توجه محسوس رسانه ها به گشت ارشاد نامحسوس

خبر حضور هفت هزار مامور نامحسوس پلیس امنیت اخلاقی در معابر عمومی شهر تهران، در چند روز اخیر بازتاب های فراوانی در روزنامه ها، رسانه ها و شبکه های اجتماعی داشت و در آن ها اظهارنظرها و تحلیل های جامعه شناختی و حقوقی بسیاری درباره این اقدام پلیس تهران منتشر شد.

به گزارش ابرنا در ادامه مروری بر حاشیه های حضور تازه و نامحسوس گشت ارشاد در فضای رسانه ای و مجازی خواهیم داشت.

*** نگاه رسانه ها به جنبه های حقوقی، فرهنگی و اجتماعی گشت ارشاد نامحسوس

پس از انتشار خبرها و تصاویر نیروهای گشت ارشاد نامحسوس، برخی روزنامه ها و رسانه های خبری، به بررسی ابعاد حقوقی و اجتماعی این تصمیم پلیس تهران بزرگ پرداختند.

«بهمن کشاورز» حقوقدان و وکیل دادگستری، روز سه شنبه سی و یکم فروردین در روزنامه «اعتماد» به تحلیل حقوقی اقدام پلیس پایتخت در ایجاد گشت ارشاد نامحسوس پرداخت و نوشت: آنچه گفته شده این است که این افراد باید در صورت مشاهده موارد ناهنجاری همچون مزاحمت برای نوامیس، آلودگی صوتی، کشف حجاب در خودرو و انجام حرکات نمایشی در خیابان، شماره پلاک خودرو را برداشته و از طریق سامانه پیامکی به مرکز پلیس امنیت اخلاقی اطلاع ‌دهند. بنابراین به نظر می‌رسد تشخیص مصداق با کسانی است که مشخص نیست در این زمینه‌ها صاحب صلاحیت و تخصص باشند. توضیح اینکه مثلا در مورد کشف حجاب، این قاضی و مقام قضایی است که می‌تواند بگوید آنچه واقع شده مصداق کشف حجاب هست یا نیست یا تشخیص آلودگی صوتی احتمالا صرفا به وسیله ماموران آموزش‌دیده راهنمایی و رانندگی ممکن است و بالاخره «ناهنجاری» بر حسب اینکه هنجار یا «بهنجاری» از دیدگاه کسی که رویدادی را می‌بیند چه باشد می‌تواند موارد بسیار گوناگون و حتی متناقضی را در بر‌ گیرد.

در ادامه آمده است: فراموش نکنیم که ماده ١٦٨ قانون آیین دادرسی کیفری مقرر می‌دارد بازپرس نباید بدون دلیل کافی برای توجه اتهام کسی را به عنوان متهم احضار یا جلب کند، تخلف از مقررات این ماده موجب محکومیت انتظامی تا درجه ٤ است. به‌ طور کلی به نظر می ‌رسد از هر اقدامی که باعث دخالت افراد غیرحرفه‌ ای در اموری می‌شود که مستلزم داشتن اطلاعات خاص است باید خودداری شود. واضح است امور قضایی و حقوقی می ‌تواند مهم‌ ترین این موارد تلقی شود. والله اعلم.

روزنامه «همشهری» نیز با طرح ۶ پرسش از پلیس، تصمیم ساماندهی گشت ارشاد نامحسوس را به چالش کشید و نوشت: ۱- امسال چه تفاوتی نسبت به سال های گذشته دارد که نیاز به اجرای این طرح و اضافه کردن ۷ هزار نیروی نامحسوس گشت امنیت اخلاقی احساس و این طرح اجرا شد؟ ۲- شیوه شناسایی، جذب و آموزش این افراد چگونه و بر اساس چه معیارهایی بوده است؟ ۳- آیا این افراد شغل دیگری دارند یا به صورت تمام وقت با ناجا همکاری می کنند؟ و این که آیا این همکاری آن ها به صورت افتخاری است یا خیر؟ ۴- چه تدبیری برای راستی آزمایی گزارش های این افراد اندیشیده شده است؟ آیا احتمال ارسال گزارش غیرواقعی وجود ندارد؟۵- شهروندان در صورت اعتراض به این گزارش ها چه مسیری را باید دنبال کنند؟۶- چرا تصویری از تعدادی از این ماموران در رسانه ها منتشر شده است؟ این موضوع با فعالیت نامحسوس این افراد تعارض دارد.

روزنامه «آفتاب یزد» هم تحلیلی جامعه شناختی از «امان الله قرایی مقدم» جامعه ‌شناس و مدرس دانشگاه، درباره طرح گشت ارشاد نامحسوس منتشر کرد. در این تحلیل آمده است: این طرح برای برخورد با مزاحمان نوامیس اقدام بسیار خوبی است. اما در مورد بحث حجاب من معتقدم موفق نخواهد بود، زیرا تجربه این موضوع را ثابت کرده است. نکته اصلی اینجاست که این اقدامات نه تنها تاثیری در فرهنگ ‌سازی نداشتند که اتفاقا نتیجه عکس هم به دنبال دارند.

