حماس به ائتلاف ضد ایرانی پیوست؟

«خالد مشعل» رئیس دفتر سیاسی آخر هفته گذشته (۲۵ تیرماه) به عربستان سعودی سفر و با «سلمان بن عبدالعزیز» شاه این کشور دیدار کرد.‌

به گزارش فارس، روزنامه «رأی‌ الیوم» چاپ لندن در سرمقاله امروز شنبه به این موضوع پرداخت و نوشت: عربستان تغییر کرده و جنبش حماس نیز تغییر کرده است در همین چارچوب می‌توان به سفر مشعل به عربستان و شکست حالتی از قطعی روابط دوجانبه میان آنها (حدود سه سال) اشاره کرد.

در ادامه گزارش مزبور آمده است: این تغییر سیاست عربستان از ماه ژانویه (بهمن ماه) که «عبدالله بن عبدالعزیز» پادشاه سابق این کشور درگذشت و سلمان برادرش به جای او نشست، آغاز گردید و این تغییرات در پیوستن عربستان به محور ترکی-قطری مخالف با محور مصری-اماراتی منعکس شد.

هنوز مشخص نیست که عربستان به مشعل و حماس چه چیزی خواهد داد. اما موضوع کاملا مشخص این است که اسلحه، موشک، کارشناسان نظامی و غیره در لیست کمک‌های آینده نیست!

در زمان پادشاه سابق عربستان، ریاض به مصر، بحرین و امارات پیوست و علیه اخوان المسلمین مورد حمایت قطر با قرار دادن آن در لیست تروریسم اعلام جنگ کردند. این متحدان سپس «محمد مرسی» رئیس‌جمهور سابق مصر را برکنار و «عبدالفتاح السیسی» را به جای وی قرار دادند. همچنین، نزدیک به ۲۰ هزار از رهبران و طرفداران اخوان و مرسی را به زندان انداختند و حدود ۲۰ میلیارد دلار به السیسی برای کمک به اقتصاد مصر پرداخت کردند.

جنبش حماس نیز تغییر کرد و مسئولان آن از مذاکرات غیرمستقیم با اسرائیل برای شکست محاصره غزه و رسیدن به یک آتش‌بس ۱۰ ساله در قبال بازسازی غزه و ایجاد یک گذرگاه آبی سخن گفتند. به بیان دیگر حماس به ایدئولوژی و سیاست محور (موسوم به) اعتدال با رهبری عربستان سعودی (و مورد حمایت آمریکا) که تمایل بیشتری به آتش‌بس و کم شدن از اقدامات مقاومتی علیه رژیم اشغالگر اسرائیل دارد، نزدیک شد.

تمایل ریاض برای تشکیل محوری علیه ایران، علت اصلی در آغوش گرفتن حماس

در ادامه این گزارش آمده است: چارچوب اصلی برای این نزدیکی میان حماس و عربستان، تمایل ریاض برای ایجاد یک «محور سنی» فرقه‌ای در مقابل نفوذ شیعی ایرانی در منطقه عربی بود؛ نفوذی که پس از توافق هسته‌ای ایران با غرب ممکن است افزایش یابد. این محور مورد نظر عربستان به یک پوشش فلسطینی نیاز دارد و اینجا گزینه‌ای بهتر از حماس وجود ندارد. در اینجا نباید فراموش کنیم که مشعل از دوحه عازم ریاض شد، دوحه‌ای که اکنون (پس از حل اختلافات) نزدیکترین کشور خلیج (فارس) به عربستان محسوب می‌شود. قطر نقش بسیاری در نزدیکی دوباره حماس و ریاض بازی کرد و حماس را از لیست تروریسم به لیست متحدان وارد کرد یا لااقل از لیست دشمنان خارج نمود.

اما هنوز مشخص نیست که عربستان به مشعل و حماس چه چیزی خواهد داد. موضوع کاملا مشخص این است که اسلحه، موشک، کارشناسان نظامی و غیره در بین کمک‌های آینده نیست و چه بسا پول و اموال بسیار، همان کمک ریاض باشد. اما سوال این است که این پول‌ها چگونه می‌خواهد به نوار غزه برسد اگر روابط عربستان و مصر به تنش وارد شود. نشانه‌های بسیاری از این موضوع (تنش در روابط مصر و عربستان) آشکار شده از جمله اینکه مصر [بر خلاف عربستان و متحدان عربش] بسیار گرم از توافق هسته‌ای ایران و غرب استقبال کرد.

مشعل با سفر به عربستان، خطوط ارتباطی خود با ایران را قطع کرد

جنبش حماس در سال ۲۰۱۲ دفتر خود را از دمشق به دوحه منتقل کرد و به شکلی غیرمستقیم گفت که تصمیم دارد به محور سُنی ملحق شود؛ اکنون نیز تلاش این جنبش برای گسترش روابط با عربستان از همین رویکرد ناشی می‌شود و حماس با این حرکت، کل یا بیشتر خطوط ارتباط خود با ایران یا آنچه از آن باقی مانده بود، قطع می‌کند، ایرانی که در طول سالیان دراز سلاح و پول بسیاری به حماس داده آنهم در زمانی که (حکام) اهل سنت و حکومت‌هایشان از این جنبش دست کشیده بودند.

شکی نیست که خفقان مصری که بر گلوی حماس فشار وارد می‌کند نقش بزرگی در سوق دادن این جنبش به سمت «برگه فرقه‌ای» داشته است. دیگر اینکه هر حمایت مالی سعودی بدون شرط نخواهد بود؛ جز اینکه رهبران عربستان تصمیم گرفته باشنند مقاومت را در آغوش بگیرند و جای ایران را بگیرند و آن را به سلاح برای دفاع از خودش و انجام عملیات علیه اسرائیل مجهز نمایند اما در افق این مسئله، هیچ نشانه‌ای در این چارچوب دیده نمی‌شود.

سفر مشعل به عربستان و استقبال شاه سلمان و ولی عهد و جانشین ولی‌عهد-وزیر دفاع، از او تحولی مهم در روابط دوجانبه آنها را نشان می‌دهد . تمام دیدارهای قبلی مشعل در عربستان محدود به دیدار با «سعود الفیصل» وزیر خارجه سابق یا رهبران امنیتی محدود بود اما اکنون استقبال شاه از او بدان معناست که با مشعل مانند رئیس یک دولت برخورد شده مانند تعامل رهبران عربستان با «محمود عباس» رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین و «یاسر عرفات» رئیس سابق این تشکیلات و این موضوع دارای معانی بسیاری است که باید از آن چشم‌پوشی کرد.