ژنو۳ و دشواری های توافق برای صلح سوریه

دور دوم نشست صلح سوریه روز دوشنبه بیست و چهارم اسفندماه، همزمان با دیدار «استفان دی میستورا» فرستاده ویژه سازمان ملل متحد در امور سوریه با هیات اعزامی دولت دمشق به ریاست «بشار الجعفری» در مقر سازمان ملل متحد آغاز شد. دی میستورا پیش تر اعلام کرده بود نشست صلح سوریه به طور رسمی از روز دوشنبه آغاز می شود و تا چهارم فروردین ادامه خواهد داشت؛ نشستی که در آن در مورد مسایلی مانند انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی، تدوین قانون اساسی جدید در سوریه، پایان دادن به درگیری ها و ارسال کمک های بشردوستانه به مناطق محاصره شده در سوریه بحث خواهد شد. دور نخست گفت وگوهای سوریه که اوایل فوریه (نهم بهمن ۱۳۹۴) در ژنو برگزار شد، به شکست انجامید. در آن نشست مخالفان سه پیش شرطِ پایان بمباران، آزادی همه زندانیان و رفع محاصره مناطق زیر کنترل شبه نظامیان را خواستار شده بودند.

در ادامه نگاهی به مهم ترین محورهای تحلیلی در رسانه های عربی درباره نشست ژنو ۳ برای حل بحران سوریه خواهیم داشت.

*** اختلاف بر سر شرایط دوره انتقالی

به گزارش ایرنا تارنمای شبکه خبری «الغد» مصر، اختلاف میان هیات مخالفان و دولت سوریه درباره سرنوشت رییس جمهوری این کشور در دوره انتقالی را از پررنگ ترین شکاف ها میان ۲ طرف درگیر قلمداد کرد.

به گزارش بیست و چهارم اسفندماه این تارنما، سرنوست «بشار اسد» رییس جمهوری سوریه برجسته ترین نقطه اختلاف میان ۲ طرف درگیر و کشورهای پشتیبان آنان است. مخالفان بر این مساله پافشاری می کنند که اسد در دوره انتقالی هیچ نقشی نخواهد داشت. این در حالی است که دولت سوریه سرنوشت اسد را در گرو انتخابات می داند. همچنین دولت و مخالفان سوریه درباره مرحله انتقالی دیدگاه متفاوتی دارند. دمشق خواستار دولت وحدت ملی فراگیری است که همه جریان های مخالف را در برگیرد. این در حالی است که مخالفان، دولتی انتقالی با اختیارهای اجرایی کامل را خواستار هستند که اسد در آن نقش نداشته باشد. نظام سوریه بر این باور است که در منشورهای سازمان ملل متحد چیزی که درباره مقام ریاست جمهوری در مرحله انتقالی صحبت کند، وجود ندارد. از این رو باید روی تعریف مرحله انتقالی توافق صورت گیرد. این مرحله بر پایه قوانین بین المللی انتقال از قانون اساسی موجود به قانون اساسی تازه و گذر از دولت کنونی به دولتی موسوم به دولت وحدت ملی است که طرف دیگر هم در آن شرکت داشته باشد. این مهم نیازمند تشکیل کمیته ای برای وضع قانون جدید یا اصلاح قانون کنونی است.

*** بیم و امیدهای مذاکرات صلح سوریه

روزنامه «الوطن» سوریه در گزارشی با اشاره به برخی مولفه های تاثیرگذار در روند صلح سوریه، به تشریح فرصت هایی برای موفقیت گفت وگوهای نشست ژنو۳ پرداخت.

الوطن بیست و چهارم اسفندماه به نقل از خبرگزاری «ریانووستی» روسیه و از قول دی میستورا نوشت: تا زمانی که آتش بس ادامه داشته باشد امکان و فرصت برای حل سیاسی بحران سوریه وجود دارد.

به نوشته این روزنامه، نماینده سازمان ملل در امور سوریه افزود: این بار فرصت موفقیت گفت وگوهای ژنو در مقایسه با نشست های گذشته بیشتر است. احتمال موفقیت این نشست به دلیل برقراری آتش بس، توزیع کمک های انسان دوستانه و کاهش کینه و کدورت ها بیشتر است. همچنین در شورای امنیت اجماع برای حل بحران وجود دارد و کشورهای بسیاری به دنبال راه حلی برای پایان دادن به بحران سوریه هستند.

این روزنامه در کنار تارنمای الغد مصر و شبکه خبری «الجزیره» با اشاره به پافشاری مخالفان سوریه روی برخی پیش شرط ها و تاثیر گذاری کنشگران خارجی روی هیات های حاضر در ژنو، تردیدها و نگرانی هایی را نیز در مورد نتیجه بخش بودن گفت وگوهای صلح سوریه عنوان کرده اند.

به نوشته بیست و چهارم اسفند روزنامه الوطن سوریه پافشاری مخالفان ریاض بر پیش شرط هایی مانند ضرورت برپایی هیات انتقالی، کنار گذاشتن اسد از قدرت و نادیده گرفتن بیانیه های وین و قطعنامه ۲۲۴۵ سازمان ملل، سبب شده است که ناظران به نتیجه بخش بودن گفت وگوهای صلح خوش بین نباشند و هشدار دهند که چنین مسایلی نشست را ناکام می گذارد.

به گزارش بیست و چهارم اسفند تارنمای شبکه الغد، «احمد العبیدات» سیاستمدار مخالف دولت سوری به این تارنما گفت: با وجود دخالت های آمریکا و روسیه در روند نشست ژنو ۳ و برقراری آتش بس باز هم عوامل شکست این گفت وگوها پابرجا است. اختلاف های ایدئولوژیک میان طرف های درگیر سوریه هنوز هم ژرف است و این مساله مانع از رسیدن به توافق می شود. واقعیت این است که همه طرف ها به طور کامل به پشتیبانان خود تکیه کرده اند و ناچارند خواسته های کشورهایی را که از آنان حمایت تسلیحاتی می کنند، برآورده سازند.

