زیبایی باغ‌های ایرانی در قلب کویر/عکس
خراسان جنوبی به عنوانی استانی کویری باغ های زیبایی را در خود جای‌داده که می‌توان معماری اصیل ایرانی را در این باغ‌ها به نظاره نشست.
گروه استان ها:طبیعت خاص استان خراسان جنوبی دشت بزرگ لوت و چشم اندازهای زیبای آن در جنوب استان به همراه اشکال ژئومورفولوژی موجود در این استان در کنار ییلاق های کوهستان های شمال خاوری استان از جمله مهم‌ترین مناطق توریستی - طبیعی خاص به شمار می‌روند.
به گزارش خبرگزاری مهر این استان به لحاظ داشتن باغ های زیبای ایرانی که یکی از آنها به دلیل معماری منحصر به فرد خود در میراث جهانی نیز به ثبت رسیده است در آستانه نوروز هر روز زیبا تر و دل انگیز تر می‌شود.
خراسان‌جنوبی ۲۵ باغ تاریخی دارد که از این تعداد ۱۶ باغ در فهرست آثار ملی ثبت شده است.
این باغ‌ها به تعداد زیاد در داخل شهر بیرجند و روستاهای اطراف پراکنده‌اند که از آن جمله می‌توان باغ‌ها و عمارت‌های رحیم آباد، معصومیه، بهلگرد، امیرآباد شیبانی، علی‌آباد، شوکت‌آباد و ارگ کلاه فرنگی یا ارگ میرحسن خان اشاره کرد که از لحاظ معماری، تزئینات و طراحی شباهت فراوانی با یکدیگر دارند.
نمایی از باغ اکبریه بیرجند
اکبریه جوان‌ترین باغ ایرانی جهان
این مجموعه تاریخی در انتهای خیابان معلم در مرکز استان یعنی بیرجند و در داخل محدوده روستای تاریخی اکبریه قرار گرفته است.
تفاوت ویژگی‌های معماری در بخشهای مختلف این بنا نشان دهنده ساخت بنا طی چند دوره است به نحوی که ساخت این مجموعه از اوایل دوره قاجار تا اواخر این دوره و در چند مرحله انجام شده است.
این مجموعه شامل چند عمارت است که هرعمارت شامل طبقات متعددی است که به وسیله دالان‌های متعدد به یکدیگر راه دارد.
در بخش‌هایی از این اتاق‌ها، تزئینات گچی دیده می‌شود و بخش‌هایی از آن نیز فاقد هرگونه تزئین است.
همچنین درهای موجود در این عمارت چوبی بوده که با شیشه‌های رنگی تزئین شده‌اند.
وجود درختان بلندقامت کاج در دو طرف خیابان اصلی عمارت مرکزی این مجموعه، بر زیبایی و طراوت باغ و نمای آن افزوده است.
باغ اکبریه
در طبقه همکف عمارت مرکزی، تالار زیبا با تزئینات گچی با طرح‌های اسلیمی و درب‌های چوبی وجود دارد و همچنین میانه خانه این عمارت در قسمت ساختمان مرکزی آن قرار دارد.
بخش اداری این عمارت که جدیدترین قسمت آن است، در اوایل دوره پهلوی احداث شده است.
درختان و گیاهان استفاده شده در این باغ به دو نوع کلی: تزئینی و میوه دار تقسیم می‌شوند که شامل درختان: کاج، بوته‌های شمشاد و همچنین درختان: زردآلو، پسته، انار و توت است.
هم اکنون بخشهای مختلف این باغ و عمارت مورد استفاده اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری خراسان جنوبی است.
بخش احداث شده در دوره زندیه به عنوان کتابخانه و دانشکده هنر دانشگاه بیرجند فعال است.
از بخش مرکزی که در دوره قاجار احداث شده به عنوان موزه باستان شناسی و مردم شناسی استفاده می‌شود. بخش ساخته شده در دوره پهلوی کاربری اداری دارد و بالاخره دیگر بخش‌ها به عنوان سفره خانه و چایخانه سنتی اختصاص یافته است.
