بازگشت جنجالی ایران به بازارهای نفت

ایران و قدرت های جهان متشکل از انگلیس، چین، فرانسه، آلمان، روسیه و ایالات متحده سه‌شنبه هفته گذشته به توافقی در حل مناقشات مربوط به برنامه هسته‌ای ایران دست‌یافتند. توافقس که زمینه را برای رفع تحریم‌ها علیه این کشور و بازگشت تدریجی نفت ایران به بازارهای جهانی در سال آینده فراهم می‌سازد.

به‌گزارش اقتصادنیوز، طبق مفاد این توافقنامه، محدودیت‌های جدی بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران دست‌کم تا ۱۰ سال پابرجا خواهد بود. در عوض، تحریم‌هایی که موجب کاهش صادرات نفت خام ایران به‌عنوان پنجمین تولیدکننده بزرگ اوپک شده، لغو و میلیاردها دلار از دارایی‌های مسدود شده این کشور نیز آزاد خواهد شد.

به‌گزارش خبرگزاری فرانسه، «چارلز رابرتسون»، کارشناس اقتصادی بانک سرمایه‌گذاری رنسانس کپیتال می‌گوید: صادرات نفت ایران احتمالا از یک میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه در روز در سال ۲۰۱۴ به روزانه دو میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه در سال ۲۰۱۶ می‌رسد. اوپک، که ۱۲ عضو دارد و در مجموع یک سوم نفت جهان را تولید می کند در این اندیشه است که آیا بازگشت نفت ایران به بازار موجب افزایش حجم نفت مازاد در بازار و کاهش هر چه بیشتر قیمت نفت خواهد شد یا خیر؟

اوپک در نشست اخیر خود که ماه ژوئن در وین برگزار شد، سهم تولید خود را در بازار حفظ کرد. این سازمان راهبرد خود را که عربستان نیز از آن حمایت می کند، برای حفظ سهم خود در بازار و مقابله با افزایش عرضه نفت شیل آمریکا تغییر نداد. بهای نفت خام هفته پیش و به‌دنبال توافق هسته‌ای میان ایران و ۱+۵ و افزایش ارزش دلار، کاهش یافت. کاهش بهای نفت موجب نگرانی اعضای اوپک شد که قصد دارند چهارم دسامبر تشکیل جلسه دهند. در بازارهای جهان، هر بشکه نفت برنت دریای شمال حدود ۵۶ دلار، و هر بشکه نفت خام وست تگزاس اینترمدیت حدود ۵۲ دلار داد و ستد شد.

اختلاف میان اعضای اوپک

تحلیلگران معتقدند، اعضای فقیرتر اوپک از جمله آنگولا، الجزایر و ونزوئلا که برای تامین بودجه خود به درآمدهای حاصل از فروش نفت به شدت وابسته هستند، ممکن است بار دیگر به علت کاهش قیمت نفت خواهان کاهش تولید اوپک باشند. اما کشورهای عربی و ثروتمند تولیدکننده نفت در حاشیه خلیج فارس و در راس آنها عربستان، همچنان بر حفظ سهم تولید اوپک در بازار و خارج کردن تولیدکنندگان نفت شیل آمریکا از بازار با استراتژی کاهش قیمت نفت تاکید دارند.

«آن‌لوئیس هیتل»، مشاور موسسه وود مکنزی می‌گوید: قطعا میان کشورهای عضو اوپک بر سر سیاست جدید این سازمان و تلاش برای کسب سهم جدید در بازار اختلاف نظر وجود دارد. بنابراین احتمال دارد اوپک نشستی جنجالی در پیش داشته باشد و فشارهایی برای برگزاری نشست فوق العاده این سازمان تا پیش از ماه دسامبر اعمال شود. «صلاح خبری»، وزیر انرژی الجزایر نیز با توجه به قیمت پایین نفت خام، هفته پیش در گفتگو با تلویزیون دولتی APS گفت از احتمال برگزاری نشست فوق العاده اوپک خبر داده بود.

«جاسم السعدون»، رئیس مرکز مشاوران اقتصادی الشال کویت گفت: مشکل اصلی وقتی شروع می‌شود که اعضای اوپک بخواهند در بحبوحه عرضه مازاد نفت به بازار و اختلافات بر سر سهم تولید نفت در بازار، برای حفظ سهم خود در بازار مبارزه کنند. وی همچنین هشدار داد: اگر ایران، ونزوئلا، الجزایر و لیبی که همگی به تولید نفت بیشتری نیاز دارند، با کشورهای عربی تولیدکننده نفت حوزه خلیج فارس وارد مناقشه شوند، این به منزله پایان کار اوپک خواهد بود.

«ینس نیرویگ پدرسن»، تحلیلگر دانسکه بانک گفت: این کشورها از کاهش قیمت نفت خام به شدت متضرر شده‌اند. وی در عین حال تصریح کرد: شاید توان جمعی این کشورها برای تغییر عقیده عربستان و اعضای اصلی اوپک در خاورمیانه کفایت نکند.

کلید تقاضای جهانی

سقف تولید اوپک در ماه ژوئن، با وجود سقوط قیمت نفت از ژوئن ۲۰۱۴ تا ژانویه سال ۲۰۱۵ که موجب کاهش شدید درآمدهای اعضای این سازمان شد، ۳۰ میلیون بشکه در روز بود. اوپک به درخواست برخی از اعضای خود نظیر ایران برای در تعیین قیمت معقول ۷۵ تا۸۰ دلار برای هر بشکه نفت توجهی نکرد. بنا بر اعلام بانک ناتیکسیس فرانسه، پیش بینی می شود میانگین بهای هر بشکه نفت خام در سال آینده بیش از ۶۲ دلار باشد.

هیتل گفت: قیمت پایین نفت ممکن است موجب کاهش تولید انرژی در آمریکا و ایجاد فرصت برای بازگشت نفت ایران به بازار شود مشروط بر اینکه میزان تقاضا برای انرژی در جهان تغییر نکند. وی افزود: با توجه به عوامل کلیدی عرضه و تقاضا در سال آینده و قیمت فعلی نفت خام، پیش بینی می شود روند رشد عرضه نفت آمریکا به بازار باز هم کندتر شود. بنابراین ممکن است تا زمانی که رشد تقاضا ادامه داشته باشد، فضایی برای تولید نفت ایران باز شود.