بازگشت آلمان‌ها به ایران در روزهای بدون تحریم
فرانک والتر اشتاین مایر برای دومین بار در چهار ماه گذشته به تهران آمد
اعتماد نوشت؛
دومین سفر در بازه زمانی کمتر از چهار ماه. نخستین‌بار در بیست و پنجمین روز از مهر ماه پس از ١٢ سال عنوان نخستین وزیر امور خارجه آلمان را به خود اختصاص داد که به پایتخت ایران سفر کرده است. بهانه آن سفر هم شرکت در نشست یک روزه هسته مرکزی کنفرانس امنیتی مونیخ بود. سفری که به حضور ٤٨ ساعتی فرانک والتر اشتاین مایر در ایران منتهی شد. رابطه ایران و آلمان از منظر کلان سیاسی، پرونده سوریه و فرصت‌ها و چالش‌های دو کشور برای همکاری در آن و دورنمای همکاری‌های اقتصادی دو کشور سوژه‌هایی بودند که در این سفر میان مقام‌های ایران به عنوان میزبان و هیات آلمانی در جامه مهمان مورد بحث قرار گرفت. اشتاین مایر در حالی پس از بیش از یک دهه به تهران آمد که ایران و ١+٥ به توافق هسته‌ای دست پیدا کرده بودند. توافقی که به آن همه سکون سیاسی در رابطه ایران با اروپا پایان داده و در سایه آن، ناگهان ایران منزوی شده در منظر غرب به ایرانی بدل شد که برای رهایی از شر بحران‌های منطقه‌ای در خاورمیانه چاره‌ای نبود جز دست استمداد طلبی دراز کردن به سمت آن. امروز و فردا برابر با ١٣ و ١٤ بهمن ماه باز هم تهران میزبان رییس سیستم دیپلماسی آلمان است. دیدار با محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه، حسن روحانی رییس‌جمهور کشورمان و علی لاریجانی رییس مجلس شورای اسلامی در زمره برنامه‌های اعلام شده از سوی وزارت امور خارجه آلمان در مدت زمان اقامت دو روزه اشتاین مایر در ایران است. اشتاین مایر که امروز وارد تهران می‌شود بعدازظهر با محمدجواد ظریف، همتای ایرانی‌اش در ساختمان شماره یک وزارت خارجه دیدار و گفت‌وگو خواهد کرد. گفته می‌شود که سوژه صحبت‌های اشتاین مایر در این سفر هم روابط سیاسی دو جانبه و همکاری‌های اقتصادی در روزهای پسابرجام را شامل خواهد شد و هم مسائل منطقه‌ای متفاوت از جمله پرونده سوریه و همچنین تنش اخیر به وجود آمده میان تهران و ریاض.
آلمان پیشقدم شد
اواخر مهر ماه اشتاین مایر سومین مقام آلمانی بود که پس از حصول توافق هسته‌ای در ماه جولای به ایران آمد. تنها چند روز پس از آنکه هیات مذاکره‌کننده ایران با دست پر از وین به تهران بازگشت، هیات آلمانی گوی سبقت را از سایر همتاهای اروپایی ربود و معاون صدراعظم و وزیر اقتصاد این کشور به همراه هیاتی عالیرتبه راهی تهران شدند. در چند ماه گذشته هیات‌های تجاری و بازرگانی و اقتصادی، سرمایه‌گذاری و صنعتی آلمان به علاوه هیات‌های مختلف فرهنگی این کشور به ایران آمدند تا از فضای گشایش سیاسی به وجود آمده برای ایران در سطح بین‌المللی بیشترین استفاده را بکنند. در فاصله زمانی دو سفر وزیر امور خارجه آلمان به ایران هم، صدراعظم سابق آلمان، گرهارد شرودر روز ٢١ دی ماه برابر با ١١ ژانویه در راس هیاتی عالبی رتبه به تهران آمده و با مقام‌های عالیرتبه کشورمان دیدار و رایزنی‌های فشرده‌ای داشت. در آن مقطع خبرگزاری رویترز هدف از حضور شرودر در ایران را بحث در خصوص رونق رابطه تجاری ایران و آلمان و همچنین تنش به وجود آمده در رابطه تهران و ریاض دانست. شرودر در روزهایی به تهران آمد که هنوز برنامه جامع اقدام مشترک وارد فاز اجرایی خود نشده بود اما اشتاین مایر در روزهایی به پایتخت ایران سفر می‌کند که برجام اجرا شده و تحریم‌های هسته‌ای ایران از میان برداشته شده است. شرودر در آن مقطع تاکید کرده بود که کمپانی‌ها و شرکت‌های آلمانی مهیای مشارکت در تمام حوزه‌های صنعتی و اقتصادی با ایران هستند. محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه کشورمان نیز در آن دیدار از ورود ایران و آلمان به فاز جدیدی از رابطه سخن گفت.