درب‌ها و پنجره‌های تالار دارای کتیبه هایی به شکل هلالی و تزئینات مشبک با طرح اسلیمی است که استفاده از شیشه‌های رنگی بر زیبایی آن افزوده است.
از مهم‌ترین ویژگی‌های این بنا می‌توان به وجود انبوه تزئینات و در انواع مختلف اشاره کرد.
امروزه بخشی از این باغ و عمارت به عنوان مرکز آموزش هنرهای سنتی اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری خراسان جنوبی استفاده می‌شود.
باغ و عمارت امیر آباد
باغ و کوشک امیرآباد در غرب شهر بیرجند و در روستایی به همین نام (امیرآباد) در حاشیه جاده بیرجند به خوسف و در فاصله ۵ کیلو متری شهر بیرجند واقع شده است.
کوشک امیرآباد دارای دو طبقه می باشدکه در طبقه اول دو ایوان با ستون‌های متفاوت در دو ضلع شرقی و غربی بنا نظر هر بیننده ای را به خود جلب می‌کند.
اجزای آن شامل باغ، کوشک و محل اسکان خدمه می‌باشد. باغ دارای خیابان‌های متعددی است که در جهات گونا گون امتداد دارند.
بنای اصلی (کوشک) در وسط باغ و در دو طبقه ساخته شده است. این بنا دارای پلان ۸ ضلعی است و ورودی آن در ضلع شرقی واقع است. پس از ورودی فضای پله کان که به طبقه فوقانی راه دارد قرار دارد. در امتداد ورودی، دالانی قرار دارد که به یک حوضخانه در بخش مرکزی بنا منتهی می‌شود. طبقه فوقانی دارای یک شاه نشین با پلان چلیپایی است که دارای درگاه‌ها و پنجره هایی با طاق نیم دایره می‌باشد. نمای کوشک دارای تزیینات آجری از نوع هندسی است.
احداث این بنا به دوره قاجاریه بر می‌گردد. باغ و کوشک امیرآباد به شماره ۱۹۶۹ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.
باغ بهلگرد
باغ بهلگرد در فاصله ۳۰ کیلومتری شمال شرقی بیرجند در امتداد جاده بیرجند _ زاهدان واقع شده است، ورودی باغ دارای سردری ساده با درب چوبی و دو تکه که با گل میخ‌های کروی تزئین شده است.
فضای هشتی که به صورت محدود و با طاق نماهای کم عرض و کم عمق آن را می‌پوشاند بعد از آستانه ورودی قرار گرفته است و محوطه اندرونی که در امتداد هشتی واقع شده است فضای نسبتاٌ وسیعی را به خود اختصاص داده است.
طبق اصول باغسازی ایرانی در میان این محوطه استخری به شکل چهار ضلعی به چش می‌خورد که در قسمت جنوبی اندرونی بنا در دو طبقه همکف و اول بوجود آمده است این بنای تاریخی به دلیل جذابیت خاص و به لحاظ وجود اجزاء و عناصر معماری اسلامی از جمله سردر ورودی هشتی با فضاهای ویژه خود بخش اندرونی باغ و بنای آن که بصورت ترکی با ستون‌های آجری مشخص می‌باشد با شماره ۲۳۶۷ در فهرست آثار ملی ثبت شده است.
مجموعه باغ و عمارت بهلگرد شامل بخشهای متعددی همچون، ورودی، هشتی، حیاط اندرونی، عمارت اصلی، محل سکونت خدمه، بیرونی و اصطبل است.
این باغ که بر روی زمین شیبدار بنا شده به منظور مهار شیب زمین از جنوب به شمال به صورت یکسانی طراحی شده است.
این باغ با دارا بودن اندرونی و بیرونی یکی از اصیل‌ترین باغ‌های ایرانی در منطقه می‌باشد که به عنوان تفرجگاه ییلاقی خاندان خزیمه و در زمان شوکت الملک از حاکمان بیرجند در دوره قاجار بنا شده است.
