عوامل تحکیم رابطه تهران-مسکو

ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه آذرماه ۹۴ به تهران سفر کرد.

محمد شوری، تحلیلگر مسائل روسیه در گفت‌وگو با اقتصادنیوز عوامل گرمابخش روابط تهران-مسکو را برشمرد و گفت: این اراده در روس‌ها وجود دارد که با توافق هسته‌ای و تغییر شرایط همکاری‌های اقتصادی خود را با ایران افزایش دهند. البته درباره نوع روابط ایران و روسیه علاوه بر توافق مذکور اتفاقات دیگری هم رخ داده است که اثرگذاری آن در سال ۱۳۹۵ قطعاً محسوس‌تر خواهد بود. از جمله این اتفاقات: ۱- تحریم‌هایی است که غرب علیه روسیه اعمال کرده است. ۲- مشکلات و اختلافاتی که در روابط روسیه و ترکیه اتفاق افتاده و موجب محدود شدن همکاری‌های اقتصادی این دو کشور شده است. این موارد نیز از جمله زمینه‌ها و دلایلی است که باعث افزایش علاقه‌مندی روسیه به همکاری اقتصادی با ایران است.

همچنین به گفته او، «در رابطه با حوادث منطقه، طبیعتاً موضع ایران در قبال سوریه موضوعی است که ایران و روسیه را به هم نزدیک‌تر می‌کند. چنانچه در این زمینه دو کشور به دیدگاه‌های مشترکی رسیده‌اند و همین، عامل ارتقای همکاری‌های جدی در این زمینه می‌شود.»

شوری با بیان اینکه «برخی بر این باورند که رفع تحریم‌ها و بهبود روابط ایران با کشورهای غربی جایگاه روسیه را در روابط دیپلماتیک ما تحت تاثیر قرار می‌دهد»، تصریح کرد: باید به این موضوع توجه داشته باشیم که زمینه‌های همکاری میان ایران و روسیه چندان ارتباط مستقیمی با زمینه‌های همکاری ایران و غرب نخواهد داشت.

وی افزود: روس‌ها کالاهایی را به ایران عرضه می‌کنند که غربی‌ها حاضر به عرضه آنها به ایران نیستند و در مقابل غربی‌ها هم کالاهایی را به ایران عرضه می‌کنند که روس‌ها توانمندی آن را ندارند که آنها را به ایران عرضه کنند. به‌طور مشخص در حوزه هسته‌ای، تسلیحات و صنایع سنگینی که روس‌ها با ایران در ارتباط هستند بعید به نظر می‌آید کشورهای غربی تمایلی به ارتباط این‌چنین با ایران داشته باشند.

به اعتقاد این تحلیلگر مسائل روسیه، «موضوع دیگری که مطمئناً در سال ۱۳۹۵ آثار قابل توجهی در روابط ما با روسیه خواهد داشت، اختلافات این کشور با ترکیه است. به عبارتی نحوه موضع‌گیری ایران در این زمینه قطعاً حائز اهمیت و اثرگذار است. در این بین به نظر می‌رسد که ایران باید تمام تلاش خود را به کار گیرد که تنش میان ترکیه و روسیه چندان گسترده نشود و حداقل ابعاد نظامی پیدا نکند. چنانچه تنش میان روسیه و ترکیه افزایش یابد، تمام منطقه خاورمیانه را با مشکل مواجه می‌کند و در این زمینه ما هم دچار آسیب خواهیم شد.»

وی اضافه کرد: شاید به لحاظ اقتصادی اختلاف میان روسیه و ترکیه برای ایران منفعت‌هایی داشته باشد اما قطعاً به لحاظ سیاسی و امنیتی این موضوع به نفع ایران نخواهد بود. به عبارتی نباید از افزایش تنش‌ها میان ترکیه و روسیه خوشحال شویم.

شوری تاکید کرد: به هر صورت رابطه با هر دو این کشورها برای ما راهبردی است، با این حال نمی‌توان از این نکته گذر کرد که نوع تعاملات ما با روسیه بسیار گرم‌تر و کاربردی‌تر است. با این نگاه باید تصریح کرد که نباید با ورود به زمینی که کمتر منافع ما را تامین می‌کند مانند زمین روابط ایران و ترکیه موجب وارد آمدن آسیب‌های غیرضروری به روابط استراتژیک ایران و روسیه شد.

وی با پیش‌بینی اینکه در سال ۱۳۹۵ از میزان اهمیت رابطه مسکو و تهران کاسته نشود و در مسائلی مانند بحران خاورمیانه شاهد هماهنگی‌های بیشتری بین این دو کشور باشیم، گفت: با توجه به توافقات روسیه و آمریکا در ماجرای سوریه و اجرای آتش‌بس قابل پیش‌بینی خواهد بود که ایران از این فرصت برای تحکیم سیاست‌های راهبردی خود بهره بگیرد.