تقاضای دوستی دوباره تندروها به علی لاریجانی

اعتماد نوشت؛

چهره‌هایی که در این دیدار حضور دارند عموما تا روزهای رقابت انتخابات هفتم اسفند رابطه خوبی با علی لاریجانی و طیف او نداشتند. در میان آنها چهره‌هایی از طیف‌هایی قرار دارند که حتی رییس مجلس را خارج از دایره اصولگرایی می‌دانستند. در آستانه دیدار امروز اما همین چهره‌ها صحبت از تشکیل فراکسیون واحد اصولگرایی و عضویت علی لاریجانی در آن می‌کنند. عضویتی که به هیچ عنوان جدای از رقابت بر سر کرسی ریاست مجلس دهم نیست. وضعیت کاملا واضح است؛ چهره‌های شاخص اصولگرا از طیف منتقد دولت راهی به بهارستان دهم پیدا نکرده‌اند. در این شرایط که عملا پتانسیل ریاست مجلس تنها برای دو چهره، یعنی علی لاریجانی و محمدرضا عارف متصور است، طیف‌های منتقد دولت دو انتخاب پیش روی خود دارند. یا باید بر ادامه مسیر استقلال خود از اصولگرایان مستقل و هوادار دولت پافشاری کنند و حتی با احتمال شکست نامزد خود را وارد گود رقابت ریاست مجلس کنند یا اینکه بین علی لاریجانی و محمدرضا عارف به انتخاب یکی تن دهند. از فهوای کلام اعضای کمیته هفت‌نفره اصولگرایان که دیروز در گفت‌وگوهایی با خبرگزاری‌های فارس و تسنیم خبر دیدار امروز با علی لاریجانی را اعلام کرده‌اند این‌گونه برداشت می‌شود که راهکار دوم، یعنی نزدیک شدن به علی لاریجانی به‌طور جدی در دستور کار آنها قرار گرفته است. اصولگرایان منتقد دولت در حالی این مسیر را برگزیده‌اند که از گزارش‌ها و اخبار رسانه‌های نزدیک به گروه‌هایی چون جبهه پایداری و جمعیت رهپویان و ایثارگران این‌گونه برداشت می‌شود که این جریان‌ها همچنان خواهان ادامه مسیر مستقل طیف‌های منتقد دولت با حفظ فاصله از علی لاریجانی در مجلس دهم هستند. نکته اما اینجاست که به نظر می‌رسد کاهش چشمگیر تعداد نمایندگان این گروه‌ها در مجلس دهم قدری از نفوذ سیاست و کلام آنها در جمع اصولگرایان منتقد دولت کاسته است. همین هم می‌تواند زمینه ساز در پیش گرفتن سیاستی دیگر توسط جریان منتقد دولت برای دوره بعدی مجلس در نسبت‌بندی با علی لاریجانی باشد. اتفاقی که بارقه وقوع آن همین دیداری است که قرار است امروز انجام شود.

