۳۷۵۰ روستا در معرض سیل

پرویز گرشاسبی معاون سازمان جنگل‌ها مراتع و آبخیزداری کشور در گفت‌وگو با خبرگزاری فارس در مورد علل پدید آمدن سیلاب‌های اخیر در نقاط مختلف کشور و فراوانی آن‌ها گفت: آمار ۲۵ ساله سیلاب‌های کشور در بانک اطلاعات سیل سازمان جنگل‌ها نشان می‌دهد طی سال‌های گذشته ۹۷۶ مورد سیل در کشور به وقوع پیوسته است.

* هر سیلاب ۴۰ میلیارد تومان خسارت می‌زند

وی با بیان اینکه روند وقوع سیلاب‌ها از دهه ۴۰ رو به افزایش بوده است، افزود: سالانه ۴۰ مورد سیل در کشور اتفاق می‌افتد که وقوع هر سیل ۴۰ میلیارد تومان خسارت به بار می‌آورد.

وی در پاسخ به این سوال که دلایل افزایش سیلاب‌ها در دهه‌های اخیر چیست، گفت: تغییرات اقلیمی، تغییر نوع بارش، حجم و زمان بارش‌ها عمده‌ترین دلایل افزایش سیلاب‌ها بوده است.

معاون آبخیزداری، سازمان جنگل‌ها بیان داشت: بررسی‌های سنواتی و اطلاعاتی که از سازمان هواشناسی و نیرو به دست آمده حاکی از آن است که پاییز امسال پدیده پی‌نظمی بارش بیشتر است.

گرشاسبی با بیان اینکه تغییرات اقلیمی بارش‌ها را حجیم و نامنظم کرده، تصریح کرد: یکی از مسائلی که به شدت بر خسارت ناشی از وقوع سیلاب‌ها می‌افزاید تجاوز به حریم آب‌ راه‌ها و سیلاب‌هاست، چرا که همین سیلاب‌ها گاها ۵۰ سال قبل هم اتفاق می‌افتاد اما به دلیل آنکه مسیل‌ها باز بود، منجر به بروز حادثه و اتفاقاتی از قبیل آب‌گرفتگی‌ها که امروز شاهد آن هستیم، نمی‌شد.

وی بیان داشت: تجاوز به حریم رودخانه‌ها از جمله احداث باغ، ویلا، ساختمان و حتی پل‌هایی غیرکارشناسی که در مسیر جوی‌های آب در معابر نصب شده منجر به وقوع سیلاب می‌شود.

وی گفت: با مشاهده‌ای که از منطقه سیجان در اطراف کرج بعد از وقوع سیل اخیر داشتم به این نتیجه رسیدم که شاید همین پل‌هایی که داخل کوچه‌ها روی جوی‌های آب نصب شده، نبود این اتفاقات نمی‌افتاد.

معاون سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور تصریح کرد: تغییر کاربری اراضی، فقر مراتع، شیب تند، فقر خاک در حوزه آبخیز شمال تهران موجب می‌شود، رسوبات آماده در دامنه کوه به هنگام بارش با آب سرازیر شود و یک جریان سیلابی واریزه‌ای یا گِلی که بسیار تخریب کننده است را پدید آورد.

وی جریان واریزه‌ای را جریانی از سیلاب که دارای حجم جامد بالایی از مواد جامد مثل سنگ و سرشاخه و گِل است عنوان کرد و افزود: با استفاده از تجربیات کشورهایی مثل ژاپن در حوزه نکا و بهشهر، فعالیت‌های آبخیزداری مرسوم را تغییر و به سازه‌های مشبک و پنجره پنجره تبدیل کرده‌ایم که در صورت وقوع سیلاب‌ها این سازه‌ها دانه‌های درشت سیلاب را جدا و از شدت تخریب سیلاب می‌کاهد.

* تهیه نقشه پهنه‌بندی خطر سیل ضروری است

گرشاسبی با اشاره به اینکه نقشه پهنه‌بندی خطر سیل یک ضرورت است، اظهار داشت: در حال حاضر کشور فاقد چنین نقشه‌ای است در حالی که در کشورهای پیشرفته با استفاده از این نقشه هشدارهای لازم به مردم در مورد محل سکونتشان و میزان خطری که تهدیدشان می‌کند اعلام می‌شود.

وی افزود: در حالی که فقط در سطح ۲۷ میلیون هکتار از اراضی کشور عملیات آبخیزداری انجام شده است تقریبا ۴۵۰ هزار شهر و ۳ هزار و ۷۵۰ روستا در کشور در معرض تهدید سیل در کشور قرار دارد.

معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌ها در پاسخ به این سوال که که رابطه بین گرما و خشکی هوا و سیلاب‌ها چگونه است، گفت: ارتباط سیل و خشکسالی در کشورهای گرم و خشک دو روی سکه است، به عبارتی گاهی خشکی و خشکسالی است و گاهی سیل اما کاری که ما باید انجام دهیم استفاده بهینه از سیلاب‌ها برای جبران خشکی‌هاست.

گرشاسبی با ابراز تأسف از هدر رفت آب سیلاب‌ها اظهار داشت: در حالی که سفره‌های آب زیرزمینی دارای افت شدید آب است و سالانه ۱۱ میلیارد مترمکعب بیشتر از آنچه که آب به زمین نفوذ می‌کند برداشت می‌کنیم از سیلاب‌ها استفاده نمی‌شود و آب حاصل از این سیلاب‌ها در باتلاق‌ها فرو می‌رود و در نهایت تبخیر شده و از بین می‌رود.

وی افزود: ۱۲۵ میلیون هکتار از مساحت کشور در قلمرو فرسایش سیل قرار دارد و با حرکت لاکپشتی در اجرای عملیات آبخیزداری در حفاظت از حوزه‌ها نمی‌توان به نتیجه مطلوب رسید.

گرشاسبی تصریح کرد: یکی از اهداف ما در برنامه ششم توسعه پیگیری مباحث آبخیزداری کشور و انجام عملیات آبخیزداری در ۱۰۰ میلیون هکتار از عرصه‌های آبخیزداری است.

وی بیان داشت: در برنامه ششم در نظر داریم تا در سطح ۱۴ میلیون هکتار از اراضی کشور عملیات آبخیزداری را انجام دهیم که برای این منظور بودجه‌ای ۱۴ هزار میلیارد تومانی مورد نیاز است.

معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌ها تصریح کرد: هر هکتار عملیات آبخیزداری در کشور یک میلیون هزینه دارد در حالی که از هر هکتار عملیات آبخیزداری سالانه ۵ میلیون تومان به کشور منفعت می‌رسد.