از «ب.ز» بودن تا بابک زنجانی شدن

روزنامه شرق نوشت؛

«ب‌ز» معروف یا همان «بابک مرتضی‌زنجانی» در روز استیضاح وزیر کار دولت احمدی‌نژاد و در آن یکشنبه معروف مجلس رونمایی شد. روزی که محمود احمدی‌نژاد فیلمی در مجلس به نمایش گذاشت که در آن از زنجانی با نام مخفف نام برده شد.

پس از آن سایت بازتاب اعلام کرد که ب‌ز همان بابک زنجانی، میلیاردر جوانی است که در دولت احمدی‌نژاد نفت ایران را به فروش می‌رسانده است. به گفته خودش بیش از ۷۰ شرکت دارد که زیرمجموعه هلدینگ بزرگ سورینت قشم هستند. بانکی به نام «اولین بانک سرمایه‌گذاری اسلامی» در مالزی دارد و سهام‌دار شرکت هواپیمایی انور ترکیه، مؤسسه مالی اعتباری در امارات و بانک ارزش تاجیکستان است. نام او با بسیاری از مباحث مالی در دوران دولت محمود احمدی‌نژاد ازجمله مدیریت سعید مرتضوی بر سازمان تأمین اجتماعی، انتقال یک کانتینر طلا، فروش نفت ایران و میعانات گازی در خارج و عدم انتقال وجه آن و... گره خورده است. بسیاری او را دارای حامیان مالی قدرتمند در داخل دولت احمدی‌نژاد می‌دانند و معتقدند او ویترین یک جریان است.

از زندگی زنجانی دو روایت موجود است. زنجانی متولد ۲۱ اسفند ۱۳۴۹ در تهران است. یک بار او در گفت‌وگو با هفته‌نامه «آسمان» بخشی از زندگی‌اش را تعریف کرده و نقطه عطفش سربازی و رانندگی برای محسن نوربخش، رئیس وقت بانک مرکزی است. روایتی که بر اساس آن می‌گوید در آن مقطع روزانه مبلغ ١٧ میلیون دلار ارز را در بازار آزاد تبدیل به ریال می‌کرده و در ازای آن روزانه ١٧ میلیون تومان درآمد داشته است.

روایتی خود ساخته که البته بعدها از سوی مقامات بانک مرکزی تکذیب شد. روایت بابک زنجانی درمورد چگونه میلیاردر شدنش، توسط مسئولان وقت بانک مرکزی و رئیس دفتر دکتر نوربخش تکذیب شده است. یزدان‌پناه، رئیس دفتر دکتر نوربخش، با صراحت می‌گوید: مرحوم نوربخش هیچ‌گاه راننده‌ای به نام بابک زنجانی نداشته است. بعدها بسیاری از رسانه‌ها این روایت را جعلی دانستند و حتی تاریخ‌های ذکرشده در آن را جعلی عنوان کردند و ثروتمندشدن او را از سال ۹۰ و با استفاده از روابط رانتی می‌دانند. بر اساس روایت زنجانی، او پس از درگذشت نوربخش تصمیم می‌گیرد «سالامبور» فروش شود، یعنی پوست گوسفند به خارج از ایران بفروشد. او پوست گوسفندان را می‌خرید، سپس دباغی می‌کرد و بعد به گفته خود، آنها را به ترکیه می‌فرستاد. زنجانی می‌گوید، در نخستین کانتینری که به ترکیه فرستاد، هر «سالامبور» برایش نیم دلار تمام شد؛ اما آنها را در ترکیه به ۱۹ تا ۲۰ دلار فروخت و پولش یکباره چندبرابر شد. او کارش را با ۵ هزار پوست شروع کرد و سودهای کلانی عایدش شد؛ همه چیز خوب پیش‌می‌رفت تا اینکه در سال ۱۹۹۶ میلادی ورشکست شد و به زندان افتاد.

همچنین یکی از دستیاران بابک زنجانی در گفت‌وگو با سایت تدبیر گفته بود: «ریشه ثروت او، برخلاف روایتی که سر زبان‌ها انداخته بود، به نیمه سال ۹۰ می‌رسید و برخلاف آنچه ادعا می‌کند، رابط نوربخش، رئیس بانک مرکزی در دولت هاشمی رفسنجانی برای تزریق ارز به بازار نبوده» و ادعای زنجانی مبنی بر میلیونرشدن در زمان سربازی را افسانه اعلام کرد. همچنین روایت زنجانی درباره خانواده خود با واقعیت مطابق نیست. او گفته است پدرش کارگر راه‌آهن بود و شرکت مسافربری «تی.بی.تی» را بنیان گذاشت. اما شرکت مسافربری تی.بی.تی (T.B.T) توسط دو نفر به نامه‌ای «توکلی» و «باقرزاده» در سال ۱۳۳۳ تأسیس شده و نام این شرکت هم مخفف اسم همین دو نفر است که سهام‌داران آن بودند. پس از انقلاب هم بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی این شرکت را مصادره کرد و از آن زمان تاکنون توسط کسانی که این نهاد تعیین می‌کند، اداره می‌شود و نام‌خانوادگی «زنجانی» در میان آنها وجود ندارد. زنجانی خود گفته بود هرگز ازدواج نکرده است.

پس از پایان کار دولت محمود احمدی‌نژاد بحث پیرامون او بالا می‌گیرد. در نهایت ٩ دی ١٣٩٢ بازداشت می‌شود. اتهام او بازنگرداندن مبالغ فروش نفتی عنوان می‌شود که در شرایط تحریم در اختیارش قرار گرفته، اما پول آن هیچ‌گاه وارد کشور نشده است. داستان زندگی او بیشتر به یک فیلم تخیلی شبیه است که نقش اول فیلم با وجود انواع ناملایمات، باز هم روی پای خود می‌ایستد حتی اگر بارها ورشکست یا زندانی شده باشد. از راننده رئیس کل بانک مرکزی بودن تا داشتن ده‌ها شرکت که تعدادشان بیشتر از سال‌های عمر اوست، داستان زندگی پر از ابهام زنجانی است.