نیاز به ایران برای مهار بحران
موضع‌گیری‌های مثبت آلمانی‌ها در خصوص رابطه با ایران از تریبون وزارت امور خارجه این کشور در هفته‌های منتهی به سفر اشتاین مایر به ایران هم ادامه یافت. اواسط ژانویه بود که فرانک والتر اشتاین مایر به صراحت اعلام کرد که آلمان به دنبال همکاری گسترده با ایران برای آرام کردن بحران‌های منطقه‌ای در روزهایی است که ایران از آنچه وی انزوای بین‌المللی خواند، خارج شده است. اشتاین مایر همچنین خواهان کاهش تنش میان تهران و ریاض شد. اشتاین مایر در این خصوص گفت: ایران کلیدی برای برقراری ثبات در خاورمیانه و حل بحران در کشورهای یمن و سوریه است. ما به ایران برای آرام کردن این اختلاف‌ها و احیای ثبات در این منطقه بحران زده نیاز داریم. امیدوارم که ایران آماده همکاری با ما و ایفای نقش در این زمینه باشد.
آلمان در چندماه اخیر با هجوم مهاجران و پناهندگان سوری روبه‌رو شده است و در حالی که آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان در هفته‌های نخست از آغوش باز کشورش به روی آوارگان سخن گفته بود اما اندک‌اندک با شدت یافتن این موج، برلین نیز به فکر راهی برای مهار جریان و بازگرداندن آوارگان افتاده است. آلمان برای حل و فصل این معضل به کمک‌های ایران بسیار امیدوار است و اشتاین مایر نیز در تازه‌ترین سخنان خود تاکید کرده بود که آرام کردن اوضاع در سوریه برای حل بحران مهاجرت که اروپا در حال دست و پنجه نرم کردن با آن است بسیار مهم است.
اشتاین مایر که در سفر مهرماه خود به ایران هم برای میانجیگری میان ایران و عربستان اعلام آمادگی کرده بود پس از تنش اخیر به وجود آمده میان دو کشور و قطع رابطه دیپلماتیک از سوی عربستان، اعلام کرده بود که این اختلاف‌ها به راحتی قابل حل و فصل نیست اما دو رقیب قدیمی در منطقه (ایران و عربستان) می‌توانند به اعتمادسازی روی بیاورند. وی در این خصوص گفته بود: تنش‌های میان دو کشور همسایه مانند آنچه میان ایران و عربستان در جریان است به راحتی به دوستی بدل نخواهد شد. در گام نخست، اگر دو کشور وضعیت موجود را تحت مدیریت و کنترل خود دربیاورند، مانع از افزایش تنش شده و با هم گفت‌وگو کنند، دستاوردهای بسیاری به دست خواهد آمد.