سودای بازگشت به رقابت دوران اصلاحات

اینکه علی لاریجانی در قبال دعوت اصولگرایان چه موضعی در پیش خواهد گرفت، بحث دیگری است؛ بحثی که شاید جواب قطعی آن موکول به نتیجه نهایی دور دوم انتخابات هم باشد. اما در این سوی میدان یعنی جایی که اصولگرایان منتقد دولت صحنه آرایی جدیدی را آغاز کرده‌اند، نشانه تغییراتی جدی به چشم می‌خورد. دیروز دو نفر از اعضای کمیته هفت‌نفره اصولگرایان گفت‌وگوهایی جداگانه با رسانه‌ها داشته‌اند و در خلال صحبت‌های خود به نکته قابل توجهی اشاره کرده‌اند. از یک سو نقوی حسینی به خبرگزاری تسنیم گفته است که «به‌شدت به‌دنبال این هستیم که در مجلس دهم دو فراکسیون وجود داشته باشد که فراکسیون‌ها شامل فراکسیون اصولگرایان و فراکسیون غیراصولگرایان باشد لذا تاکید ما بر این است که حتما یک فراکسیون اصولگرایان وجود داشته باشد.» سخن نقوی حسینی را اما احمد امیرآبادی فراهانی به صورت دقیق‌تر و شفاف‌تر با خبرگزاری فارس در میان گذاشته و با اشاره به آخرین جلسه کمیته هفت‌نفره اصولگرایان گفته که «در این جلسه تاکید کمیته بر تشکیل دو فراکسیون یعنی فراکسیون اصلاح‌طلبان و اصولگرایان در مجلس دهم بود.» پس تا اینجا مشخص شده که اصولگرایان منتقد دولت برای صحنه‌آرایی سیاسی مجلس دهم چه وضعیتی را ترجیح می‌دهند؛ بازگشت به دو قطبی اصولگرا و اصلاح‌طلب. مشخص‌تر از این هم معنای بازگشت به این دو قطبی است. آنها تمایل ندارند تا ائتلاف انتخاباتی سال ٩٢ که در سال ٩٤ به شکل بسیار گسترده‌تری تحکیم شد، باقی بماند. در این ائتلاف اصلاح‌طلبان تنها نبودند و عده تاثیرگذاری از اعتدالیون و مستقلین و اصولگرایان معتدل را هم در کنار خود می‌دیدند. این وضعیت تا قبل از هفتم اسفند برای منتقدان دولت چندان نگران‌کننده نبود. آنها می‌پنداشتند که برنده قطعی بازی هستند و ائتلاف جدید موسوم به «امید» آنها را برای «پالایش» اردوگاه اصولگرایی یاری می‌کند. وضعیت اما امروز کاملا متفاوت است. آنچه اتفاق افتاد در سطح اول به نوعی پالایش مجلس از اکثریت اصولگرا بود و در سطح دوم ورود منتقدان دولت بدون چهره‌ای که بتواند رهبری سیاسی آنها را حتی در همان سطح حداقلی مجلس نهم بر عهده بگیرد. به عبارتی آنها نه تنها موقعیت خود را به لحاظ تعداد از دست دادند بلکه تبدیل به طیفی شدند که همگی از جنس بدنه یک جریان سیاسی، بدون راس آن هستند. بازگشت به دوقطبی اصلاح‌طلب - اصولگرا هم می‌تواند بحران «عدد» جریان منتقد دولت را با احتمال پیوستن برخی اصولگرایان میانه حل کند و هم احتمالا مشکل رهبری سیاسی آنها را با حضور علی لاریجانی بر طرف گرداند. این البته بیشتر چیزی است که به نظر می‌رسد در ذهن اصولگرایان منتقد دولت می‌گذرد و تا مرحله عمل فاصله زیادی دارد. چرا که نه اصولگرایان میانه‌رو و متمایل به علی لاریجانی سیگنالی برای پیوستن به این بازی صادر کرده‌اند و نه تصمیم شخص علی لاریجانی برای پذیرفتن احتمالی چنین نقشی، قطعی به نظر می‌رسد. در این میان تازه ارجاع به برخی موضع‌گیری‌‌های جریان معتدل اصولگرا نشان می‌دهد که کار برای منتقدین دولت بسیار سخت خواهد بود. به‌طور مثال از جمله می‌توان به قسمتی از گفت‌وگوی کاظم جلالی با هفته‌نامه مثلث اشاره کرد که بر توافق با جریان اصلاح‌طلب مجلس دهم بر سر کرسی ریاست و ترکیب هیات رییسه، بدون بالا بردن اختلافات تاکید کرده است. این موضع یعنی اهمیت بیشتر حفظ ائتلاف و نزدیکی دو طیف اصلاح‌طلب و اصولگرای معتدل در مجلس دهم نسبت به بحث ریاست در همین چند هفته بعد از انتخابات مورد تاکید چهره‌های اصلاح‌طلب هم بوده است. آنها نمی‌خواهند به این زودی خللی در ائتلاف انتخاباتی ثمربخشی که برای هفت اسفند تشکیل دادند، وارد شود. این یعنی راهی سخت برای اصولگرایان منتقد دولت جهت بازگشت به دوقطبی اصلاح‌طلب‌- اصولگرا. منتقدان دولت می‌گویند که اکثریت مجلس آینده قطعا اصولگراست، اما اگر در واقعیت چنین می‌بود شاید هیچگاه به سمت بازسازی این دوقطبی نمی‌رفتند و اتفاقا مانند انتخابات هفتم اسفند همان راه پالایش جریان اصولگرایی ر ا می‌پیمودند.

