واشنگتن تایمز: توافق عربستان-روسیه در بازار نفت بی اثر ماند

این روزنامه آمریکایی می نویسد: پیش بینی می شود که قیمت جهانی نفت در طول سال ۲۰۱۶ حدود بشکه ای ۴۰ دلار و یا حتی کمتر باقی بماند. به رغم آنکه تولیدکنندگان بزرگ درتلاش هستند تولید را کاهش دهند و با رکود موجود در بازار نفت مقابله کنند اما نفت ارزان ضربه ای قوی بر پیکر اقتصاد کشورهایی همچون عربستان , روسیه و سایر کشورهای نفت خیز وارد ساخته است و این روند همچنان ادامه خواهد داشت. متاثر از آن سیاست جهانی هم آبستن تحولاتی شگرف خواهد بود. بانک 'سوسیه ته ژنرال' اروپا پیش بینی کرده است که با وجود ثابت ماندن سطح تقاضا در آمریکا و بازارهای نوظهور مانند چین, اما مازاد تولید نفت در جهان همچنان لجوجانه تداوم خواهد داشت. این بی تعادلی بازار کمک غیرقابل وصفی به اقتصادهای متکی به انرژی کرده است اما از دیگر سو؛ وسعت میدان بودجه و جاه طلبی کشورهای نفت خیز و گاز خیز که نفت , اهرم سیاست خارجی آنهاست را تخریب کرده است . 'مایکل ویتنر' رئیس عملیات نیویورک در 'سوسیه ته ژنرال' در این زمینه نظرش را اینگونه مطرح می کند که :' سعودی ها و روس ها با هم بر سر کاهش تولید توافق کرده اند, اما آنقدر که تزریق عرضه به بازار مخرب است ؛ این توافق یک اتفاق شوم برای بازار نیست'. وی می افزاید: عربستان و روسیه که بعداز امریکا دومین و سومین تولید کننده بزرگ نفت جهان هستند فقط از 'کاهش تولید' به میزان تولید ماه ژانویه صحبت می کنند اما هنوز در عمل از تولید خود نکاسته اند. ایران مترصد بازگشت به بازار جهانی نفت است که لغو تحریم ها آن را میسر ساخت. به همین دلیل, تهران نظریه قطع تولید را استهزاء کرده است'. اما عنصر غیرقابل پیش بینی هر رویدادی همچنان , چین است. رشد تقاضای چین همچنان پابرجاست اما رکود اقتصادی آن نگران کننده است و این خطر را دارد که سطح تقاضا برای سال پیش رو را پایین آورد. طبق پیش بینی 'سوسیه ته ژنرال' به رغم رکود اقتصادی چین قیمت نفت در بلند مدت احیا خواهد شد و تا سال ۲۰۲۰ به بشکه ای ۷۵ دلار خواهد رسید. علت آن بالا رفتن سطح تقاضا از سوی کشورهای در حال رشد به خصوص هند , کشورهای منطقه خاورمیانه و آفریقاست. با پایین آمدن قیمت نفت ؛ عربستان به امید آن که بتواند بازار را از دست تولید کنندگان نفت 'شیل' shale که تولید پرهزینه تری است برباید , سطح تولید خود را بالا برد . اگر قیمت بازهم پایین بیاید ,تولید کنندگان خارج از 'اوپک' از بازار خارج خواهند شد و تولید اضافی نخواهند داشت و قیمت نفت بالا خواهد رفت و به بشکه ای بالای ۱۰۰ دلار صعود خواهد کرد. در آن شرایط؛ ذی نفع ترین کشور ؛ عربستان خواهد بود. 'موسسه مطالعات اقتصاد بین الملل پترسون 'در آمریکا ماه گذشته اعلام کرد که استراتژی سعودی ها در مرحله ای موفق عمل کرد. طبق مطالعات این موسسه؛ سقوط قیمت نفت خسارت سنگینی بر تولید کنندگان نفت وارد ساخت و در آمریکا سرمایه گذاری در حفاری و اکتشاف نفت را نابود کرد. شرکتهای متکی به نفت در آمریکا هم اکنون زیر فشار سنگین مالی اند و اصلا صحت و سلامت بانک ها و سایر موسسات مالی وام دهنده به این شرکتها هم زیر سوال رفته است. خطر برد و باخت در این قمار, فوق العاده خطرناکتر از آن است که عربستان