سکوت در مقابل حاشیه والیبالیست پیکان

تیم پیکان به نمایندگی از کشورمان در مسابقات والیبال قهرمانی باشگاه های جهان حضور داشت و در پایان به مقام چهارمی جهان دست پیدا کرد. ظاهرا خبرى در روزنامه هاى ورزشی برزیل چاپ شده بود مبنی بر رسوایی اخلاقی یکی از بازیکنان تیم پیکان و اینکه مسئولین برگزارى مسابقات او را از تورنمنت و حتی از کشور برزیل اخراج می کنند و ایشان به تنهایی به ایران باز می گردد .

به گزارش خبرآنلاین تا اینجاى قضیه ، در صحت و سقم اتفاقات رخ داده تردیدى نیست زیرا منابع خبرى داخلی هم منتشرش کردند و بنده هم به استناد همین رسانه هاى داخلی نقل می کنم. آنچه نمی دانیم و محتمل نخواهیم دانست این است که اصل قضیه چه بوده و چه اتفاقی افتاده است . ضمن اینکه به عنوان یک روان شناس ، مخالف رسانه اى کردن چنین رخدادهایی هستم اما این را هم معتقدم که وقتی موضوعی به بیرون درز کرد نباید خبر ناقص به مردم داد . چون ذهن ، خاصیت تداعی و تمام کنندگی دارد لذا الباقیِ اخبار ناقص را خودش می سازد و آنگاه است که بازار شایعه داغ می شود و البته در این بازارِ داغ داغ ، عده اى هم می سوزند . به هرحال اگر این آدم مقصر است باید اقداماتی صورت گیرد که اجمالا به آنها اشاره کرده ام و اگر مقصر نیست چگونه مسئولین زیربار رفته اند که این بازیکن از مسابقات و کشور برگزار کننده اخراج شود ؟

من می دانم که اینگونه نوشته ها خیلی مشترى براى چاپ ندارد . چه بسا دیدگاه این است که موضوعی بود ، اتفاق افتاد و تمام شد . شخصی در آن ورِ دنیا کارى کرده نباید به آن دامن زد . چند روزى هم گذشته پس بهتر است منتشر نشود . ولی موضوع این است که همین ساکت ماندن ها و به اصطلاح ، زیرسیبیلی رد کردن هاست که منجر به ادامه اش می شود ، همانطور که گفتم در اینجا نمی خواهیم کار حقیقت یابی انجام دهیم که مثلا چه شده و چه اتفاقی افتاده و آیا اصلا خبرى بوده یا نه ؟ اینگونه موارد غالبا مصداق " تا نباشد چیزکی مردم ( رسانه ها ) نگویند چیزها " است . هم عقل و هم تجربه به ما می گوید که خبرهایی بوده احتمالا که بالاخره در خروجی اخبار قرار گرفته است .براى من به عنوان یک تماشاگر و علاقمند به مسابقات ورزشی ، اهمیتی ندارد که اصل داستان چه بوده .چرا که نه اولین بار است چنین بی اخلاقی ها و بد اخلاقی ها را در بالاترین سطح ورزش قهرمانی کشور شاهد می شویم و نه یقینا آخرین بار خواهد بود . تنها با یارى جستن از حافظه می توان فهرستی از اینگونه رفتارهاى شرم آور را در ماه ها و سال هاى گذشته در رشته هاى مختلف ورزش کشور بازگو کرد و نیازى نیست که به آرشیو و اسناد و مدارک مراجعه کنیم. حیرت آور اینکه گاه چنان توجیه هاى عجیب و غریبی از سوى مسئولین ذیربط ارائه می شود . به گونه اى که بعضا توجیه انجام شده از نفس اتفاق رخ داده زشت تر و بی شرمانه تر به نظر می رسد. گویی با فرهنگ عذر خواهی و معذرت اساسا بیگانه ایم . فرهنگ استعفا و کناره گیرى را هم که اصلا حرفش را نزنید . همین امروز در اخبار شنیدیم که به دنبال آتش سوزى در یک کلوپ شبانه در بخارست رومانی و کشته شدن عده اى ، نخست وزیر و دولت رومانی استعفا کرده است .