تقاضای دوستی دوباره از لاریجانی

سید حسین نقوی حسینی در گفت‌وگوی خود با تسنیم حرف دیگری هم زده است، حرفی که جریان اصولگرای منتقد دولت تا همین چند روز پیش در مجلس نهم درست عکس آن را می‌زد؛ «ما آقای لاریجانی را در مدار اصولگرایی می‌دانیم و معتقدیم که ایشان هم در فراکسیون اصولگرایان قطعا حضور خواهد داشت بنابراین یکی از موضوعات نشست فردا همین خواهد بود که همه با هم همپوشانی داشته باشیم و همه نیروهای اصولگرا کمک کنند تا یک فراکسیون اصولگرایان اکثریتی قاطع در مجلس دهم تشکیل شود.» کمیته هفت نفره اصولگرایان چه کسانی هستند که هنوز لاریجانی را اصولگرا می‌دانند؛ حاجی بابایی، امیرآبادی، زاهدی، سالک، قاضی‌زاده هاشمی، مصری و نقوی حسینی. پیدا کردن خط و ربط سیاسی این هفت نفر به عنوان نمادی از اصولگرایان منتقد دولت مجلس دهم و ارتباط آن با جمله‌ای که نقوی حسینی گفته شاید خیلی چیزها را روشن کند. از این هفت نفر تنها یک نفر یعنی عبدالرضا مصری تا حدودی نزدیک به علی لاریجانی بود و در مقابل نام ٥ منتقد جدی و سرسخت لاریجانی در آن به چشم می‌خورد. از جمله امیرآبادی فراهانی، رقیب لاریجانی در انتخابات قم که تا همین هفتم اسفند او را اصولگرا نمی‌دانست. تازه باید به خاطر بیاوریم که شش نفر از اصولگرایان مجلس نهم که در حکم برنامه‌ریزان و طراحان سیاسی طیف منتقدان دولت هستند در کوران انتخابات نامه‌ای خطاب به مردم قم منتشر کردند تا نامزدهای مورد قبول خود را معرفی کنند؛ احمد امیرآبادی و حجت‌الاسلام آشتیانی. آنها به توانمندی این دو نفر در مجلس شهادت داده بودند، بی‌آنکه نامی از نماینده اصلی قم یعنی علی لاریجانی بیاورند. این یعنی رای منفی به رییس مجلس. واضح است که با این پیشینه اصولگرایان منتقد دولت سخت به لاریجانی احتیاج دارند که چنین تغییر موضع داده‌اند. اما این میان یک مشکل وجود دارد؛ تکلیف اطرافیان نزدیک علی لاریجانی همچون کاظم جلالی چه خواهد شد؟ تنها یک مرور کوتاه بر روابط پر تلاطم مجلس نهم گواهی می‌دهد که نه اصولگرایان به سمت این چهره‌ها برای دعوت آنها جهت عضویت در فراکسیون‌شان خواهند آمد و نه این دست افراد به چنین کاری رضایت خواهند داد. آیا علی لاریجانی بدون یاران روزهای سخت خود حاضر می‌شود زعامت نیم‌بند اصولگرایان منتقد دولت را قبول کند؟ مهم‌تر اینکه آیا در این تصمیم تضمینی می‌بیند که یک بار دیگر مورد غضب همین جریانی که تنش با آن را چندین سال آزموده، قرار نگیرد و دوباره طرد نشود؟ شاید تنها یک چیز بتواند علی لاریجانی را برای ورود به چنین میدانی راضی کند و آن هم امکان کنترل مخالفان دولت در دوره دهم است. اما برای داوری درباره این گمانه هم جزییاتی وجود ندارد. هنوز حتی ترکیب نهایی مجلس دهم مشخص نیست و دور دوم انتخابات باقی‌مانده است. پاسخ سوالات بالا و خیلی سوالات دیگر از همین دست نیاز به رد شدن از مرحله دوم انتخابات دارد. دیدار امروز اما هر نتیجه‌ای که داشته باشد یک چیز درباره آن قطعی است و آن اینکه جریان اصولگرایی یک زیر و زبر شدن بزرگ را تجربه کرده که تن به بازگشتی بزرگ داده است؛ بازگشت به علی لاریجانی و بازگشت به دو قطبی اصلاح‌طلب- اصولگرا.