مالکوم ایکس و مرتضی مطهری

کتاب خشمگین‌ترین سیاه آمریکا، مالکوم ایکس نوشته آلکس هایلی، شرح زندگی سخنرانی‌ها، مبارزات، عقاید و مساجدی است که در سراسر آمریکا ساخته شده او و یا طرفدار مالکوم ایکسند. ( همه سیاه‌پوستان آمریکا خشمگین هستند ولی من از همه آنان خشمگین‌تر هستم، جمله‌ای که بعد از عنوان کتاب آمده است.)

به گزارش خبرآنلاین, شناختی که کتاب یاد شده به خواننده می‌دهد کافی است ماده اولیه برای مقایسه او با متفکری دیگر - با تفاوت‌هایی طبیعی - مانند شهید مرتضی مطهری پیدا کرد.

نخستین مشابهت، استفاده از «رسانه سخنرانی» برای تبدیل مواد خام علمی به تولید و توزیع آگاهی‌ها و دریافت کنش و واکنش مخاطبان به صورت زنده و رودررو است. آن دو شهید می‌توانستند بازخورد سخنان خود را «فی‌المجلس» از مخاطبان دریافته و نسبت به عناصر مزاحم بین ارسال‌کننده و گیرنده شناخت پیدا کنند. از همین روست که می‌توان به تکامل شکل و محتوای سخنان آنان در طول زندگی اشاره کرد که چگونه آنان توانسته‌اند میزان تطابق تأثیر بین خود و مخاطبان را به حداقل رسانند تا آنجا که مخالفان خود را مجاب سازند که این فکر باید خاموش شود. فکری که پایه عمل قرار می‌گیرد، تفکری که می‌تواند مؤثر باشد، منشأ و مبدأ تغییر در جهت انسان‌سازی و جامعه‌سازی قرار گیرد.

توجه به تاریخ، جامعه، آینده‌ مسلمانان، طراحی و انسجام تفکر در جهت اقدام و اصالت دادن به «نوشتن و گفتن» آن دو را در یک مدار قرار می‌‌دهد. اگرچه مالکوم ایکس در محیطی پرآشوب و تا حدود زیادی کثیف(!) رشد و چندین بار به دلیل انجام خلاف به زندان افتاد، ولی با مطالعه وسیع تاریخ آمریکا و جهان و پس از آن آغاز سیر مطالعاتی جدید درباره اسلام و مسلمانان، ذهنی خلاق یافته و با چیرگی تمام اندوخته‌های غیر آکادمیک خود در دوران زندان را به کار می‌گرفت. تأکید بر روابط متقابل بین اصالت فرد و جامعه، عدالت‌خواهی، مبارزه برای رسیدن به هدف از مسیر تنویر افکار، تأکید بر روابط ظالمانه بین نهادهای حاکم در سطوح ملی و فراملیتی از نقاط بسیار نزدیکی است که مالکوم ایکس در سخنان خود تأکید می‌کرد. اگر خوانندگان آثار مالکوم ایکس و یا شنوندگان سخنان او چشمان خود را ببندند و مخاطب سخنان شهید مرتضی مطهری همزمان باشند، می‌توانند به سهولت به مرزهای مشترک در افق دید آنان پی ببرند.