زنگ خطر سقوط دوباره قیمت نفت

همشهری نوشت:

ایران در شرایطی از عزم خود برای بازگشت به جایگاه جهانی‌اش در بازار نفت خبر داده که قیمت‌ها رو به کاهش گذاشته و به بشکه‌ای کمتر از ۵۰ دلار رسیده است.

اما با وجود کاهش قیمت‌ها، مدیران نفتی در حال آماده‌سازی‌ شرایط برای بازپس‌گیری سهم ایران از بازار نفت هستند. این انتظار وجود دارد که درصورت آغاز اجرای توافق هسته‌ای طی ماه‌های آینده محدودیت‌های صادرات نفت برداشته شود اما بازگشت به شرایط قبل با دشواری‌هایی همراه خواهد بود.

از طرفی افزایش سطح تولید و قرارداد با شرکت‌های بزرگ نفتی برای بازگشت به میدان‌های نفتی کشور چند‌ماه زمان می‌برد چراکه طبق آخرین اخبار رونمایی از قراردادهای جدید نفتی کشور به زمستان موکول شده است. از سوی دیگر پس گرفتن بازار در شرایطی که بازار از نظر عرضه اشباع شده، به مسئله‌ای مهم برای وزارت نفت تبدیل شده است.

طی سال‌های گذشته دیگر صادرکنندگان نفت توانسته‌اند از فرصت کاهش صادرات نفت ایران استفاده کنند و بسیاری بازارهای صادراتی کشور را در اختیار بگیرند. کشورهای اروپایی در دوران تحریم از ایران نفت نخریده‌اند و کشورهای آسیایی نیز خرید خود را کاهش دادند تا صادرات نفت ایران از روزانه ۲ میلیون و ۴۰۰هزار بشکه به یک‌میلیون بشکه در روز کاهش یابد.

پیش از توافق ژنو، میزان صادرات نفت ایران تا ۸۰۰هزار بشکه در روز پایین آمده بود. بیژن زنگنه وزیر نفت ایران طی ماه‌های گذشته به سایر کشورهای عضو اوپک اعلام کرده است که باید بازارهای ایران را پس بدهند چراکه با لغو تحریم‌ها به سرعت صادرات ایران افزایش خواهد یافت. برخی تحلیلگران بین‌المللی اما پیش‌بینی کرده‌اند که بازگشت ایران به بازار نفت تا سال ۲۰۱۶زمان می‌برد.

تغییر شرایط تولید نفت و بازگشت به جایگاه قبلی در اوپک مهم‌ترین هدف پیش روی وزارت نفت در دوران پس از تحریم‌ها به شمار می‌رود. زنگنه در برنامه‌های اولیه خود برای وزارت نفت اعلام کرده بود که افزایش تولید به سطحی که در سال ۸۴بود یعنی بیش از ۴میلیون بشکه در روز هدف اصلی این وزارتخانه است. بر همین اساس از ماه‌ها قبل مذاکرات با شرکت‌های بزرگ نفتی برای بازگشت به ایران آغاز شده است. وزارت نفت همزمان کمیته‌ای را برای طراحی قراردادهای نفتی جدید با هدف ایجاد جذابیت برای سرمایه‌گذاران خارجی، تشکیل داده است. طی ماه‌های گذشته در چند نوبت از رونمایی قراردادهای نفتی خبر داده شد اما هنوز این اتفاق رخ نداده است.

وزیر نفت در این زمینه گفت: مدل جدید قراردادهای نفتی دسامبر امسال (آذر - دی) در لندن معرفی می‌شود. بیژن زنگنه افزود: قراردادهای جدید با شرکت‌های خارجی در قالب IPC امضا خواهد شد که فکر می‌کنم جذابیت بیشتری داشته باشد. طبق اعلام وزارت نفت، همزمان با معرفی مدل جدید قراردادهای نفتی در لندن پروژه‌های بخش بالادستی نفت که قرار است در قالبIPC توسعه پیدا کنند نیز به سرمایه‌گذاران معرفی خواهد شد. در مدل تازه قراردادهای نفتی ایران قرار براین است که حلقه‌های مختلف صنعت نفت شامل اکتشاف، توسعه و تولید به‌صورت یکپارچه واگذار شوند تا شرکت‌های خارجی با چنین قراردادی، انگیزه‌ای برای حضور در صنعت نفت ایران داشته باشند.

