پوست خربزه تندروها زیر پای برجام

« پوست خربزه تندروها زیر پای برجام » عنوان یادداشت روز روزنامه ابتکار نوشته سیدعلی محقق است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:

طی یکی دو ماه گذشته اعضای اروپایی و آمریکایی داعش در دو عملیات تروریستی مرگبار ۱۳۰ فرانسوی را در پاریس و ۱۴ آمریکایی را در سن برناردینو واقع در ایالت کالیفرنیا قتل عام کردند. این دو عملیات و سایر اقدامات تروریستی تروریست های تکفیری باعث شد تا اعضای جمهوری خواه کنگره آمریکا به اصطلاح در اقدامی پیشگیرانه لایحه موسوم به اچ.آر ۱۵۸ را با هدف اعمال محدودیت های جدید بر برنامه لغو ویزای امریکا برای اتباع کشورهای مختلف مطرح و با اکثریتی قابل توجه از تصویب مجلس نمایندگان و سنا بگذرانند.

این لایحه یک فیلتر به ظاهر ساده و منطقی بر سر راه مسافران مظنون به خرابکاری و عضویت و یا ارتباط با شبکه های تروریستی تکفیری می گذارد. باراک اوباما در مقام رئیس جمهوری آمریکا هم از آنجا که این لایحه جنبه ضدتروریستی و پیشگیرانه داشته با لحاظ مصالح سیاسی حزب دموکرات چاره ای جز امضای آن نداشته است. مطابق مصوبه کنگره که با امضای باراک اوباما قانون شده است، برای تمامی کسانی که در طول پنج سال گذشته به کشورهای بحران زده سوریه و عراق (و چند کشور دیگر) سفر کرده باشند و یا افرادی از این کشورها با تابعیت دوگانه با فرآیند طولانی اخذ ویزا روبه رو خواهند شد و شاید اصلاً نتوانند ویزای ورود به آمریکا را بگیرند. ظاهر امر نشان می دهد که فلسفه تصویب این لایحه از منطق کافی برخوردار بوده و در راستای رویکرد این کشور برای مبارزه با تروریسم و اقدامات امنیتی پیشگیرانه برای جلوگیری از تکرار حوادثی مشابه ۱۱ سپتامبر و عملیات های اخیر در پاریس و سن‌برناردینو به نظر می رسد.

اما نکته مهم و شیطانی موجود در این قانون جدید آمریکایی ها آنجاست که نام ایران هم در لیست کشورهای ذکر شده در این لایحه قرار دارد و با این قانون دیگر اتباع کشورهای اروپایی و به ویژه فعالان اقتصادی و صنعتی این کشورها علیرغم رفع تحریم های هسته ای، به دلیل سخت شدن فرایند دریافت ویزای سفرشان به امریکا برای سفر به ایران دچار محدودیت خواهند بود. همچنین ایرانی های دارای تابعیت دوگانه اروپایی نیز دچار چنین مشکلی خواهند شد. این یعنی یک تحریم و محدودیت جدید پیش پای اقتصاد ایران. درحالی که ۶ کشور طرف مذاکره با ایران در قالب برجام متعهد شده اند که هیچگونه مانع جدیدی بر سر راه مبادلات اقتصادی با تهران ایجاد نکنند. به عبارت دیگر در حالی که هنوز جوهر امضای دیپلمات های ارشد آمریکایی و اروپایی پای برجام و قطعنامه‌های مرتبط با آن در شورای امنیت سازمان ملل و شورای حکام خشک نشده، تندروهای مخالف توافق در آن سوی میز، با مشارکت تروریست های داعش، اولین مانع را بر سر اجرای توافق گذاشتند و سکاندار کاخ سفید هم با بازی در زمین مخالفان برجام بر اقدام آنها صحه گذاشت.

بلافاصله پس از امضای باراک اوباما و تبدیل شدن این لایحه به قانون، جان کری طی نامه ای به همتای ایرانی خود اعلام کرد که کاخ سفید خود را به اجرای تمامی مفاد برجام متعهد می داند و نخواهد گذاشت که این قانون جدید مانع اجرای برجام شود. اقدام سریع جان کری و محتوای نامه او برای دکتر ظریف نشان می دهد که او و رئیسش باراک اوباما هم از قرار گرفتن نام ایران در این فهرست پنج گانه راضی نیستند و معترفند که اقدام اخیر کنگره به رهبری اکثریت جمهوری خواه به هرحال یک مانع جدید و چیزی شبیه پوست خربزه پیش روی برجام است که در لفافه طرح مبارزه با تروریسم به دولت تحمیل شده و بنا به ملاحظات داخلی حزب حاکم و منافع آتی دموکراتها در انتخابات ۲۰۱۶، آنها ناگزیر به عدم رویارویی با آن هستند. هرچند اقداماتی از این دست در طول ۳.۵ دهه گذشته ازسوی آمریکایی ها مسبوق به سابقه است و ایرانی ها به این نوع کارشکنی ها عادت دارند، اما اگر قرار است واقعا دیوار بی‌اعتمادی ۳۵ ساله بین تهران و واشنگتن فروریزد، هیچ گاه فرصت و آزمونی بهتر از برجام و مذاکرات ظریف و کری برای این مهم به دست نخواهد آمد.

در این بین واکنش عاقلانه و دیپلماتیک ایران به مصوبه کنگره، اقدام اوباما و نامه جان کری، شامل اظهارات وزیر، معاون وزیر و سخنگوی وزارت امورخارجه و همچنین دبیر شورای عالی امنیت ملی نشان گر همین مساله است که ایران در مواجهه با ۱+۵ و به ویژه آمریکایی‌ها در این مورد به خصوص صرفا به تعهدات حقوقی این کشورها در قالب برجام نگاه کرده و کمیسیون عالی ناظر بر اجرای این توافقنامه در کشورمان به عنوان مرجع نهایی تصمیم گیر در این رابطه فارغ از امور داخلی آمریکا و دیگر کشورها، هرگونه اقدامات پایتخت‌های غربی که باعث بی‌اعتمادی تهران به اجرای صحیح برجام شود را به دقت زیر نظر دارد و گام های بعدی خود برای اجرای مفاد توافقنامه را بر این اساس تنظیم می کند. تردیدی نیست که با آب پاکی که آژانس و شورای حکام روی دست مخالفان برجام ریخت، اکنون با امضای اوباما پای این لایحه و دامی که جمهوری خواهان برای دولت آمریکا پهن کرده‌اند، توپ در زمین طرف آمریکایی است و برجام در آینده به هر سرنوشت بدی اگر دچار شود تقصیر آن به پای کاخ سفید نوشته خواهد شد.