تهران می‌تواند شریک تجارت هسته‌ای شود
«اولی هاینونن» شفاف سازی و گزارشهای آژانس بین المللی انرژی اتمی را وسیله ای برای حصول نتیجه نهایی، پایان دادن به تحریم تسلیحاتی و بهبود جایگاه ایران می داند.
چندی پیش «اولی هاینونن» معاون پیشین مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، با انتشار مطلبی در پایگاه اینترنتی اندیشکده «دفاع از دموکراسی‌ها» مدعی شد که نخستین گزارش آژانس پس از اجرای برجام، جزئیات لازم را برای نظارت و راستی آزمایی فعالیت های هسته ای ایران در بر ندارد.
به گزارش خبرگزاری مهر وی در توضیح کاستی های این گزارش مدعی شده بود که موجودی مواد هسته ای بخش مهمی از راستی آزمایی آژانس بین المللی انرژی اتمی است، اما آژانس از سال میلادی ۲۰۱۴ هیچ اطلاعاتی درباره موجودی اعلام شده ایران و شیوه راستی آزمایی آن منتشر نکرده است. در گزارش آژانس اطلاعاتی از تعداد و نوع روتور سانتریفوژهای ایران وجود ندارد. اجزای تشکیل دهنده سانتریفوژها برای محاسبه زمان گریز هسته ای ایران ضروری است و نصب دوباره سانتریفوژهای پیشرفته که پیش تر برچیده شده بود یا نصب سانتریفوژهای جدید به طور مستقیم بر زمان یک ساله گریز هسته ای ایران تأثیر دارد.
از سوی دیگر هاینونن علیرغم حسن نیت ایران در باز گذاشتن دست آژانس به انجام بازرسی از تمامی تاسیسات هسته ای کشور، مدعی کاستی هایی در مکانیزم راستی آزمایی آژانس شده و آن را رضایت بخش تلقی نمی کند.
هاینونن در خصوص اظهارات خود در بنیاد دفاع از دموکراسی که گزارش پسابرجامی آژانس را فاقد جزئیات لازم خوانده بود به خبرنگار مهر گفت: مذاکره کنندگان دخیل در حصول برجام به طور مکرر بر این نکته تاکید کرده اند که توافق هسته ای ایران مبتنی بر شفاف سازی و راستی آزمایی شدید است. بر همین اساس، گزارش های دقیق، شفاف و آموزنده آژانس یک ابزار ضروری و بسیار عالی برای بازگرداندن اعتماد جامعه بین المللی به ایران با اطمینان از پیروی کامل این کشور از برجام و پادمان های معاهده «ان پی تی» یا همان منع گسترش سلاح های اتمی است.
معاون پیشین مدیرکل آژانس انرژی اتمی در تایید کارآمدی گزارش های هر چه جامعتر تاکید کرد: در ادامه مسیر، آژانس نیازمند تصمیم گیری با هدف حصول نتیجه ای به مراتب گسترده تر است که می تواند به معنای لحاظ کردن مسائل مرتبط دیگر از جمله پایان دادن به تحریم های اعمال شده بر تسلیحات متعارف و همچنین تحریم های ناشی از برنامه موشک های بالستیک ایران باشد - مواردی که قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز ضمن تمجید از برجام به آنها اشاره می کند.
وی در ادامه تصریح کرد: نتیجه گیری گسترده تر می تواند به تغییرات اجرایی در کانال تدارک و خرید منجر شود تا آنجا که تهیه کالاهای دو منظوره برای ایران دیگر نیازمند مجوز نخواهد بود. حصول این نتیجه همچنین به تسهیل برنامه های ایران برای طراحی و ساخت راکتورهای تحقیقاتی، تولید سوخت برای آنها و همچنین آغاز نصب سانتریفیوژهای پیشرفته تر، منجر می شود. این به آن معنا خواهد بود که نه تنها حصول چنین توانمندی هایی از سوی ایران آسانتر خواهد شد، بلکه از همه مهمتر جایگاه تهران را به عنوان شریکی در عرصه ارائه خدمات تجاری به دیگر کشورها ارتقاء خواهد داد.
هاینونن در توضیح جایگاهی که ایران می تواند در آینده به خود اختصاص دهد گفت: مطابق با گزارش بازنگری فنی هسته ای آژانس، حدود نیمی از ۲۴۶ راکتور تحقیقاتی جهان بیش از ۴۰ سال عمر کرده اند. حال اگر به این تصویر شمار دولت های تازه وارد به مسیر تامین انرژی هسته ای هم اضافه شود، شاهد به وجود آمدن عرصه ای خواهیم بود که در آن به قول «علی اکبر صالحی» رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، شرکت های ایرانی می توانند جویای برتری باشند.
با این حال وی با تاکید بر مواضع همیشگی خود مبنی بر لزوم ارائه جزئیات بیشتر از سوی آژانس، گفت: برای اینکه همه اینها -که البته مستلزم رفع بسیاری از تحریم ها است- حاصل شود؛ ایران نیازمند اعتمادسازی در طول سالیان دراز و اثبات تعهد خود به اجرای تمام و کمال برجام است. این اعتمادسازی یک شبه اتفاق نخواهد افتاد و نیازمند اجرای دقیق و کامل تعهدات هسته ای از سوی ایران و گزارش کامل آژانس برای اثبات آن است. این موضعی است که باید در یک بازه زمانی طولانی حفظ شود.
هاینونن در پاسخ به سوال خبرنگار مهر مبنی بر مکانیزم فرایند بازرسی و گزارش دهی آژانس انرژی اتمی و اینکه با وجود این مکانیزم ادعاها در خصوص بازرسی بی مورد است گفت: برای یادآوری لازم است که بگویم ایران و آژانس در سال های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۵ شروع به ایجاد زیرساختی برای راستی آزمایی صحت و کفایت ادعاهای ایران کردند. حال، با توافق جامعی که به تازگی حاصل شده است، تا تکمیل روند بازرسی و راستی آزمایی راه زیادی باقی است.
معاون پیشین آژانس در ادامه گفت: فرایند گزارش دهی آژانس انرژی اتمی شامل ارائه گزارشی از اطلاعات فنی برای انعکاس میزان تعهدپذیری ایران، گزارش موارد نقض تعهد احتمالی، گزارشی از راه حل های سریع، اقدامات اصلاحی و ضرورت اعمال آنها و همچنین گزارش اصلاح و تکمیل روند بازرسی های فعلی است.
وی در نهایت تاکید کرد که حصول نتیجه گسترده تر نیازمند حمایت کامل همه اعضای آژانس بین المللی انرژی اتمی است.
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