در این قرارداد مالکیت مخزن قابل انتقال نیست و مالکیت واگذار نمی‌شود و تولید صیانتی از مخزن، یکی از مهم‌ترین مباحث در این قراردادهاست. دراین مدل از قرارداد، عملیات اکتشاف به پیمانکار واگذار می‌شود و باید سعی شود شرکت‌های خارجی به مناطق پرریسک صنعت نفت وارد شوند زیرا قاعده در دنیا این است که هزینه سنگین اکتشاف را شرکت‌های خارجی تأمین کنند و نباید هزینه‌های ملی صرف مخارج اکتشاف شود.

سقوط قیمت نفت

بهای نفت در بازارهای جهانی طی هفته‌های گذشته رو به کاهش گذاشته است؛ به‌طوری که طی ۳هفته از ۵۸دلار به زیر ۵۰دلار سقوط کرد. بهای هر بشکه نفت برنت دریای شمال روز گذشته به ۴۹دلار و ۳۸سنت رسید تا کمترین قیمت طی ۴‌ماه اخیر را لمس کرده باشد. از طرف دیگر بهای نفت اوپک به کمترین میزان طی ۵‌ماه اخیر رسید. بر این اساس قیمت سبد نفت این سازمان به ۴۷.۸۹دلار در هر بشکه کاهش یافت. قیمت نفت وست تگزاس آمریکا هم بشکه‌ای ۴۴.۴۲سنت به فروش رفت. افزایش عرضه نفت خام در بازارهای جهانی دلیل کاهش قیمت نفت است. همچنین پیش‌بینی‌هایی مبنی بر اینکه در روزهای آینده ارزش دلار بیشتر تقویت خواهد شد، منجر به تضعیف قیمت نفت در بازارهای جهانی شده است.

انتقاد از دبیرکل اوپک

قیمت نفت در بازارهای جهانی به زیر ۵۰دلار سقوط کرده است و با وجود اینکه چند دلیل برای این رویداد معرفی شده، برخی کشورهای صادرکننده نفت قصد دارند این موضوع را تنها به مسئله توافق هسته‌ای ایران و هراس بازار از افزایش عرضه نفت با توجه به بازگشت نفت ایران به بازار، مرتبط کنند. در این رابطه محمدعلی خطیبی به مهر گفت: براساس برنامه شرکت ملی نفت ایران، در مرحله اول روزانه ۵۰۰ هزار بشکه و در مرحله دوم ۵۰۰ هزار بشکه دیگر به ظرفیت صادرات روزانه نفت خام ایران اضافه خواهد شد.

نماینده سابق ایران در اوپک با تأکید بر اینکه روند فعلی کاهش و سقوط قیمت نفت خام ایران هیچ ارتباطی با افزایش احتمالی تولید نفت ایران در آینده ندارد، تصریح کرد: برخی از کشورها تلاش می‌کنند علت کاهش قیمت نفت را به ایران نسبت بدهند.

مدیر سابق امور بین‌الملل شرکت ملی نفت با بیان اینکه در شرایط فعلی ۲ عامل اصلی منجر به کاهش قیمت نفت شده است، اظهار داشت: هم‌اکنون تولید روزانه نفت اوپک به بیش از ۳۲ میلیون بشکه در روز رسیده، این در حالی است که در نشست قبلی این سازمان توافق شد که سقف تولید روزانه نفت اوپک در محدوده ۳۰ میلیون بشکه در روز تثبیت شود. نماینده سابق ایران در اوپک با تأکید بر اینکه آقای البدری، دبیرکل یک یا ۲ کشور در اوپک نیست، یادآور شد: دبیر کل اوپک باید منافع کل سازمان و کشورهای عضو اوپک را درنظر بگیرد و در برابر افزایش غیرقانونی تولید نفت برخی از کشورها سکوت نکند.