روی آن حساب باز کرده بود. تولید کنندگان نفت در امریکا توانایی شگفت آوری برای ماندن در بازار دارند حتی اگر هم قیمت نفت به بشکه ای ۳۰ دلار برسد. همچنین شرط بندی ریاض بر روی توافق هسته ای ایران هم احمقانه بود. این توافق ورود قابل پیش بینی ایران به بازار نفت را به ارمغان آورد. ایران از سال ۲۰۱۲ به علت تحریم بودن از این بازار دور مانده بود. فارغ از عنصر ایران , اهرم قوی دیگر در بازار جهانی انرژی , آمریکاست. امروز اهرم آمریکا در این بازار قوی تر از چند دهه اخیر است. آمریکا همچنان حدود ۳۰ درصد از نفت مورد نیاز خود را وارد می کند اما از سال ۲۰۰۸ سطح تولید نفت آمریکا ۸۰ درصد رشد داشته است و تولید بالا ؛ امریکا را در مقابل آسیب پذیری بازار جهانی نفت ایمن ساخته است. در حالیکه تا چند دهه قبل یک چنین موقعیتی برای آمریکا قابل پیش بینی نبود. اگر قیمت نفت برای بلندمدت پایین باقی بماند, بزرگترین خطری که بازار انرژی آمریکا را تهدید خواهد کرد آسیب پذیری ژئوپولتیک است. بی ثباتی سیاسی در نیجریه و ونزوئلا و واکنش های غیرقابل پیش بینی روسیه و پادشاهی های حاشیه خلیج فارس از نمونه تبعات سیاسی بازار متلاطم نفت است. به اعتقاد تحلیلگران نفتی, آثار سیاسی این وضعیت بسیار مخرب تر از آثار اقتصادی آن است به خصوص در کشورهای حاشیه 'خلیج فارس' . این کشورها میلیاردها دلار در برنامه های اجتماعی شان هزینه کرده اند و همچون گذشته یارانه دولتی پرداخت می کنند تا جلوی وقوع محتمل قیام 'بهار عربی' ملت هایشان را بگیرند. در روسیه؛ این کشور محتاج نفت بشکه ای بالای ۱۰۰ دلار است تا پروژه های بودجه ای خود را برنامه ریزی کند. مسکو برای سرپوش نهادن به این معضل, به تکاپو افتاده است با ماجراجویی خارجی احساسات ملی گرایی را در میان ملت خود شکوفا کند. مداخله نظامی در سوریه دقیقا حین آن اتفاق افتاد که اقتصاد روسیه متاثر از سقوط قیمت نفت دچار بحران شده بود . نفت قیمتی ترین و مجلل ترین صادرات روسیه است. بی ثباتی دیگر استراتژیک ناشی از بازار نفت؛ در منطقه آمریکای لاتین و آفریقا ظهور خواهد کرد. از هم اکنون وحشت بر سر نیجریه - ششمین صادرکننده بزرگ نفت جهان - سایه افکنده است . نفت ارزان بالقوه استعداد آن را دارد که مولد شورش هایی در کشور باشد و همه توانایی دولت برای مبارزه با گروه تروریستی 'بوکوحرام' که به نوعی با 'داعش' مرتبط است را بکاهد. اقتصاد ونزوئلا هم در آستانه فروپاشی است . نفت به سختی ۲۵ درصد از تولید ناخالص داخلی ونزوئلا را به خود اختصاص می دهد. مرگ 'هوگو چاوز' رئیس جمهور پیشین این کشور در سال ۲۰۱۳ به سهم خود یک زلزله سیاسی در ونزوئلا به بار آورد . چاوز در سالهای دهه ۲۰۰۰ بر موج قیمت نفت سوار شد و انقلابی اجتماعی را تائید و حمایت کرد. اینک جانشین چاوز 'نیکولاس مادورو' که فرد توصیه شده خود چاوز بود , متاثر از نفت ارزان با یک مجمع ملی که بعد از انتخابات ماه دسامبر در سلطه احزاب مخالف قرار گرفته است دست و پنجه نرم می کند. ونزوئلا دچار فقر شدید و تورم بالا و فروپاشی فعالیتهای اقتصادی است و در لبه پرتگاه یک بحران عمیق ایستاده است . کاهش قیمت نفت بی وقفه در حال تولید مخاطرات جهانی است و منطقی است خود را برای رویارویی با این مخاطرات آماده کنیم.