وقتی اوباما در جایگاه خبرنگار با نویسنده جایزه پولیتزر مصاحبه میکند/باراک رقیب وینفری؟

روزنامه شرق نوشت؛

این رقیب که رییس‌جمهور امریکا «باراک اوباما» است قدرت خود را در مصاحبه‌ای که برای مجله «نیویورک ریویو آو بوک» با «مریلین رابینسون» انجام داده، به رخ وینفری کشیده است. مریلین رابینسون، نویسنده کتاب‌های «لیلا» (٢٠١٤)و «خانه» (٢٠٠٨) برنده جایزه ادبیات داستانی اورنج، «گیلیاد» (٢٠٠٤) برنده جایزه پولیتزر، «خانه‌داری» (١٩٨٠) نامزد نهایی جایزه پولیتزر است. همچنین اوباما سال ٢٠١٢ «مدال ملی علوم انسانی» را به رابینسون اهدا کرد.

در این مصاحبه که رییس‌جمهور امریکا در مقام یک روزنامه‌نگار ادبی جا گرفته است از نویسنده برنده جایزه پولیتزر سوال‌هایی درباره مسیحیت و دموکراسی پرسیده است. در ادامه بخش‌هایی از این مصاحبه را می‌خوانیم.

اوباما: «یکی از چیزهایی که هیچ‌وقت فرصت انجامش را ندارم، گپ زدن با آدمی است که به او علاقه‌مندم... بنابراین به این نتیجه رسیدم که چرا با کسی که واقعا از او خوشم می‌آید گفت‌وگو نکنم و ببینم چطور از آب درمی‌آید و تو نخستین کسی بودی که در فهرست این گفت‌وگو‌ها قرار گرفتی.»

رابینسون: خیلی ممنونم.

خب تو در آثارت اشاره کردی که ما (مردم امریکا) از همه جا آمده‌ایم. تو یک رمان‌نویس هستی اما می‌توانم تو را یک خداشناس هم بنامم؟ این برچسب خیلی خشک و دگم به نظر می‌رسد؟ تو به اعتقادات مسیحیت خیلی اهمیت می‌دهی.

بله، همین‌طور است.

شخصیت‌های داستان‌های تو طوری هستند که انگار برای‌شان سخت است مسیحی‌های خوبی باشند. درست است؟ این ویژگی شخصیت‌هایت را خیلی دوست دارم. سخت است. تو بزرگ‌شده ایالت آیداهو هستی؛ ایالتی که خیلی بزرگ و جهان ‌وطنی (کازموپولیتن) نیست.

کلمه «جهان‌وطنی» هیچ‌وقت در مورد آیداهو به کار نرفته. شهر «کاردلین» جایی است که در آن بزرگ شدم که دومین شهر بزرگ ایالت آیداهو در زمان بزرگ شدن من بود.

فکر می‌کنی چطور شد سراغ دموکراسی، نوشتن، ایمان رفتی؟ چطور تجربه بزرگ شدن در شهری کوچک باعث شد که تو مسیری متفاوت را برای خود انتخاب کنی؟ چطور شد به اینجا رسیدی؟ به خاطر کتابخانه‌ها؟

کتابخانه‌ها و مردم. مردمی که پیچیده هستند. هر آدم جدیدی که وارد زندگی‌ات می‌شود یک شخصیتی منحصر به فرد دارد. درسته؟

بله.

بنابراین سراغ کتاب‌ خواندن و نوشتن رفتم. برادرم خیلی در خواندن و نوشتن تخصص دارد، می‌دانی که؟ و فکر می‌کنم در این راه یار یکدیگر بودیم، اما این با هم بودن‌مان کاملا اتفاقی بود. بسیاری از انسان‌های باهوش هیچ‌وقت مسیر زندگی‌شان مسیری نیست که من و برادرم طی کردیم. از این‌ انسان‌ها می‌توان خیلی درس‌ها گرفت. من هیچ‌وقت نویسنده شدن را در ذهن نمی‌پروراندم تا اینکه به دبیرستان رفتم. اما قبل از آن هم می‌نوشتم.

اما تو می‌دانستی می‌خواهی مطالعه کنی و بنویسی.

بله. فقط دلم می‌خواست این کارها را انجام بدهم.