هرچقدر هم عادت کرده باشیم که از کنار رخدادهایی از این دست بگذریم و آب از آب تکان نخورد ، اما ، به عنوان یک دانشگاهی که موظف به برخوردارى از یک نگاه مصلحانه است ، وظیفه و تکلیف می دانم که نکاتی را بیان کنم . شاید که فرجی حاصل شود . این همان چیزى است که آنرا مبناى نظرى یک فرهنگ می نامند . این مقدمه اى بر مقوله فرهنگ سازیست که انتظار داریم نسبت به آن اقدام شود. بالاخره باید کار را از جایی آغاز کرد .

١- چرا اینگونه رخدادها مورد آسیب شناسی قرار نمیگیرد. چرا روان شناس ها ، متخصصین مسائل فرهنگی و جامعه شناس ها روى این حوادث به عنوان یک پدیده نامیمون متمرکز نمی شوند. انتظار این است که مبتنی بر روابط علت و معلولی به بررسی پرداخته شود . ما در علم روان شناسی بر این اصل واقف هستیم که " رفتارها تصادفی نیستند " و یا این اصل که " رفتار معلول است " . چرا در پی سبب شناسی این بی اخلاقی ها نیستیم ؟ گمان نکنیم که اینها اتفاقات خرد و ناچیزى هستند . خاستگاه هر فاجعه ، سهل انگارى و ساده پنداریست . اینگونه رخدادها با چه چیز این مملکت همگون و همسان است ؟ با فرهنگ دیرین و غنی اش ؟ با حکومت دینی و مکتبی اش ؟ با عرف و هنجارهاى اجتماعی اش ؟ لاابالی گرى و بی قیدى در کجاى این جامعه تعریف و توجیه دارد ؟

٢-هر بازیکن ،هر مربی ، هر عضو دیگر از یک تیم اعزامی به مثابه نماینده این مملکت محسوب می شود . پیراهن تیم ایرانی اعم از باشگاهی و ملی نه فقط منقوش به پرچم و لفظ ایران که حاوى فرهنگ و مکتب و تاریخ این مرز و بوم است . آیا هیچ نظارتی بر افرادى که این پیراهن را می پوشند وجود ندارد ؟ من قویا تاکید می کنم که بازیکنان در این سطح باید تحت آموزش هاى سیستماتیک قرار بگیرند . خطاها گاه جبران ناپذیرند. آبروى مملکت را دست چه کسانی می سپاریم ؟ فراموش نکنیم که برد جهانی ورزش همین است . یک تیم باشگاهی ، می شود همه آن کشور . در برزیل نمی گویند تیم پیکان . می گویند : ایرانی ها .بنابراین توصیه می کنم پیش از آنکه بخواهیم تیم یا نفرى را به مسابقات و تورنمت هاى خارجی بفرستیم ، جلسات توجیهی بگذاریم . از فرهنگ کشور مقصد بگوییم . از علائق و سلائق شان اطلاعاتی ارائه دهیم . بگوییم که پوشش مردم فلان کشور چنین است . بگوییم و آموزش دهیم که زنان فلان کشور مبتنی بر مولفه هاى فرهنگی خودشان ، در مواجهه با میهمانان و بیگانه ها ، لبخند می زنند. بگوییم تا بدانند که در فلان کشور ، نگاه کردن و خیره شدن به انسان ها ، مصداق تجاوز است و مستوجب تنبیه و جریمه . بد و خوب و درست و غلطش را کار نداریم . اما یاد بدهیم که نه آن پوشش خاص نشان هرزگیست و نه این لبخند به معناى اشاعه فسق و فساد است . ما میهمانیم و موظف به احترام .

٣- تعجب می کنم . در مورد این اتفاق آخرى ( باشگاه پیکان ) می گویند سرپرست و مدیرعامل و مربی و ...... همراه تیم بوده است . وقتی چنین اتفاقی رخ می دهد آنان کجا هستند . سرشان به چه کارى مهمتر از کنترل تیم و بازیکن مشغول است ؟ گیرم که یک بی اخلاقی هم صورت گرفته . گیرم بی عقلی سنگی برچاهی افکنده ، چرا نمیتوانند مانع رسانه اى شدن آن بشوند ؟ اصلا مگر مدیر و سرپرست و رئیس و ..... چه کاره اند ؟ روشن است که به هر شکلی باید نفوذ کنند تا از تبلیغات منفی و رسانه اى شدن آن جلوگیرى کنند . مدیریت تیم یعنی همین .

