الریاض: اوباما از پشت به اعراب خنجر زد

روزنامه الریاض عربستان سعودی در مقاله ای با عنوان «اوباما و بازار حل و فصل اختلافات با ایران!» به قلم علی ناجی الرعوی نوشت، قابل پیش بینی بود که موافقتنامه هسته ای امضاء شده میان کشورهای غربی و در راس آنها آمریکا با ایران، آثار خود را روی جهان عرب باقی بگذارد و دیدگاه های تحلیلگران، ناظران و سیاستمداران عرب میان مخالف، طرفدار و نگران از این توافق در نوسان باشد و در میان آنها افرادی یافت شوند که با حالتی پرحرارت و انفعالی این سئوال را مطرح کنند که: چگونه کشورهای غربی، پس از این مدت طولانی از قطع رابطه با ایران، بالاخره با این کشور اشتراک منافع پیدا کردند؟ و چگونه از ایدئولوژی برای دستیابی به این معامله تاریخی بهره برداری شد که براساس آن، این کشور پس از نزدیک یک سوم قرن قرار داشتن در «محور شرارت» به این سرعت، به عنصری سازنده و قابل اتکاء برای ایفای نقش ژاندارم یا بازیگر محوری در نبرد کشورهای منطقه با گروه های تندرویی مانند داعش و القاعده و دیگر گروههای تروریستی تبدیل شد؟

به گزارش تیک همه این موارد قابل پیش بینی بود چرا که بسیاری از عربها این احساس را داشتند که این توافق صرفا یک معامله میان غربی ها و ایران است که به محض آن که واشنگتن و کشورهای غربی احساس کردند بیش از ۱۰ کشور عربی عملا وارد مرحله مرگ بالینی(مغزی) شده اند، این معامله به نفع ایران تمام شد... اما آنچه قابل پیش بینی نبود، اظهارات غیرعادی هفته گذشته باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا در یک دانشگاه آمریکایی در واشنگتن است که در آن تلاش کرد از این توافق دفاع کند. وی پس از آن که احساس کرد وارد یک رویارویی نامحدود با مخالفان توافق هسته ای در کنگره شده است از مخالفان آن انتقاد کرد چرا که به این باور رسیده است که حل و فصل اختلافاتی در این حجم با ایران، پایه های دیدگاه آمریکا را که مبتنی بر منطق منافع ملی است از بین خواهد برد چرا که این معامله به زیان منافع آمریکا در جهان عرب خواهد بود و علاوه بر آن، چنین توافقی آمریکا را وارد نبرد دائمی روابط متناقض با تعدادی از دوستانش خواهد کرد. زیرا نکته قابل توجه در سخنان اوباما، تنها پافشاری وی بر این مطلب نیست که گزینه تفاهم با ایران و گشایش در روابط و همکاری اقتصادی با این کشور، یک گزینه بزرگ راهبردی برای آمریکا و صلح در منطقه است، بلکه نکته شگفت انگیز، ابراز اطمینان وی درخصوص تغییری است که این توافق در روند ثبات در منطقه غرب آسیا(خاورمیانه) ایجاد خواهد کرد چرا که این منطق دارای ابهام یا فریبکاری لفظی است که خوش خیالی را با برنامه و طرحی که می تواند این ثبات را محقق کند، اشتباه گرفته است.

اگر این گونه اظهارات رئیس جمهور بزرگترین قدرت جهان را در چارچوب کشمکش و فریبکاری در مقابل دیگر طرف های آمریکایی بدانیم این یک مصیبت خواهد بود و اگر این سخنان را صرفا اظهارات عامه پسند بدانیم این سئوال بدیهی مطرح می شود که پس رویکرد راهبردی که این کشور، نظام نوین جهانی را در چارچوب آن مدیریت می کند، کجاست؟

واقعیت آن است که بسیاری از کسانی که جزئیات سخنان اوباما به ویژه در دفاع از توافق هسته ای یا مطالبی را که وی در رابطه با اشتباهات قبلی دولت سابق آمریکا در منطقه و مشخصا در عراق بیان کرده، پیگیری کرده اند، احساس می کنند وی عمدا مخاطبان را ساده و ناآگاه فرض کرده است زیرا اوباما با این طرح، که در آن از بهره برداری از مظلومیت عرب ها برای تصویب این معامله ابایی ندارد، می داند که با این مطالب در حقیقت در صدد تسلی دادن عرب ها است که اخیرا متوجه شده اند که آمریکا آنها را رها کرده است. این در حالی است که بسیاری از آنها هنوز به همه چیز با عینک آمریکایی نگاه می کنند که کمترین آنها مفهوم تروریسم است که واشنگتن با دیدگاه خود آن را معرفی کرد و عرب ها با همان تعریف آن را پذیرفتند و حفظ کردند.

نویسنده در پایان می افزاید، رویکرد آمریکا در حل و فصل مسائل با ایران قطعا گزینه ای جدای از تصمیمات راهبردی واشنگتن نیست. تجارب گذشته به ما آموخته است که این ابرقدرت در صدد دوستی یا نفرت ورزیدن نیست همان طور که دوستان مطلق ندارد. بلکه روابط خود را براساس فرمول و قاعده منافع تنظیم می کند. براساس این دیدگاه، توافق هسته ای با ایران تقسیم نفوذ میان دو طرف را تثبیت خواهد کرد این در حالی است که بزرگترین بازنده کشورهای عربی هستند که خود را معلق در خلاء خواهند یافت و اگر در احیاء پروژه عربی خود به دور از تنش های سیاسی و رفتن در لاک خود که مانع از به فعلیت رسیدن همه قدرت و توان این امت شده است، تسریع نکنند، در این خلاء غرق خواهند شد.