ایدز غصه یک بیماری تا قصه تنهایی
هر چند آمارهای ابتلا به ایدز در استان‌هایی مانند آذربایجان شرقی نگران کننده نیست اما کارشناسان این حوزه معتقدند با فرهنگ‌سازی و اطلاع رسانی صحیح می‌توان این روند را متوقف کرد.
ایدز در حال حاضر بیماری فاقد درمان است که حتی شنیدن نام آن نیز موجب ترس و وحشت افراد می‌شود، بیماری که بر اساس آمارها ۳۵ میلیون نفر را در جهان مبتلا کرده و در کشور ما نیز با وجود اعلام رسمی ابتلای ۳۰ هزار نفر، تخمین‌ها حاکی از وجود ۷۰ هزار بیمار ایدزی شناسایی نشده است.
به گزارش مهر به دنبال گسترش این بیماری در سال ۱۹۸۱ میلادی، فعالان این حوزه مصمم شدند تا اول دسامبر هرسال مصادف با دهم آذر را به نام روز جهانی ایدز انتخاب کنند تا روزی برای رسیدگی به مشکلات و مسائل مختلف ۳۷ میلیون بیمار ایدزی در جهان وجود داشته باشد، بیماری که بر اساس آمار تخمینی، در کشور ما نیز حدود یک‌صد هزار نفر را مبتلا کرده و این آمار در استانی مانند آذربایجان شرقی چهار هزار و ۵۰۰ نفر است که دربرگیری آن همانند آمار کلی کشوری، بین مردان به‌مراتب بیش از زنان است. البته با تغییر روش ابتلا به این بیماری از تزریق به سمت رفتارهای پرخطر جنسی، باید در آینده انتظار تغییر این آمار و نسبت‌ها را هم داشت.
بر اساس اعلام کارشناسان و مسئولان دخیل در حوزه بیماری ایدز، آمار مبتلا شدگان به این بیماری از طریق تزریق در دهه ۶۰ بیش از ۶۶ درصد بوده درحالی‌که تنها در سال ۹۳ این میزان به ۴۳.۷ درصد در مقابل ۳۷.۳ درصد ابتلا از طریق رفتارهای پرخطر جنسی رسیده است و همین موضوع باعث به صدا درآمدن زنگ خطر موج سوم ایدز در کشور شده است.
فرهنگ‌سازی و اقدامات پیشگیرانه لازمه تحقق اهداف نیکوکارانه در حوزه ایدز
کارشناس ایدز مرکز بهداشت آذربایجان شرقی و دبیر علمی همایش ایدز در تبریز گفت: در استان ما مؤسسات و نهادهای مردم‌نهاد بسیاری وجود دارند اما خیریه نیکوکاری تبریز تنها موسسه‌ای است که با تلاش مؤثر در حوزه ایدز از دستگاه‌های فعال و افراد درگیر با این حوزه دستگیری می‌کنند و در سه سال گذشته با برنامه‌هایی چون برگزاری همایش‌های ایدز درراه گسترش آگاهی‌های عمومی و ارتقای سواد اجتماعی شهروندان تلاش کرده است.
رضا یوسفی با تأکید بر لزوم ارائه خدمات روان‌شناختی فردی و گروهی درزمینهٔ مسائل و مشکلات خانوادگی و زناشویی، مسائل تربیتی فرزندان، مشاوره ازدواج و مهارت‌های کنترل استرس و خشم در کارگاه‌های آموزشی ایدز افزود: انجام امور زیربنایی، ساختاری، فرهنگ‌سازی و نوآوری و اقدامات پیشگیرانه لازمه تحقق اهداف نیکوکارانه در حوزه ایدز است و امیدواریم سازمان‌های مردم‌نهاد بیش‌ازپیش در این حوزه ورود کنند و روزی فرارسد که در کنار این سازمان‌ها، اداره اماکن، نیروی انتظامی، وزارت ارشاد و شهرداری‌ها نیز گوشه چشمی نسبت به حوزه سلامت نشان دهند.
این کارشناس ایدز ابراز داشت: کلید حل مشکل ایدز آموزش است و رسانه ملی ما در این زمینه نقش مهمی دارد اما جای آن در همایش و گردهمایی‌های این‌چنینی خالی است.
اطلاع‌رسانی درستی در خصوص بیماری ایدز در سطح جامعه نشده است
مدیر گروه آموزش سلامت دانشگاه علوم پزشکی آذربایجان غربی نیز در حاشیه برگزاری همایش غصه بیماری تا قصه تنهایی در تبریز به خبرنگار مهر گفت: مشکل ما دانستن راه‌های انتقال ویروس اچ آی وی نیست و ایراد کار این است که نام جنسی، رابطه و تماس جنسی بر این بیماری نهاده شده و همین انگ اجتماعی مانع از پرداخت و رسیدگی آشکار به این بیماری می‌شود.
