۱۰ آبان سفر به گذشته؛روزی که اروپای جدید متولد شد

رویدادهای ۱۰ آبان تصویب قانون نظارت بر مطبوعات (۱۳۰۱ ش) باز پس گرفتن شهر «آمِد =دیار بکر» یکم نوامبر سال ۵۷۸ میلادی دو ژنرال ایرانی باشکست دادن سپاهیان روم شرقی «آمد Aamed = دیار بکر» را پس گرفتند. این دو ژنرال ایرانی، «تام خسرو» و «آذرمان» سپس به پیشروی خود در جهت شمال غربی ادامه دادند. تیبریوس دوم که تازه امپراتور روم شرقی (قسطنطنیه) شده بود وقتی که چنین دید درخواست ترک مخاصمه کرد و حاضر به پرداخت غرامت شد. ژوستین دوم امپراتور قبلی روم شرقی در پی شکست نظامی پُر تلفات از ارتش ایران که خسروانوشیروان با وجود پیری شخصا هدایت نیروها را در آن جنگ بر عهده داشت از فرط اندوه دچار افسردگی مزمن شده و کنار رفته بود. با همه فشار متفقین، مجلس و دولتمردان زیر بار لغو قانون نظام وظیفه عمومی نرفتند در پایان دهه اول آبان ۱۳۲۰ مجلس و مقامات دولت وقت، با وجود اشغال نظامی ایران، موفق شدند متفقین را قانع کنند که از اصرار به لغو و یا اصلاح قانون نظام وظیفه عمومی ایران منصرف شوند. در برابر این اصرار متفقین، تنها تنی چند از مقامات وقت سر فرود آورده بودند. این چند تن همان هایی که افراد پادگانها را در جریان تعرض نظامی انگلستان و شوروی به ایران مرخص کرده بودند!. متفقین خواسته بودند که ایران به جای خدمت وظیفه و داشتن ارتشی عظیم، برای خود یک سپاه سی هزار نفری استخدامی مرکب از نظامیان حرفه ای به وجود آورد. پس از پیروزی انقلاب در بهمن ماه ۱۳۵۷ نیز برخی گروههای چپگرا که خواب فدرالیزه کردن ایران را دیده بودند اصرار به لغو قانون وظیفه عمومی و انحلال ارتش را داشتند که موفق نشدند. بروز اختلاف میان ایران و کنسرسیوم نفت! در پی پدید آمدن اختلاف نظر میان ایران و کنسرسیوم نفت که از هفتم آبان ۱۳۴۵ هجری خورشیدی (۲۹ اکتبر ۱۹۶۶)، هشت سال پس از تصویب قرار داد طرفین در پارلمان ایران، آشگار شده بود یکم نوامبر این سال (۳ روز پس از پدیدآمدن اختلاف)، اورل هریمن Averell Harriman دیپلمات آمریکایی برای رفع اختلاف وارد تهران شد. همزمان سی نماینده هم از جانب شرکتهای عضو کنسرسیوم به همین منظور به تهران وارد شدند. هریمن که در تابستان ۱۹۸۶ درگذشت از دهه ۱۹۵۰ بارها برای حل مسئله نفت و مسائل مربوط به روابط ایران و آمریکا وارد تهران شده بود. درجریان اختلاف دکتر مصدق با دولت لندن بر سر نفت، هریمن چندین هفته در تهران اقامت کرده بود. باوجود این، هریمن در کتاب خاطراتش همه حقایق درباره این مسافرتها را بیان نکرده است. روز مولف، تشویق نویسندگان و پژهشگران به تالیف با هدف تشویق مولفان کتاب، از سال ۱۹۲۸ در آمریکا، یکم نوامبر هر سال (روزی چون امروز) روز مولف تعیین شده و برگزار می شود که به تدریج سایر کشورها هم یک روز سال را به بزرگداشت مولفان و دادن جایزه به آنان اختصاص داده اند. از نیمه قرن ۲۰ به این سوی، بسیاری از کشورها با هدف تسهیل امر تالیف و قراردادن وسائل تحقیق و تالیف؛ وام، معرفی ناشر و کمک به چاپ و توزیع این تالیفات یک مرکز دولتی و یا نیمه دولتی به صورت کانون و انجمن در کشور خود دایر کرده اند که اسما