در حالی که نگاه سیاسی آلمان به ایران بسیار مثبت بوده و به نظر می‌رسد که رابطه سیاسی دو کشور هم از پتانسیل بالایی برای پیشرفت برخوردار است، وزیر اقتصاد این کشور ماه گذشته میلادی تاکید کرده بود که احیای رابطه اقتصادی آلمان با ایران به زمان بیشتری نیاز خواهد داشت. پس از ورود ایران و ١+٥ به فاز اجرای برجام، وزیر اقتصاد آلمان که معاون صدراعظم هم به حساب می‌آید در یک گفت‌وگو در خصوص فردای رابطه اقتصادی دو کشور گفت: «برداشته شدن تحریم‌های ایران و اجرایی شدن برجام، فرصتی است که فصل جدیدی را در رابطه اقتصادی ایران و آلمان گشوده است. اما احیای رابطه اقتصادی به خصوص مالی دو کشور به زمان طولانی‌تری نیاز دارد.» این مقام آلمانی پیش از این نیز اعلام کرده بود که کمیسیون مشترک اقتصادی میان ایران و آلمان در ماه مه در تهران برگزار خواهد شد.
فرصت‌های اقتصادی ایران برای آلمان
سیاستمداری که امروز و فردا مهمان ایران است پس از ورود ایران و ١+٥ به فاز اجرای برجام تاکید کرده بود که روزی که تحریم‌های هسته‌ای ایران برداشته شد، روزی تاریخی است نه به این دلیل که ١٢ سال مذاکره برای مذاکره سرانجام به فرجام و توافق هسته‌ای منتهی شده است بلکه به این دلیل که «ما هرلحظه در آستانه جنگ با ایران بودیم.»
اشتاین مایر در چندماه اخیر به عنوان وزیر امور خارجه آلمان مانند بسیاری از تجار و صاحبان تجارت‌های سنگین در اروپا به بازار ایران و فرصت‌های اقتصادی آن در پسابرجام فکر کرده است. وی در این خصوص به صراحت گفت: فرصت‌هایی برای اقتصاد آلمان شکوفا شده است.
در میان شرکت‌های آلمانی، زیمنس به دنبال فروش تجهیزاتی برای به روزرسانی زیرساخت‌های حمل و نقل در ایران است و مرسدس هم خواب بازگشت به بازار ایران را می‌بیند. شرکت‌های تامین‌کننده تجهیزات مورد نیاز برای تونل‌سازی‌های عظیم در آلمان هم که در صحنه بین‌المللی کم‌رقیب هستند به دنبال تامین تجهیزات برای کمک به ایران در راستای توسعه شبکه اتوبان درون‌شهری و بین‌شهری هستند. در آلمان موسسه‌ها، کمپانی‌ها و شرکت‌ها از کوچک تا متوسط و بزرگ به دنبال یافتن راهی برای ورود جزئی یا کلان به بازار ایران هستند. سایت دویچه‌وله در گزارش اقتصادی در ماه ژانویه در خصوص رابطه اقتصادی ایران و آلمان می‌نویسد: اخیرا زیمنس نخستین قراردادهای خود با ایران را پس از چندین سال امضا کرده است. این غول مهندسی آلمانی به دنبال ان است که در پروژه مدرن‌سازی سیستم حمل و نقل در ایران سرمایه‌گذاری‌های کلان انجام دهد. کمپانی مادر مرسدس هم اخیرا اعلام کرده است که با دو شریک در ایران برای ورود امن و دوباره به بازارهای ایران وارد رایزنی و تنظیم قرارداد شده است. مدیران مرسدس به نقل از مقام‌های ایرانی می‌گویند که ایران در بازه زمانی سه تا پنج ساله به ٥٦ هزار مورد مدرن‌سازی سیستم حمل و نقل خود نیاز دارد. جامعه تجاری آلمان امیدوار است که بتواند در ٣ تا ٥ سال آینده میزان صادرات به ایران را به ١٠ میلیارد یورو برساند. قریب به یک دهه رابطه اقتصادی پرفراز و نشیب آلمان با ایران سرانجام به پایان رسیده است. با برداشته شدن تحریم‌های ایران اکنون تهران به احیای بدنه حمل و نقل در سطح کلان و شهرسازی‌های مدرن‌تر نیاز دارد. نیازی که آلمانی‌ها خود را بهترین گزینه برای رفع کردن آن می‌دانند.