این چهره ضد دولتی افزود: نشست ژنو۳ و نشست هایی که پیش از آن برگزار شد در گرو سه مساله تاثیر گذار است. نخست موضع کشورهایی که از مخالفان مسلح و یا دولت سوریه پشتیبانی می کنند. دوم اوضاع میدان های نبرد و پیروزی در مناطق درگیر و سوم موضع گیری های کنونی در عرصه بین المللی که در چارچوب موازنه قدرت، منافع و میزان نفوذ در منطقه صورت می گیرد.

همچنین به نوشته تارنمای شبکه خبری الجزیره در بیست و چهارم اسفندماه، بسیاری از تحلیلگران در پیشرفت مطلوب نشست ژنو برای حل بحران سوریه تردید دارند. سرنوشت اسد محور اصلی اختلاف میان ۲ طرف گفت وگو کننده است. مخالفان بر این مساله پافشاری می کنند که اسد در دوره انتقالی هیچ نقشی نخواهد داشت این در حالی است هیات اعزامی از دمشق اسد را خط قرمز می داند.

به نوشته الجزیره، «سالم المسلط» عضو هیات مخالفان سوریه از ضرورت تشکیل هیات دولت انتقالی سخن گفته است که اسد در آن نقش نداشته باشد. به گفته وی، هیات عالی مذاکرات وابسته به مخالفان سوریه، دولت وحدت ملی را که اسد در حضور داشته باشد، نمی پذیرد.

*** بررسی وضعیت و وزن داشته های طرف های مذاکره

روزنامه های «السفیر» سوریه، «الدستور» اردن و «رای الیوم» چاپ لندن هم با اشاره به وضعیت میدان های نبرد و موضع گیری دولت های بازیگر در تحولات سوریه، به همسنجی هیات مخالفان و نمایندگان دولت دمشق پرداختند.

روزنامه السفیر در گزارشی که بیست و چهارم اسفند به قلم «نصری الصایغ» منتشر کرد، نوشت: هرکسی که اظهارات مخالفان را دنبال کند گمان می کند آنان در یک قدمی پیروزی هستند و به ژنو می روند تا شرط های خود را تحمیل کنند. نخستین شرط سخت آنان درباره سرنوشت اسد است. همچنین اگر کسی که به اظهارات «ولید معلم» وزیر امور خارجه سوریه، توجه کند گمان می کند نظام سوریه به پیروزی بی سابقه نزدیک است. هیات او به ژنو می رود و هرگز آماده نیست که سخنانی درباره سرنوشت اسد بشنود. اسد خط قرمز است. به نوشته این روزنامه، نه مخالفان می توانند به دستاوردهای مهمی دست یابند و نه نظام سوریه امتیاز خواهد داد.

روزنامه الدستور نیز بیست و چهارم اسفندماه در گزارشی به قلم «ماهر ابوطیر» مخالفان نظام سوریه را ضعیف توصیف کرد و آورد: نشست ژنو، مخالفان سوریه را در برابر گزینه های بسیار سختی قرار خواهد داد. شکست گفت وگوها برای حل سیاسی بحران، این گروه ها را در برابر گزینه هایی قرار خواهد داد که مجبورند آن را بپذیرند. به احتمال بالا اگر این نشست به شکست بیانجامد در سطح بین المللی توافق هایی صورت خواهد گرفت که به سبب آن یا گزینه نظامی در دستور کار قرار خواهد گرفت یا اینکه سوریه تجزیه خواهد شد و حتی ممکن است سناریوی فدرالی شدن سوریه رقم بخورد که روس ها به آن اشاره کرده اند. مخالفان سوریه طرف اصلی نیستند بلکه آنان سایه دولت هایی هستند که از آنان پشتیبانی می کنند. مخالفان سوریه ضعیف هستند و هر روز هم ضعیف تر خواهند شد. این در حالی است که نظام سوریه یکپارچه و بخشی از اردوگاهی خستگی ناپذیر است.

روزنامه رای الیوم نیز بیست و سوم اسفند بر ضعف نیروهای مخالف دولت سوریه و تقویت جایگاه رییس جمهوری این کشور صحه گذاشت و نوشت: به نظر می رسد جایگاه رییس جمهوری سوریه این روزها و با ورود بحران سوریه به سال ششم آن قوی تر از گذشته شده است. نیروهای نظام سوریه با پوشش هوایی روسیه پیروزی های بزرگی در میدان های نبرد در شمال، جنوب شرقی و غرب سوریه به دست آورده اند. اردوگاه مخالفان نیز ضعیف و از هم فروپاشیده است. تهدیدهای عربستان برای حمله زمینی به سوریه بی حاصل شده است. قطر نیز که طی پنج سال گذشته نقش برجسته ای در حمایت مالی و نظامی از گروه های مسلح بازی کرد، صدایش خاموش شده است.

به باور نویسنده رای الیوم، ترکیه هم به واسطه انفجارهای استانبول و آنکارا، تنش گسترده با مسکو، اختلاف با اتحادیه اروپا و همچنین قطع نسبی روابط با دولت آمریکا بهای سیاست خارجی اش (در امور سوریه) را پرداخت می کند. انفجارهای اخیر در کوی سفارتخانه ها در آنکارا که ۳۴ کشته و ۱۲۵ زخمی برجای گذاشت حجم و بزرگی بن بست و تنگنای ترکیه را نشان می دهد.