تحریم دلار در یک قدمی حذف قرار گرفت

اعتماد نوشت؛

در دیداری که چندان جزییات آن به بیرون درز نکرده، یک اتفاق مهم را تدارک دیده است. لغو تحریم دلار!تحریم دلار که جزو تحریم‌های غیرهسته‌ای دانسته می‌شود و هنوز بر جای خود باقی است با تلاش مسوولان اقتصادی دولت اوباما احتمال لغوش وجود دارد. اما مخالفت‌ها با این اقدام زیاد است. پیش از آنکه دیدار وزیر خزانه‌داری امریکا و سیف برگزار شود؛ کنگره هشدارهای لازم در خصوص عدم تسهیل معاملات دلاری موسسات و شرکت‌های خارجی با ایران را داده بود. اما در این دیدار که پشت درهای بسته انجام شد گویا ماجرا خلاف میل اعضای کنگره رقم خورده چرا که رسانه‌های خارجی گزارشی منتشر کردند که بر مبنای آن گفته می‌شود دولت امریکا زیرنظر وزارت خزانه داری و جک لیو، درحال طراحی شیوه‌ای است که به موسسات مالی در خارج از امریکا اجازه می‌دهد برای تجارت مشروع با ایران به دلار دسترسی پیدا کنند. این در شرایطی است که در برای نمایندگان کنگره همچنان بر یک پاشنه می‌چرخد به‌طوری‌که رییس مجلس نمایندگان، روز پنجشنبه بار دیگر گفت که با هر تلاشی برای دادن دسترسی ایران به دلار امریکا مخالف است. مقام‌های دولت امریکا که نام‌شان فاش نشده به تازگی گفته‌اند که بحث درباره ارایه چنین تسهیلاتی در وزارت خزانه‌داری امریکا در جریان است اما هنوز تصمیمی در این باره گرفته نشده است. وزیر خزانه‌داری امریکا هم دو هفته پیش گفته بود که دولت امریکا به شکل جدی این موضوع را بررسی می‌کند که به ایران امکان استفاده از دلار امریکا برای مبادلات تجاری را بدهد.

ایجاد رابطه در سایه امریکا هراسی

ایران و شش قدرت جهانی شامل امریکا، انگلیس، فرانسه، روسیه، چین و آلمان در ژانویه توافق هسته‌ای تاریخی که سال ٢٠١٥ به امضا رسیده بود را اجرایی کردند اما ادامه بسیاری از تحریم‌های امریکا بانک‌های بین‌المللی را برای همکاری با موسسات و شهروندان ایرانی محتاط ساخته است. تحریم‌های امریکا تجارت با ایران را برای شهروندان، بانک‌ها و شرکت‌های بیمه امریکایی و همچنین تجارت با ایران به دلار امریکا را که از طریق سیستم مالی امریکا انجام می‌شود ممنوع ساخته است.

بانک‌های بزرگ‌تر اروپا به دلیل واهمه از جریمه‌های چند میلیارد دلاری که به دلیل نقض تحریم‌های ایران متحمل شده‌اند، همانند رقیبان امریکایی خود در حاشیه قرار گرفته‌اند. این امر باعث نارضایتی فزاینده مقامات ایرانی و اروپایی نسبت به روند کند اتصال مجدد تهران به سیستم مالی جهانی شده است. بانک‌های مستقر در کشورهای مختلف در پنج سال گذشته بیش از ١٥ میلیارد دلار جریمه بابت نقض تحریم‌ها پرداخت کرده‌اند که بزرگ‌ترین جریمه صادره مبلغ ٩/٨ میلیارد دلار برای بانک بی‌ان پی پاریبای فرانسه در سال ٢٠١٤ بود.

واشنگتن باید لغو تحریم‌ها را تسهیل کند

با این حال جک لیو در یک سخنرانی در نشست سازمان غیرانتفاعی CEIP اظهار کرده بود زمانی که تحریم‌ها موثر واقع می‌شوند واشنگتن باید آنها را تسهیل کند حتی اگر مربوط به موضوع حساس ایران باشد. وی در ادامه خاطرنشان کرده بود: پس از توافق هسته‌ای تاریخی ژوییه ٢٠١٥ میان ایران و قدرت‌های غربی، تهران به تعهداتش پایبند مانده و اکنون نوبت امریکاست که به قولش عمل کند. وی هشدار داد که باید نسبت به این خطر که استفاده بیش از حد از تحریم‌ها موقعیت رهبری ما در اقتصاد جهانی و اثرگذاری خود تحریم‌ها را تضعیف می‌کند آگاه باشیم. وزیر خزانه داری امریکا عنوان کرده بود اگر حوزه‌های قضایی و شرکت‌های خارجی احساس کنند که امریکا تحریم‌ها را بدون توجیه کافی یا دلایل نادرست به کار می‌گیرد نباید از اینکه آنها به دنبال راه‌هایی برای اجتناب از تجارت با امریکا یا معامله به دلار امریکا هستند، متعجب شویم.

