قیمت نفت و تعهدات عجیب بودجه‌ای

« قیمت نفت و تعهدات عجیب بودجه‌ای » عنوان یادداشت روزنامه فرهیختگان به قلم خاطره وطن‌خواه است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:

خبرهای بازار نفت این روزها برای تولیدکنندگان نفت ناامید‌کننده است. اگرچه برای واردکنندگان این سوخت فسیلی بهتر از این نرخ‌ها در سال‌های اخیر وجود نداشته، حالا خیلی از کشورها در شوک آب‌رفتن قیمت‌ها چرتکه دست گرفته و حساب و کتاب می‌کنند. چه اتفاقی سال آینده خواهد افتاد؟

این سوالی است که تولیدکنندگان نفت از شنیدن پاسخ‌های صریح در این‌باره واهمه دارند. یک هفته تا آغاز سال ۲۰۱۶ باقی است. سالی که به گفته تحلیلگران بین‌المللی سال خوبی برای کشورهای نفت‌خیز نیست و قرار نیست که در بازار نفت اتفاق تازه‌ای بیفتد. همه پیش‌بینی‌ها از تقاضای کم‌رمق در بازار نفت خبر می‌دهند و همه به اتفاق می‌گویند اگر قرار باشد... قیمت نفت به روزهای طلایی یا حداقل قیمت‌های ابتدای سال ۲۰۱۴ برسد، این روند را باید از سه‌ماهه چهارم ۲۰۱۶ انتظار داشت.

این تصویر روشنی است که کشورهای نفت‌خیز را به‌شدت نگران کرده است؛ آنهایی که مثل ایران وضعیت ذخایر ارزی‌شان چندان مناسب نیست، کاهش بهای نفت را بزرگ‌ترین مشکل برای بودجه خود می‌دانند و آنهایی هم که وضعیت مناسب‌تری دارند، چاره‌ای جز تولید بیشتر برای به دست آوردن درآمد بیشتر ندارند. البته برای کشورهایی مثل عربستان که هم‌اکنون شانه به شانه روسیه نفت تولید می‌کنند و ذخایر ارزی مناسبی دارند، موضوع چندان نگران‌کننده‌ای نیست. به همین دلیل است که عربستان حاضر است ضرر کند اما بازار را از دست ندهد.

این تصویر کلی جهان است؛ اما در ایران، این روزها دولت سخت مشغول تدوین بودجه است. بودجه‌ای که بخش بزرگی از منابع آن از محل درآمدهای نفتی تامین می‌شود. هرسال دو نرخ ارز و قیمت نفت در بودجه محل چالش دولت با دستگاه‌های دولتی و مجلس است. از یک سو دولت باید بودجه‌ای تدوین کند که بتواند هزینه‌های جاری و عمرانی یک سال کشور را تامین کند، به‌طوری که نیاز به جابه‌جایی ردیف‌های بودجه عمرانی به جای جاری نباشد و از سویی آنچه پیش‌بینی می‌کند، محقق شود. هرچند که همیشه بودجه‌های کشور به تیر غیب دچار می‌شوند یا درآمدهای پیش‌بینی‌شده محقق نمی‌شود یا اگر یک بار هم دقیق پیش‌بینی شود در جریان تصویب آنچنان تعهدات بزرگی بر دوش بودجه سالانه قرار می‌گیرد که محقق شدن آن مثل این است که از سد کنکور گذشته است.

امسال اگر به گفته آقای جهانگیری، معاون اول رئیس‌جمهور سال سختی برای اقتصاد ایران بود، سال آینده حتما سخت‌تر هم خواهد شد. چه آنکه کاهش قیمت‌های جهانی نفت برنامه‌ریزی دوران پساتحریم را با اما و اگر دچار کرده است و کار برای دولت سخت‌تر خواهد شد. واضح است در شرایطی که کشورهای نفت‌خیز به فکر استفاده منطقی از درآمدهای پایین نفت هستند، تعهدات عجیب و غریب نباید به بودجه سالانه اضافه شود. آنچه دولت تدوین می‌کند، منطبق بر واقعیت‌های روز اقتصاد ایران خواهد بود. بار سنگین یارانه نقدی به اندازه کافی تعهدات دولت را سنگین کرده است که مانع از اهتمام کامل دولت به توسعه زیربناها شده است. این هنرنمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی است که درآستانه انتخابات، بودجه را قربانی نکرده و تعهدات تازه‌ای را به بودجه اضافه نکنند. چه آنکه اگر دوباره انتخاب شوند، بار تعهدات آنچه تصویب کرده‌اند، به عهده آنها هم هست و باید در حوزه انتخابی خود پاسخگوی مطالبات مردم باشند و اگر انتخاب نشوند، باز هم تعهدات اضافه برای دولتی که به سختی دخل و خرج خود را تامین می‌کند، به‌مثابه همان مثال کشتی است که همه سوار آن هستیم و سوراخ کردن آن یعنی غرق شدن همه.