آیت الله جوادی آملی می نویسد: تحولات تاریخی عبرت آورِ گذشته‌ ها را بر جانت عرضه کن؛ «وأعرض علیه أخبار الماضین».نکات حساس، آموزنده و ارزنده تاریخی را بر قلبت عرضه کن تا از تجارب گذشته‌ ها بهره ببری. آن‌چه بر پیشینیان رفته به یاد خود بیاور تا بفهمد که ممکن است به سرنوشت گذشتگان مبتلا شود. آثار مخروبه آنان و خانه‌ هایی که در آن زندگی می‌ کردند و بعد به دست دیگران افتاده، از نظر بگذران، تا این سیر عامل اندرز و پندی باشد و در تو نور اعتبار ایجاد کند؛ «وذکّره بما أصاب من کان قبْلک من الأوّلین وَسِر فی دیارِهم و آثارهم». نگاه کن در آن‌چه گذشتگان انجام داده‌اند، اکنون چه نامی از آنان باقی مانده است، آن‌ها را رها کرده به کجا رفته ‌اند و در چه حالتی هستند؛ «فانظُر فیما فَعَلوا وعمّا انتَقَلوا و أین حَلُّوا ونزلوا» امیر مؤمنان علی(ع) در جملات وزین و سنجده فوق، مرور و بازگشت انسان به درون خود را به وی گوشزد می نماید تا وی به هدف اصلی آفرینش خود که چیزی جز بندگی خداوند و کسب مقام خلیفه الهی است پی برد. بیداری و بینش درونی در روایات ما به مراتب از بینایی ظاهری مهمتر شمرده شده است.

به گزارش خبرگزاری مهر، آیت الله جوادی آملی نیز با استناد به فرمایشات امیر سخن مولا علی(ع) در کتاب گرانسنگ «شمیم ولایت» به این مهم پرداخته و آورده است:حضرت علی(ع) می‌ فرماید: جانت را به زشتی ها و تبه‌کاری‌ هایی که در دنیا انجام می‌ شود و رذایل اخلاقی که از دنیا بر می‌ خیزد، بینا کن تا آن‌ها را عمیقاً بنگرد؛ «وبصّره فجائع الدنیا».بزرگ حکیم الهی، علی(ع) در ابعاد گوناگون و در چهار چوب مسایل حکمت عملی بیانات گویا و جامعی دارد. در همه این ابعاد، خواه مسأله اخلاق و تهذیب نفس، تربیت اولاد و اداره امور منزل یا اداره امور جامعه، قدر مشترکی رهزن ومانع از رشد و تکامل است و آن محبت و علاقه به دنیا است.

وی با برشمردن نمونه هایی از عوامل بازدارندگی انسان از خداوند، به احیای قلوب مرده توسط حکمت عملی پرداخته و می نویسد:هر آن‌چه غیر خداست و انسان را از خدا باز می‌دارد، دنیاست. مال، فرزند، عیال، مقام و یا شئونات دیگر، هر چه ارتباط انسان را با خدا قطع کند و حضور خدا را از او بگیرد و خلوص را از وی سلب کند، دنیا است و قلب دنیازده مرده است که باید با حکمت عملی احیا شود. تهذیب جان و تربیت روح نتیجه حکمت است که مورد تأکید کتاب و سنّت قرار گرفته است. برای رسیدن به این مهم باید از سفاهت پرهیز کرد، چون سفاهت با حکمت جمع نمی ‌شود و آیت آیت الله جوادی آملی تصریح کرد: انسان سفیه هرگز حکیم نخواهد شد.

آیت الله جوادی آملی ادامه می دهد: حکمت در این است که انسان خود را بشناسد، آغاز و انجام هستی را بداند، به نیازمندی خود پی ببرد، و تنها به مبدئی که هم به نیازش عالِم است وهم قدرت رفع نیازش را دارد، تکیه کند، کسی که خود را نشناخته و پی نبرده که ذاتاً محتاج است و متوجه نشده که برطرف کننده حاجتش کیست، سفیه است، زیرا یا به کسی مراجعه نمی‌ کند یا به مانند خود که محتاج است مراجعه می‌ کند. امام سجاد (ع) در دعا به خدا عرض می‌ کند: «ورأیت أنّ طلب المحتاجِ إلی المحتاجِ سَفَهٌ مِن رأیه وضَلّة من عَقله»؛ از سفاهت فکر و کمی عقل است که انسان نیازمند از نیازمندی مانند خود چیزی طلب کند، کسی که از نیازمند چیزی طلب کند، سفیه و گمراه است، زیرا موجود محتاج توانایی رفع نیاز محتاج دیگر را ندارد.

وی منشأ تمام سفاهت ها و گمراهی ها را دلباختگی به دنیا قلمداد کرده و ابراز داشت:منشأ همه سفاهت‌ ها و گمراهی‌ ها نیرنگ دنیا و دلباختگی به آن است، چنان‌که امام سجّاد(ع) می‌ فرماید: «حبُّ الدّنیا رأسُ کلّ خَطیئةٍ»؛ محبّت دنیا در رأس همه گناهان و خطاها است. گرچه حضرت علی (ع) در بسیاری از خطبه‌ ها خطر دنیا را گوشزد کرده، آن را مغرور کننده و فریبا معرفی می‌ کند، ولی در بعضی از خطبه ‌ها نیز این مطلب را تحلیل کرده که دنیا فریب نمی‌ دهد، بلکه انسان فریب می‌ خورد. دنیا وقتی فریبنده است که آنچه در او است، کتمان کند و ظاهری زیبا و درونی تلخ و ناگوار داشته باشد، ولی اگر دنیا هم ظاهر زیبا را نشان داد و هم درون تلخ را، هم بُعد نشاط آور را ارائه داد وهم بُعد اندوه بار را، دیگر فریبکار نیست، بلکه ابزار فریب است، نه عامل آن. باید عامل فریب را جست‌وجو کرد، باید سبب فاعلی نیرنگ را کاوید و ابزار را از دست او گرفت و اورا طرد کرد. گرچه در قرآن و کلمات معصومین(ع) آمده است که دنیا شما را فریب ندهد؛ (فَلا تغرّنّکُمُ الحیوةُ الدُّنیا)، ولی این انسان است که ناشناخته دنیا را ابزار دست نیرنگ و فریب قرارمی دهد و از آنجا آسیب می‌ بیند.

وی در ادامه این بحث به راهکار و توصیه ی مولای متقیان(ع) در این راستا اشاره کرده و خطر نشان کرد: امیرمؤمنان (ع) در یکی از خطبه‌ ها می‌ فرماید: بر شما باد که پویا و کوشا باشید و در این جهان که عالم حرکت و عمل و محل برداشت توشه است، زادراه تهیه کنید که پس از مرگ فرصتی برای فراهم کردن زاد و توشه نیست؛ «فعلیکُم بالجدّ والاجتهادِ والتأهُّبِ والاستعْداد والتزوّدِ فی منزلِ الزاد».

بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.