علی افشانی در تشریح این موضوع افزود: باید متوجه باشیم که تماس و رابطه جنسی یکی از راه‌های انتقال این بیماری است نه همه راه‌ها و انتشار شایعه‌های در خصوص پخش حلواهای نذری و یا رژلب‌های آلوده به ایدز نشان از آن دارد که یا اطلاع‌رسانی درستی در این حوزه انجام‌نشده و یا علائم این بیماری درست شناسایی نشده است.
وی در ادامه ضمن انتقاد از دیدگاه‌ها و باورهای نادرست در خصوص بیماری ایدز اظهار داشت: باورهای نادرست نسبت به این ویروس وجود دارد که منجر به پنهان کردن این بیماری می‌شود و دامن زدن به موضوعاتی مانند اینکه ویروس بیشتر در افراد هم‌جنس‌باز مشهود است، کودکان آلوده به این ویروس باید از کودکان سالم جدا شوند، فرد مبتلابه ایدز عمر طولانی ندارند، مصرف مشروبات الکی و روان‌گردان‌ها تأثیری در ایدز ندارند و نظایر آن‌ها از دیدگاه‌های منفی و نادرست در خصوص این بیماری است.
افشانی در ادامه خاطرنشان کرد: زمانی داغ یا نشان توسط یونانی‌ها برای مشخص شدن برده‌ها استفاده می‌شده و امروزه انگ یا داغ، بیشتر رسوایی و ننگ حاصل از دانستن خصوصیاتی متفاوت از افراد دیگر است و فقدان آگاهی و یا اطلاعات نادرست منجر به ایجاد احساس شرم و خجالت از افراد و بروز انگ‌های اجتماعی، نگرش‌ها و باورهای نادرست، پیش‌داوری، اهانت و تحقیر، بی‌تفاوتی و نگرانی‌ها می‌شود که این مورد در خصوص بیماران ایدزی نمود بیشتری دارد.
وی همچنین طرد و طرز برخورد افراد با فرد مبتلا به ایدز، رفتارهای مخاطره انگیز دیگر، محدودیت‌های شغلی، ازدواجی و دیگر محدودیت‌های موجود را از پیامدهای انگ اجتماعی خواند و گفت: انگ اجتماعی پیامدهای بسیار زیادی دارد و بر همین اساس باید با مشارکت افکار و راهکارهایی چون آموزش و اطلاع‌رسانی، تغییر نگاه نسبت به بیماری، تغییر رفتارهای مخاطره انگیز، توجه، حمایت و همدلی با بیماران آگاهی‌های گروه هدف را ارتقا دهیم.
مدیر گروه آموزش سلامت دانشگاه علوم پزشکی آذربایجان غربی در پایان اعتقادات فردی، هنجارهای ذهنی و عوامل توانمند ساز همچون مراکز مشاوره، همایش‌ها، مؤسسات مردم‌نهاد و وجود رسانه‌های متعدد را بخشی از راهکارهای پیشگیری از ایدز عنوان و تصریح کرد: آموزش و اطلاع‌رسانی بهترین روش پیشگیری از این بیماری است چراکه به علت تنوع گروه هدف و گستره جغرافیایی نمی‌توان یک نسخه واحد برای گروه‌های هدف پیچید.
پیشگیری مهم‌ترین راهکار در خصوص مقابله با گسترش ایدز
استاد عصب‌شناسی دانشگاه علوم پزشکی ایران نیز که درحاشیه همایش ایدز در تبریز با خبرنگار مهر به صحبت نشسته بود، گفت: وظیفه مراکز علمی و دانشگاه‌ها تنها ارائه مدارک تحصیلی و ترویج مدرک‌گرایی نیست بلکه این فضاها محل رشد بینش و مغز اجتماعی است و باید یک تغییر بینش واقعی مبنی بر بومی شدن علم و ارائه آن به زبان عام در آن‌ها شکل گیرد.
پروفسور حسن عشایری با انتقاد از خود گرایی و فردگرایی مشهود در جامعه ابراز داشت: متأسفانه ما هنوز خود گرا و فردگرا هستیم و همین روحیه موجب شده تا آموزش و پرورش توجه صرف به کودکان سالم و پیدایش مدارس با عناوین و عملکردهای نامناسب تربیت نسل آینده شده که در حقیقت یک ایراد است چراکه همه ما موظفیم به یک معلول ذهنی یا جسمی نیز توجه کنیم و به او آموزش دهیم.