و یا عملا زیر نظر مستقیم رئیس دولت قرار دارد. با این که ایران در زمان خسروانوشیروان (۱۵ قرن پیش) و پس از او سامانیان (۱۱ قرن پیش) دارای چنین مراکزی بود که کتابهای آن دوره در دست است، به نظر می رسد که فعلا فاقد چنین کانونی مهم و لازم باشد. در قدیم، پادشاهان و امیران مشوّق و متولی امر تحقیق و تالیف بودند و اینک، جز معدودی از کشورها، دولتها طبق قانون و با بودجه کافی و برنامه مدون عهده دار این وظیفه بسیار مهم و اساسی شده اند. سالروز ایجاد «اتحادیه اروپا» یکم نوامبر سال ۱۹۹۳ پیمان ایجاد «اتحادیه اروپا» معروف به پیمان Maastrich که در هفتم فوریه ۱۹۹۲ به امضا رسیده بود به اجرا گذارده شد که اینک دارای ۲۷ عضو، چهار میلیون و ۳۲۴ هزار کیلومتر مربع وسعت (نزدیک به سه برابر ایران) و ۵۰۰ میلیون جمعیت با زبان و فرهنگ مختلف است که ۲۳ زبان در مکاتبات و مکالمات اتحادیه رسمیت دارند. مذاکرات مربوط به تاسیس اتحادیه اروپا که جای «جامعه اروپایی» را بگیرد از ۱۹ دسامبر ۱۹۹۱ و همزمان با قطعی شدن فروپاشی شوروی آغاز شده بود ولی به سختی پیشرفت می کرد. شالوده این اتحادیه به نام بازار مشترک اروپا در دهه ۱۹۵۰ در گردهمایی «رم» منتهی به اعلامیه مورّخ ۲۵ مارس ۱۹۵۷ گذارده شده بود و پیش از این اعلامیه، طرح موضوع در مذاکرات سال ۱۹۵۱ پاریس که در ۱۸ آوریل این سال پایان یافته بود.تصویب پیمان فوریه ۱۹۹۲ در کشورهای اروپایی هم چندان آسان نبود. در فرانسه درصد اکثریت تصویب کننده ناچیز بود و در انگلستان به جای رفراندم، پارلمان آن را به تصویب رساند و در دانمارک، اکثریت مردم آن را رد کردند. اصول این پیمان بر پایه هماهنگی امور اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و امنیت مشترک کشورهای عضو تنظیم شده است و «یورو» پول واحد کشورهای اروپایی در اجرای همین پیمان به وجود آمده است که باز اکثریت مردم برخی از کشورهای عضو ازجمله سوئد رای به حفظ پول ملی خود دادند. تکلیف قانون اساسی اروپا هم که در بعضی از کشورهای عضو از سوی اکثریت مردم رد شده بود به درستی روشن و قطعی نشده است. علاوه بر تفاوت های فرهنگی میان ملل عضو اتحادیه اروپا، روسیه بزرگترین کشور اروپا در خارج از این اتحادیه قرار دارد و تا چنین باشد نمی توان به آینده این اتحادیه زیاد خوش بین بود، مخصوصا که بیشتر اعضای آن عضو «ناتو» هستند که یک اتحادیه نظامی و گرداننده اصلی آن آمریکا ـ کشوری در قاره دیگر ـ است. دادگاه اروپایی حقوق بشر یکم نوامبر ۱۹۹۸ دادگاه اروپایی حقوق بشر تاسیس شد. تاسیس این دادگاه نشانه ضعف سازمان ملل در کار نظارت بر رعایت اعلامیه جهانی حقوق بشر تلقی شده است. هنگام تاسیس این دادگاه اظهار امیدواری شده بود که سایر مناطق جهان دادگاههای منطقه ای از این دست داشته باشند. ۱۸۹۴: در پاریس اعلام شد که دکتر «روکس» فرانسوی پس از تجربه بسیار، واکسن دیفتری را در آزمایشگاه ساخته است. سال ۱۳۳۴ دولت قرارداد خرید ۷۰ دستگاه لکوموتیو دیزل را از آمریکا امضاء کرد. شرکت سهامی گوشت با سرمایه ۶۰ میلیون ریال آغاز بکار نمود. منابع:روزنامک(نوشیروان کیهانی زاده)-موسسه مطالعات تازیخ معاصر ایران