در ادامه می خوانیم: مسئولان باید در ابتدا به دنبال ریشه ‌های این ناهنجاری اجتماعی باشند، سپس با آموزش‌های درست و ایجاد علاقه در جوانان و فرهنگ‌سازی، بدحجابی در جامعه را اصلاح کنند. اجبار هیچ گاه به معنای فرهنگ سازی نیست. جوانان ما مجاب نشده‌اند بلکه اجابت می ‌کنند.

قرایی مقدم افزود: به شدت با ورود پلیس به این قضیه مخالفم هم به لحاظ وجهه و اعتبار و منزلت اجتماعی که پلیس در جامعه دارد و هم به لحاظ تاثیری که در افکار عمومی دارد.

کانال خبری «ایسنا» نیز دیدگاه «امیرمحمود حریرچی» جامعه شناس و مدرس دانشگاه در این مورد را منعکس کرد و نوشت: اجرای این طرح به دلایل متعدد، هم موجب تشدید ناامنی روانی بین شهروندان تهرانی می‌شود و هم به ضرر پلیس است. ... تصمیم برای فعالیت نامحسوس پلیس امنیت اخلاقی می ‌تواند نشان‌ دهنده اثربخش نبودن فعالیت محسوس در این زمینه توصیف شود. البته با اجرای این طرح، پلیس مظلوم هم واقع می‌شود چرا که افراد متخلف از این طرح می ‌توانند سوء استفاده کنند و رفتارهای ناهنجار خود را به گردن پلیس بیندازند.

به باور حریرچی، اجرای این طرح حاشیه امنی را برای سوءاستفاده ‌کنندگان و متخلفان به وجود می‌آورد، چراکه فردی که مورد تذکر قرار می‌ گیرد نمی‌ تواند تشخیص دهد که پلیس با او برخورد کرده است یا فردی غیرمسوول و حتی زمینه اخاذی فراهم می‌شود. صرف وضع قانون و اجرای گشت‌های نامحسوس و محسوس نمی‌توان به نتیجه مطلوب رسید؛ در واقع به جای برخورد اینگونه با ناهنجاری ‌های اخلاقی باید فرهنگ ‌سازی کنیم.

کانال «بهار نیوز» نیز این پرسش را مطرح ساخت: در حوزه اجتماعی، آیا برای شهروندان ایرانی این سوال و ابهام وجود ندارد که چگونه در همین راهپیمایی ۲۲ بهمن سال گذشته (۹۴) مشابه همین زنانی که این روزها از خودروهایشان به جرم بدحجابی و پوششان پیاده و خودروهایشان ضبط می‌شود، آزادانه در خیابان آزادی تهران راهپیمایی کرده و خبرگزاری ‌های و رسانه ‌های خاص با افتخار در گزارش ‌های تصویری ۲۲ بهمن، تصاویر قد و نیم ‌قدشان را مخابره می‌کردند، حالا تاوان کدام پوشش متفاوتشان را می‌دهند؟ قصد دفاع از بی ‌حجابی یا بدحجابی نیست. بحث بر سر تناقص ها است.

*** واکنش مسوولان و چهره های سیاسی

اعلام ساماندهی گشت ارشاد نامحسوس، واکنش چهره های سیاسی را نیز در پی داشت. کانال خبری «ایلنا»، سخنان رییس جمهوری در این زمینه را منتشر کرد. وی این سخنان را روز سه شنبه سی و یکم فروردین در سفر استانی به سمنان و در پاسخ به پرسش خبرنگاران بیان کرد.

به نوشته ایلنا، «حسن روحانی» رییس ‌جمهوری، با بیان اینکه کرامت انسانی را خدا به انسان‌ ها داده و این کرامت مقدم بر دین است، گفت: یک طرح هایی در کشور اجرا می شود که بخشی از آن مربوط به دولت می شود و بخشی از طرح ها نیز مربوط به دستگاه های دیگر مثل قوه قضاییه یا دیگر نیروهای است. اولین وظیفه ما در قبال مردم احترام به شخصیت و جایگاه و کرامت مردم است. همه ما باید در زمینه فرهنگی کار و تلاش و به گونه ای عمل کنیم که مسئله ای که از طریق فرهنگی قابل حل است از طرق دیگر حل نکنیم.

کانال خبری «عصر ایران» نیز نظر موافق یکی از اعضای جامعه روحانیت مبارز را درباره گشت امنیت اخلاقی منتشر کرد و نوشت: طرح امنیت اخلاقی باید به روش عاقلانه و دینی انجام شود و لازم است مجریان این طرح راه صحیحی برای اجرا داشته باشند. نمی‌دانم نحوه عملکرد مجریان این طرح چگونه است اما در مجموع درست نیست در نظامی که با خون شهدا آبیاری شده و رهبرانش نیز بارها درباره حاکمیت اصول اسلام در آن سخن گفته‌اند، شاهد بی حجابی باشیم.