باغ و عمارت شوکت آباد
از نظر معماری فضاهای احداث شده در باغ و عمارت شوکت آباد دارای ویژگی‌های خاصی هستند که در دیگر نمونه های مشابه آن کمتر می‌توان یافت بطوریکه فضا سازی در این باغ با هماهنگی خاصی انجام پذیرفته است که بیانگر وجود طرح و نقشه از قبل تعیین شده برای ساخت این بنا می‌باشد.
در مجموع بناهای احداث شده به صورت متراکم بوده و در جبهه جنوبی مخصوص حاکم و خانواده او بوده است که بعضی از فضاهای داخلی جهت تشریفات و پذیرایی از میهمانان مورد استفاده قرار می‌گرفته است.
این بخش گسترده دارای درختان مختلف میوه و تزئینی می‌باشد. همچنین بعضی از فضاهای ایجاد شده در گوشه های عمارت اصلی الحاقی می‌باشد که بعدها به فراخور نیاز به آن اضافه شده است.
همچنین روش معماری بکار رفته در احداث این عمارت به صورت طاق و تویزه بوده و گهواره ای بودن سقف بعضی از اتاق‌ها حاکی از روش معماری ناحیه گرم و خشک است.
بطور کلی عمارت احداث شده در جبهه جنوبی باغ شوکت آباد به صورت طولی و شرقی- غربی است که به لحاظ فرم نیز یکنواخت است.
علاوه بر آن فرم بخشی در این عمارت نیز رعایت شده است بطوریکه میانه عمارت در نمای بیرونی از قسمت اصلیی بیرون آمده و هشت ضلعی زیبایی را در نما بوجود آورده است و این شکل هندسی نیز در گوشه های اصلی این هشت ضلعی دوباره تکرار شده است.
از دیگر ویژگی‌های جالب این بنا ارتباط یافتن فضاهای داخلی با یکدیگر است که این ارتباط به وسیله دالان‌ها راهروها و اتاق‌ها مرتبط می‌شود.
باغ گلشن طبس بهشت برین کویر
باغ گلشن در قلب کویر چشم هر بیننده ای را به تعجب وا می‌دارد و زیبایی خیره کننده آن در دل کویر ایران باور کردنی نیست.
باغ گلشن طبس باغی زیبا و تاریخی متعلق به دوره افشاریه - زندیه در شهرستان طبس است که یکی از مهم‌ترین باغ‌های ایرانی به شمار می‌رود.
این باغ توسط میرحسن خان، سومین حاکم طبس، از سلسله خوانینی که به وسیله نادرشاه به حکومت طبس منصوب شدند، ساخته شده است.
هزاران درخت میوه در این بنای تاریخی هشت هکتاری، طبیعت بی نظیری آفریده که هر بیننده ای از نظاره آن غرق در لذت می‌شود.
این باغ بر روی امتداد جریان آب چشمه‌های سرد و گرم که به جانب طبس می‌آید شکل گرفته، آب از انتهای مجموعه وارد باغ شده و پس از آبیاری کرت‌ها و حرکت در جوی‌ها و فواره‌ها از زیر هشتی ساختمان سردر می‌گذرد و به شهر می‌رود.
طراحی این باغ بر اساس نمونه چهارباغ است که برگرفته از آیات قرآن در مورد بهشت، دو نهر در آن همدیگر را قطع می‌نمایند. درختانی که گفته می‌شود ۴۰۰ سال عمر دارند سایه دل انگیزی را در کنار دیوارهای کهن این باغ می‌گسترانند.
دومین باغی که «دیلی تلگراف» در میان زیباترین باغ‌های جهان معرفی نموده است، باغ «عفیف‌آباد» یا باغ گلشن طبس است.
در این باغ گونه های مختلف گیاهان سازگار با اقلیم های متفاوت آب و هوایی مانند درخت چنار که خاص مناطق سردسیر است در کنار خرما که فقط در مناطق گرمسیری رشد می‌کند، وجود دارد.
یک نکته منحصر به فرد در باغ گلشن که تنها در تاج محل هند مانند آن تکرار شده، این است که باغ به صورت مربع است، یعنی طول و عرض باغ با هم برابرند و خیابان های موازی، طول و عرض این باغ را به هم متصل می‌کنند.
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