وی در ادامه تصریح کرد: در همین راستا و برای تفهیم معنا دادن به زندگی باید کودکان معلول یا مبتلا به بیمار ایدزد در مدارسی که گاه با عناوینی چون فرهیختگان و نخبگان تنها به دنبال تأمین منافع مالی افرادی خاص ایجاد می‌شوند، در میان کودکان سالم و عادی حضور یابند تا این فرهنگ از سطح مدارس به جامعه منتقل شود که باوجود ابتلا به بیماری و مشکلات متعدد چگونه می‌توان به صورتی معنادار به حیات ادامه داد.
استاد عصب‌شناسی دانشگاه علوم پزشکی ایران افزود: کودکان ما باید یاد بگیرند که باوجود معلولیت، بیماری ایدز، سرطان و فقر نیز می‌توانند به زندگی معنا دهند چراکه انسان در صورت عدم عزت‌نفس و فعالیت اجتماعی، مرگ خود را آرزو می‌کند.
وی با تأکید بر اینکه نه‌تنها وجدان بدون دانش بد است، به همان نسبت دانش بدون وجدان نیز آسیب‌رسان است، گفت: متأسفانه این اصل فراموش‌شده و نیاز است که هدف اصلی‌مان تربیت انسان بامغز اجتماعی، جامعه‌پذیر و خودشکوفا باشد چراکه در این حوزه‌ها مشکل‌داریم و جای بسی تأسف و سؤال است که چرا نمی‌توان در این کشور علم را بومی و با فرهنگ‌سازی و تربیت انسان‌هایی با رویکردهای اجتماعی، نسبت به کاهش آلام و رنج‌های بیمارانی چون مبتلایان به ایدز اقدام کرد.
عشایری پیشگیری را مهم‌ترین راهکار در خصوص مقابله با گسترش ایدز عنوان و با اشاره به پژوهش‌های انجام‌شده در این حوزه ابراز داشت: درحالی‌که تحقیقات انجام‌شده حکایت از وجود قشر آسیب‌پذیر و شرایط خطردارند، عامل آسیب واقعی مغفول مانده و آن این است که ما در جامعه فقر شادی داریم و این برای جوان هیجان پذیر یک خطر است چراکه انسان به‌خصوص یک جوان به علت وجود هوس در معرض ابتلا به بیماری‌هایی چون ایدز قرار می‌گیرد و نیاز است که در این راستا به هوس‌های سرگردان جوان پاسخ داده شود.
وی ضمن تأکید بر ایجاد شادی در جامعه و لزوم توجه به تفریحات سالم گفت: حتی در مهدکودک‌های ما نیز کارهای نشاط انگیز انجام نمی‌شود و این‌یک خطر جدی بوده و نیاز است که موسیقی سالم و نشاط انگیز در ذهن جوانان ما نقش ببندد و این واکسیناسیون روانی از کودکی در مدارس و خانواده‌های ما نهادینه شود.
استاد عصب‌شناسی دانشگاه علوم پزشکی در پایان خاطرنشان شد: هرچند متأسفانه امروزه ارتباطات در بین انسان‌ها قطع‌شده و بیشتر ارتباطات مجازی شده، اما خوشبختانه ما هنوز فرهنگ خانواده‌ها راداریم و می‌توانیم با توجه به مبانی اخلاقی که بخشی از آن بازداری است، همبستگی و همدلی ایجاد و بسیاری از معضلات را برطرف کنیم و همین امر لازمه مقابله با بیماری‌هایی چون ایدز است.
باید پذیرفت که بیماری‌هایی مانند ایدز نیز جزئی از زندگی امروزه جامعه بشری است و نمی‌توان با کتمان آن و پاک کردن صورت‌مسئله، انتظار حل این معضل را داشت که در ریشه‌یابی آن همانند بسیاری دیگر از مشکلات جوامع امروزی، به مؤلفه‌های اجتماعی و فرهنگی می‌رسیم، حوزه‌هایی که در صورت توجه و تقویت، نخستین و مستحکم‌ترین سد در برابر موج‌های فزاینده بحران‌هایی مانند افزایش آمار ابتلا به بیماری ایدز خواهند بود، همان‌گونه که اظهارنظرهای کارشناسان حاکی از کم‌کاری‌ها در این حوزه طی سالیان گذشته است.
البته این نکته نیز نباید ازنظر دور بماند که اقدامات پیشگیرانه در حوزه بیماری ایدز تنها محدود به دستگاه‌ها و مسئولان بهداشت و درمان نمی‌شود و بدون تردید تغییر نگرش در بین عموم مردم لازمه دستیابی به جامعه‌ای آگاه و آماده در برابر بیماری‌هایی مانند ایدز و حتی سایر معضلات فرهنگی و اجتماعی است.
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