٤- بازیکن خاطی نباید به حال خود رها شود . خطاکار است به جاى خود اما درسی که آموخته می شود چیست ؟ حتی اگر قضیه رسانه اى نشود نیز ،بازیکن باید در چارچوب درون سیستمی تیم مورد مواخذه قرار گیرد. باید باز سازى شود . ریکاورى که فقط متعلق به عضلات و بافت هاى بدن نیست ! هرکس که به عنوان نماینده مملکت از کشور خارج می شود اعم از مربی و سرپرست و بازیکن و پزشک و مدیر و خبرنگار باید بداند که یک نظام پاسخگویی وجود دارد . خطا می کنند ، جنجالی به پا می شود ، عده اى به سرپوش گذاشتن می پردازند ، اخبار و حوادث جدید که از راه می رسد ، قضیه فراموش می شود و دیگر هیچ. تا یک خطا و رسوایی دیگر .محرک اصلی نگارش این گفتار نیز همین بوده .

٥- " عیب آن گفتی ، هنرش نیز بگوى " . مجموعه هایی مثل تیم ملی والیبال را هم می بینیم . براى همین وقتی از رفتار و پوشش بازیکنان و نحوه سرپرستی چنین تیم هایی ایراد می گیرند انسان حیرت می کند .این بازیکنان با آن قد رعنا و اندام ورزشی و تیپ سینمائی شان در این سه چهار سال چند بار دور جهان چرخیده اند . از ژاپن بگیرید تا لهستان تا امریکا تا کوبا و برزیل تا مصر و فنلاند . اینان نمایندگان راستین فرهنگ ایرانی هستند . یک بار ، یک رفتار نابجا ، یک خبر ناگوار ، و یک بی اخلاقی و بد اخلاقی ندیده ایم و نشنیده ایم .از این روست که می گوییم کوبیدن چنین سرمایه هایی به خاطر یکی دو باخت ، هدر دادن منابع است . اینان می دانند که لوگوى ایران و پرچم مان بر سینه شان نقش بسته. کمی خویشتن دار باشیم . اینها مقتدرانه می روند و قدرتمندانه برمی گردند . وگرنه اینها هم جوان هستند و مثل هرکسی نفس اماره دارند . وقتی خبر نابخردى تیمی یا بازیکنی را می شنویم قدر اینان را بیشتر می دانیم . آن هم بازیکنانی در سطح اول جهان . اینان قهرمانان راستین اخلاقند . نتایج هیچ اهمیتی ندارد . حال آنکه با همین یکی دو باخت به محاق می روند و هرکس به خلوتی اجبارى تن می دهد . چرا؟ آیا فضاى ورزشی ما تا این حد بیرحم و آزاردهنده است ؟ واقعا عجیب است ! همین تیم ملی وقتی از ژاپن برگشت به خاطر افت کیفی تیم و یکی دو نتیجه ضعیف ، یک ماه تمام تبدیل شد به خوراک خبرى رسانه ها . صدا و سیما سنگ تمام گذاشت و هرچه کارشناس و کارنشناس بود از گوشه کنار فراخوان داد و از محتواى اینیستاگرام بازیکنان گرفته تا لباس پوشیدنشان زیر سوال رفت . عذر سرپرست تیم را خواستند و همه شدند معلم اخلاق! نمی دانم الان این کارشناسان کجا هستند ؟ برنامه سازها و مجریان چه می کنند ؟ آیا براى صدا و سیما و رسانه ها ، نتیجه یک بازى فراتر و مهمتر از بد اخلاقی ها و لاقیدى هاست ؟حالا چند ماه بعد که انشاالله تیم ملی راهش را به المپیک باز کرد ببینید که چه قهرمانان بی نظیرى خواهند شد این مغضوبین !

اگر کسانی گمان می کنند که این گفتار - احتمالا - مته به خشخاش گذاشته یا اغراق کرده ، بهتر است باردیگر نگاهی به انعکاس اینگونه اخبار در خارج از ایران بیندازند . از سوى دیگر ، الگو هایی در این زمینه وجود دارد . می توانیم رفتار آنان را نیز بررسی کنیم . الگوهایی مثل ورزش چین ، شوروى سابق ، آلمان ، تاحدودى کوبا ، ژاپن و ... مفهوم واقعی نظم ، دیسیپلین ، انتظام و اقتدار را می توان در آنها یافت . تیم هایی که حتی وقتی رو به افول هستند و می بازند نیز قابل احترامند. مردم ، رسانه ها و کارشناسان درهمه حال برایشان ایستاده کف میزنند . زیرا آنان حتی اگر ببازند نیز پیوسته در اخلاق و شخصیت برنده اند . اینگونه است که بر بام جهان می ایستند و همگان این را می دانند.