والدینت هم مشتاق کتاب خواندن بودند یا فقط تشویقت می‌کردند؟ یا طرز فکر دمدمی‌‌ات را تحمل می‌کردند؟

البته برای دمدمی بودنم بردباری زیادی وجود داشت. خنده‌دار است چون از یک طرف من به اصالتی که دارم مدیون هستم، حالا این اصالت هر چه که باشد و اصالت هر معنایی بدهد. از طرف دیگر با تمام عشق و احترامی که به خانواده‌ام دارم، آنها اصلا آدم‌های کتابخوانی نبودند.

به همین خاطر است که نیک اندیشی و ورای این نیک‌ اندیشی، کتاب‌ها را گنجانده‌ای. پدر و مادرت چه می‌کنند؟

مادرم همیشه خانه بود. پدرم هم سمتی در کارخانه چوب‌بری داشت.

اما آنها کتاب‌ خواندن شما را تشویق می‌کردند.

می‌دانی آنها بزرگ‌ترهای خانواده بودند و من و برادرم بچه‌ها، می‌دانی منظورم چیست؟ درست مانند دو گونه مختلف. اما اگر آنها متوجه می‌شدند ما به کاری مشغول هستیم، نقاشی، طراحی یا هر کار دیگری، آنها به این فکر می‌کردند که چرا این کار را انجام می‌دهیم و با سکوت‌شان با کارهای ما کنار می‌آمدند. من تحت هیچ فشاری نبودم.

تو به من گفته بودی والدینت یک‌سری عقاید خاص داشتند که این عقاید درباره ارزش‌های وطنی مانند سخت کار کردن، صداقت و تحقیر بود و وقتی به پدر بزرگ و مادربزرگم که در کانزاس بزرگ شده بودند فکر می‌کنم می‌بینم این عقاید برای من خیلی آشناست و البته این جور چیزها را در نوشته‌هایت می‌بینم و فکر می‌کنم ارتباط من با کتاب‌هایت تقدیر از دوره امریکای میانه و امریکا شهر کوچک است که حس فضایل وطنی در خود دارند و این چیزها در نوشته‌هایت آمده است و البته این چیزها به چشم مردمی که فرهنگ امروزی دارند بسیار خارجی و عجیب است؛ مردمی که تمام فرهنگ‌شان درباره مشاهیر و جو‌سازی‌ها و فخر آنهاست.

واقعا فکر می‌کنم باید در موضوع فرهنگ امریکایی آنقدر پیش بروی تا به آنجا برسی که مردم ارزشگذاری‌های خوبی دارند. منظورم این است که باید به آن احساس برسی که گاهی صداقت در ذات برخی افراد که کارهای رده پایین انجام می‌دهند وجود دارد و شاید این صداقت در ذات کسانی که سعی دارند از راهی به یک حسی برسند، کمتر باشد...

به من گفته بودی وقتی شروع به نوشتن کردی انگار داستان‌ها خودشان پدیدار می‌شدند. وقتی شروع به نوشتن رمان‌هایت کردی، این داستان‌ها راه خودشان را به فکر تو باز می‌کردند و تو طرح آنها را نچیدی. از زمانی بگو که «گیلیاد» و «خانه» را می‌نوشتی و اینکه چطور تصمیم گرفتی که نوشتن در مورد شخصیت روحانی را که در میانه زمین ذرت قرار دارد شروع کنی؟ چون در آن زمان به ساحل شرقی رفته بودی و به فرانسه هم سفر کرده بودی.

هنوز هم ایالت‌های میانه غرب امریکا جای جدیدی برای من هستند. در ذهنم صدایی می‌شنیدم که خیلی برایم جالب بود. مدت‌ها بود تاریخ و الهیات می‌خواندم. بعد برای گذراندن کریسمس با پسرهایم به ماساچوست رفتم. هر وقت می‌خواستیم همدیگر را ببینیم آنها دیر می‌رسیدند، بنابراین من در هتلی مستقر شدم و خودکار و کاغذ هم داشتم که شروع به نوشتن حرف‌های این صدا کردم. نخستین جمله این کتاب، نخستین جمله‌ای است که به ذهنم رسید. اصلا نمی‌دانم چطور این اتفاق افتاد. خودم تعجب می‌کردم که دارم از زاویه دید یک مرد می‌نویسم. اما او در ذهن من بود.

او پدیدار شده بود.

او پدیدار شده بود و نخستین چیزهایی که در مورد او فهمیدم این بود که او پیر است، پسری جوان دارد و غیره. این پدر و پسر روایت داستان را ساختند.