سخنگوی وزارت خارجه آلمان: تلاش می‌کنیم تهران و ریاض را به دیالوگ نزدیک کنیم
سخنگوی وزارت خارجه آلمان روز اجرای برجام و برچیده شدن تحریم‌ها را موجب خرسندی برلین دانست و آن را یک لحظه تاریخی بسیار ویژه و نه فقط در تاریخ ایران و آلمان بلکه جهان دانست. به گزارش ایرنا، «مارتین شفر» دیروز در نشست خبری دولت با خبرنگاران گفت: لغو تحریم‌های ایران فرصتی برای نزدیک شدن تهران و کشورهای مختلف جهان شده است. وی در ادامه اعلام کرد که «فرانک والتر اشتاین مایر» وزیر خارجه این کشور صبح امروز در نشست ارزیابی مبارزه با داعش در رم شرکت کرده و بلافاصله پایتخت ایتالیا را به مقصد تهران ترک خواهد کرد. شفر در رابطه با سفر وزیر خارجه آلمان به رم گفت: هدف نشست رم بازنگری و بررسی عملکرد مبارزه علیه داعش است. در سوریه و عراق و نقاط دیگر توانستیم داعش را عقب برانیم، ولی هنوز برای شکست داعش کارهای زیادی داریم که باید انجام دهیم. تهدید داعش همچنان وجود دارد و آلمان نقش رهبریت در تثبیت و بازسازی مناطق غیرنظامی آزادشده از دست داعش را برعهده دارد. وی درباره سفر اشتاین مایر از رم به تهران گفت: وزیر خارجه آلمان سه‌شنبه‌شب با محمدجواد ظریف همتای ایرانی خود دیدار و گفت‌وگو کرده و سپس در یک کنفرانس خبری شرکت خواهند کرد. شفر افزود: اشتاین مایر صبح چهارشنبه با رییس مجلس شورای اسلامی که از زمان ریاست علی لاریجانی با هیات مذاکره کنندگان هسته‌ای ایران آشنایی دارد، دیدار و تبادل نظر خواهد کرد و سپس با حسن روحانی، رییس‌جمهوری ایران دیدار و گفت‌وگو خواهد کرد. وی همچنین با اشاره به سفر اشتاین‌مایر به ریاض پس از سفر تهران، گفت: وزیر خارجه آلمان در این سفر با همتای سعودی خود و نیز برخی سران عربستان دیدار و گفت‌وگو خواهد کرد. او اضافه کرد: محور مذاکرات ما در تهران و ریاض کاهش تنش بین دو کشور و تلاش برای پیداکردن نشانه‌هایی برای نزدیک کردن دو طرف به مذاکره و دیالوگ خواهد بود. شفر بار دیگر با اشاره به اهمیت نقش تهران و ریاض در حل بحران سوریه، گفت: شروع مذاکرات صلح سوریه سخت بود و اکنون هم در یک مرحله بسیار مهم قرار دارد. تهران و ریاض باید بر طرفین مناقشه فشار وارد سازند و هدف ما در وهله اول برقراری آتش بس، پایان جنگ و سپس تشکیل دولت انتقالی است. در این نشست خبری همچنین «اشتفان زایبرت» سخنگوی دولت آلمان نیز در رابطه با اخبار برخی رسانه‌ها مبنی بر سفرهای احتمالی و متقابل مقامات بلندپایه دو کشور گفت: در زمان حاضر برنامه‌ای برای سفر رییسان جمهوری دو کشور به برلین و تهران در دستور کار نیست و نکته حایز اهمیت برای ما این است که در زمان حاضر تماس‌های کافی دوجانبه در سطوح مختلف بین دو دولت برقرار است. وی افزود: اکنون نمی‌توانم در رابطه با دعوت قریب‌الوقوع نظر بدهم ولی وحدت نظری که وجود دارد این است که ما تماس‌های دوجانبه را با سفرهای وزیران خارجه و اقتصاد تعمیق بخشیده‌ایم و به اعتقاد ما این امر بسیار مهمی است.
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
