قراردادهای جدید نفتی با شرایط فعلی بازار نفت همخوانی دارد؟

قراردادهای جدید نفتی ایران (IPC) هفتم و هشتم آذر ماه سال جاری در شرایطی برای شرکت های داخلی و خارجی رونمایی می شوند که قیمت نفت بیش از یک سال است که سقوط کرده و از 100 دلار به کانال 40 دلاری وارد شده است، و این درحالی است که رییس کمیته بازنگری قراردادهای نفتی پیشتر گفته بود که "سرمایه گذاری در ایران در شرایط قیمت پایین نفت با قراردادهای بیع متقابل توجیه دارد."

به گزارش ایسنا کاهش قیمت نفت تامین بودجه بسیاری از کشورهای نفت خیز را با مشکل روبه کرده و حتی باعث کاهش تعداد دکل های حفاری در آمریکا شده است.

در شرایطی که ایران طی سال های گذشته با تحریم های آمریکا و اتحادیه اروپا روبه رو بوده و در نتیجه بسیاری از شرکت های نفتی و گازی از پروژه های ایرانی خارج شدند، وزیر نفت دولت یازدهم از مهرماه سال ۱۳۹۲، با توجه به بروز تحولات سیاسی و امیدواری نسبت به رفع شرایط تحریم که در عقب افتادگی صنعت نفت طی سال‌های گذشته نقش داشت، تصمیم به ایجاد کمیته ای گرفت تا قراردادهای نفتی ایران را مورد بازنگری قرار دهد.

زنگنه سید مهدی حسینی که از او به عنوان بنیانگذار قراردادهای بیع متقابل یاد می‌شود را به عنوان رییس کمیته بازنگری قراردادهای نفتی منصوب کرد تا با تدوین مدل جدید قراردادهای نفتی، شرایط برای بازگشت غول‌های نفتی به ایران فراهم شود.

بر اساس این گزارش اگرچه نسل اول قراردادهای بیع متقابل در صنعت نفت باعث سرمایه‌گذاری چشمگیر در این حوزه شد،‌ اما اصلاح این قرارداد و افزودن بندهایی به آن در قالب قراردادهای نسل دوم و سوم آن طور که باید و انتظار می‌رفت از سوی سرمایه‌گذاران و به ویژه شرکت‌های خارجی مورد استقبال قرار نگرفت.

در این باره حسینی با بیان این که سال‌هاست که در صنعت نفت سرمایه گذاری نمی‌شود، دلیل این عدم سرمایه گذاری را فقط تحریم‌ها نمی داند و معتقد است که تحریم‌ها از سال ۲۰۱۰ به معنای واقعی کلمه اعمال شد؛ البته از سال ۱۹۹۶ میلادی تحریم‌های یک جانبه آمریکا علیه صنعت نفت را شاهد بودیم که تحریم آمریکا را عملا نادیده گرفتیم، به طوری که ۲۰ قرارداد بستیم بدون این‌که اتفاقی بیافتد. اروپایی‌ها و آسیایی‌ها را در مقابل آمریکا قراردادیم و در این زمینه موفق شدیم. اما همانطور که گفتم تحریم‌ها از سال ۲۰۱۰ شدت گرفت و تا آن زمان هم شرایط طوری نبود که سرمایه‌گذاری چشمگیری طی یک دهه قبل از تحریم‌ها داشته باشیم؛ به عنوان مثال مالزیایی‌ها دو میدان گازی بزرگ ما را گرفتند و در نهایت بعد از حدود چهارسال بدون این‌که کاری انجام بدهند رفتند. چینی‌ها هم همین‌طور.

وی با بیان اینکه اکنون به جایی رسیدیم که شرکت‌های نفتی با توجه به سابقه‌ای که دارند با شرایط بیع متقابل که شرایط سخت و سنگین به آنها تحمیل شده بود حاضر نیستند که کار کنند، در پاسخ به این سوال که چرا در آن زمان این شرایط سخت را پذیرفتند، گفت: آن روزها نفت بشکه‌ای ۱۶ تا ۲۰ دلار بود و در بازار نفت ۲۰ دلاری ما جاذبه بالایی برای سرمایه‌گذاران داریم، زیرا هزینه‌ها در ایران بسیار پایین است و توسعه آن میادینی که خارج از ایران واقع شده و غیر اقتصادی هستند با این قیمت نفت غیر اقتصادی است. بنابراین ایران و کشورهای شبیه ما بهترین مکان برای سرمایه‌گذاران بودند و در نتیجه آنها شرایط سخت را به امید آینده پذیرفتند.

اما اکنون با گذشت بیش از دوسال از آغاز کار کمیته بازنگری قراردادهای جدید نفتی و در شرایطی که قیمت نفت به کمتر از ۵۰ دلار رسیده، قراردادهای جدید نفتی رونمایی خواهند شد، این در حالی است که شاید از سال گذشته که قیمت نفت از روند کاهشی برخوردار شد، شرایط ایران برای سرمایه گذاران خارجی به دلیل پایین بودن هزینه ها اقتصادی بود و دیگر نیازی به قراردادهای جدید نفتی و در نظر گرفتن امتیازاتی مانند مشارکت در تولید برای جذاب کردن قراردادها نبود.