلمات ها و کنسول های ما کار دشواری است.
این طور به نظر می رسد تا زمانی که مکانیسم های تضمین مشخص نشود و عربستان تضمینی در این خصوص ندهد،صرف اعلام آمادگی برای میزبانی از حجاج ایرانی کافی نیست.

*محیط استراتژیک بازی در سوریه

حسین امیرعبداللهیان معاون عربی و آفریقای وزیر امور خارجه نیز هفته گذشته در نشست تخصصی بحران سوریه و سناریوهای پیش رو که در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی سخنرانی کرد.
وی محیط بازی در سوریه را یک محیط استراتژیک دانست؛محیطی که در آن فرصت ها به سرعت از بین می رود.
همچنین امیرعبداللهیان و «ایورسیه» قائم مقام وزیرخارجه سوئیس هفته گذشته دیدار و در مورد تحولات منطقه بویژه آخرین رخدادهای عراق، سوریه و یمن مورد گفت وگو کردند.