تلاش‌ها با وجود نگرانی کنگره ادامه دارد

ولی همچنان نمایندگان امریکایی نگرانند و تعدادی از آنها هفته پیش نسبت به این موضوع ابراز نگرانی کرده بودند. موضوع مورد بررسی در وزارت خزانه‌داری، تسهیل بعضی تحریم‌های امریکا به گونه‌ای است که به شرکت‌های غیرامریکایی اجازه داده شود برای انجام معامله دلاری با ایران به سیستم مالی امریکا دسترسی پیدا کنند. در همین حال آدام زوبین، مسوول دفتر تحریم‌های وزارت خزانه‌داری، روز پنجشنبه در «بنیاد دفاع از دموکراسی» در واشنگتن گفت که بانک‌های غیرامریکایی تا حدودی به علت تحریم‌های غیرمرتبط با برنامه هسته‌ای با سوالات زیادی مواجه هستند. او گفته بود: به نفع ما نیست که موانع تصنعی در سر راه معاملاتی که براساس توافق اتمی ممکن شده ایجاد کنیم. به گفته وی، امریکا با سازمان‌های دولتی ناظر بر مقررات در سایر کشورها و همچنین ایران کار خواهد کرد تا اطمینان حاصل شود ایران به پول‌هایش دسترسی پیدا می‌کند. اشاره وی به میلیاردها دلار درآمد نفتی ایران بود که در جریان تحریم‌های هسته‌ای بلوکه شده بودند. در روزهای بعد از لغو تحریم‌ها سوییفت برقرار شد و هیات‌های زیادی از کشورهای دور و نزدیک به ایران آمدند اما کماکان دو مساله بزرگ به عنوان مانع بر سر راه ارتباطات بانکی خودنمایی می‌کند. رابطه کارگزاری نیم بند و عدم امکان ارتباطات دلاری. هرچند در دوران حدود ١٠ ساله تحریم، حوزه بانکی از ساده‌ترین امتیازات بین‌الملل نیز محروم شده و به سختی امور خود در این بخش را می‌گذراند، روابط کارگزاری قطع و مذاکرات به حداقل رسیده یا وجود نداشت، اما آغاز مذاکرات هسته‌ای در دو سال اخیر و در ادامه اجرایی شدن برجام و لغو تحریم‌ها، موجبات ورود مذاکرات بانکی به مرحله جدید اعم از تشدید و عمدتا آغاز رفت و آمدها برای ایجاد روابط بانکی در حوزه بین‌الملل و همچنین گسترش این روابط را فراهم آورد. در این دوره هیات‌هایی از بانک‌های بزرگ کشورهای مختلف به ویژه اروپایی به ایران آمده یا از ایران سفر کرده و مذاکرات و توافقاتی نیز انجام شد. اتریش، انگلیس، ایتالیا، ژاپن، سوییس، آلمان، ایتالیا، الجزایر و مصر از جمله طرف‌های مورد مذاکره شبکه بانکی بودند. اما در هفته اخیر نیز سه هیات از هند، قزاقستان و ایتالیا وارد ایران شده و هر یک دیدارهای جداگانه‌ای در محل بانک مرکزی با هیات عامل این بانک داشتند.

در ابتدای هفته اخیر وزیر نفت و گاز هند با رییس کل بانک مرکزی کشورمان دیدار کرد و همانطور که تصور می‌شد محور اصلی این دیدار به پرداخت بدهی‌های نفتی ایران از سوی هند اختصاص داشت. وزیر نفت و گاز کشور هند به ایران اطمینان داد که بدهی خود را به زودی از طریق سه بانک معرفی شده از سوی ایران پرداخت می‌کند. اما هیات‌های بانکی قزاق از دیگر مهمانان سیف، در هفته گذشته بودند. وی در دیدار با «دانیار اکیش اف» رییس کل بانک مرکزی قزاقستان ابراز امیدواری کرد تا راه‌های گسترش هرچه بیشتر روابط بانکی تهران-آستانه و زمینه استفاده از تجربیات فراهم شود.یک روز بعد از دیدار سیف با هیات قزاق، جمعی از بانکداران ایتالیایی به بانک مرکزی رفتند. در این دیدار که تحت تاثیر سفر اخیر رییس‌جمهور و هیات ایرانی به ایتالیا مثبت پیش رفت، رییس کل بانک مرکزی کشورمان با اشاره به مذاکرات مثبتی که در این سفر داشته‌اند اعلام کرد که در حال حاضر پیش‌نویس تفاهم نامه‌ای برای همکاری‌های طرفین آماده شده و قرار است در حاشیه نشست صندوق بین‌المللی پول به امضای طرفین برسد.

وزیر خزانه‌داری امریکا کیست؟

جک لو، وکیل و مسوول دولتی امریکایی است که در حال حاضر مسوولیت وزارت خزانه‌داری امریکا را عهده‌دار است. او هفتاد و ششمین وزیر خزانه‌داری امریکاست و از سال ٢٠١٣ تاکنون این مسوولیت را عهده‌دار است. او سابقا رییس کارکنان کاخ سفید و مدیر اداره مدیریت و بودجه در دولت‌های اوباما و کلینتون بود. او عضو حزب دموکرات است. او در برابر تحریم‌های ایران موضع سختگیرانه‌ای نداشته و به نظر می‌رسد همین موضع زمینه‌ساز برداشته‌شدن تحریم‌های دلاری نیز خواهد شد. او در یادداشتی که پیش‌تر نوشته بود عنوان کرده بود: «حقیقت ساده این است که پس از دو سال آزمودن ایران در مذاکرات، جامعه جهانی اعتقاد ندارد که افزایش تحریم‌ها می‌تواند ایران را تشویق کند تا تمامی ابعاد برنامه هسته‌ای غیرنظامی خود را ریشه‌کن یا روابط خود را با هم‌پیمانان مسلحش در منطقه قطع کند. از این‌رو به نظر می‌رسد دولت‌های خارجی به درخواست ما برای این فداکاری پر‌هزینه تن نخواهند داد.»