توافق در قرنطینه/بده‌بستان‌ها نهایی می‌شود
عصر دیروز در جلسه لاوروف و ظریف، دو دوست ٢٠ ساله از سال‌های کار در سازمان ملل در نیویورک هم فضای مثبتی حاکم بود. البته این جلسه ١٥دقیقه بیشتر طول نکشید. وزیر خارجه روسیه بعد از پایان این جلسه به خبرنگاران گفت: «همیشه شانس و امید هست».
روزنامه شرق در گزارشی نوشت؛
همه‌چیز آماده است برای ثبت «روز واقعه»؛ دوربین‌ها روی در خروجی قصر کوبورگ تنظیم شده‌اند و چندین ماشین پخش زنده، ابتدای کوچه متوقف هستند و سالن اعلام توافق هم مهیا شده و...، اما گویا هنوز بازیگران اصلی مراسم نهایی، آماده نیستند.
تنها راه ارتباطی خبرنگاران با آنها که در قصر کوبورگ محبوسند، آمدن یکی از آنها به جمع خبرنگاران یا حضورشان در بالکن است. لوران فابیوس و اشتاین مایر روز گذشته به جمع خبرنگاران آمدند، اما فقط از حل بحران یونان حرف زدند. عصر در میانه بادی که خیمه سفید خبرنگاران را درمی‌نوردید، جواد ظریف که گویی به بهانه تلفنی حرف‌زدن به بالکن آمده بود، نتوانست در مقابل سؤال‌های متعدد خبرنگاران بیش از این مقاومت کند. خبرنگاران پرسیدند «امشب تمام می‌شود» و ظریف دستش را به نشانه منفی حرکت داد و گفت: نه. عصر دیروز هم اسپوتنیک گفته بود اعلام توافق به سه‌شنبه موکول می‌شود.
جواد ظریف بار دیگر عصر دیروز در توییتر نوشت: «اگر توافق هسته‌ای به دست بیاید، پیروزی دیپلماسی خواهد بود؛ به این معنی که همه در زمانی که می‌توانستیم بازنده باشیم، برنده بودیم. ساده و واضح: نیاز به چرخش نیست». او عصر پنجشنبه هم در توییتی دیگر نوشته بود، نباید میانه رودخانه اسب را عوض کرد؛ این ضرب‌المثلی هلندی است و پیش از این آبراهام لینکلن نیز از آن استفاده کرده بود. مراد او این است که زمان تغییر وضعیت نیست و عاقلانه این است که با وضع موجود به نتیجه برسیم.
معاونان در حال کارند
دوشنبه، آخرین روز از چهارمین ضرب‌الاجل مذاکره مستمری است که سومین هفته را سپری می‌کند. ضرب‌الاجل ٣٠ ژوئن، هفتم جولای، ١٠ جولای و حالا ١٣ جولای در ١٧ روز گذشته طی شده و مذاکره‌کنندگان همچنان مشغول کارند. جلسات پیاپی و طولانی معاونان به نیمه‌های شب کشیده و هنوز متن در حال چکش‌کاری است. نزدیکان به تیم مذاکره‌کننده این میزان کار و جلسات پیاپی را عجیب نمی‌دانند و سخت و پیچیده‌بودن موضوع را علت اصلی آن می‌شمارند.
روز گذشته از این دست جلسات کم نداشت؛ جلسه هماهنگی وزرای خارجه ١+٥ حوالی ظهر برگزار شد. آنها روز و شب گذشته هم با یکدیگر قرار شام و ناهار کاری داشتند. جواد ظریف با وزیر خارجه چین و وزیر خارجه روسیه دیدار جداگانه داشت. جلسه ظریف، کری و موگرینی برای هماهنگی‌های نهایی انجام شد و جلسه بعدی اعضای ١+٥ با ایران هم برای حدود ساعت ١١ به وقت وین برنامه‌ریزی شد. اگرچه تا زمان نگارش این گزارش (ساعت هشت به وقت تهران) زمان این جلسه از سوی منابع خبری ایرانی به‌طور نهایی تأیید نشده است. این جلسه اولین دیدار یران و تمام وزرای ١+٥ با ایران است. گفته می‌شود هنوز برخی ناهماهنگی‌ها بین اعضای ١+٥ وجود دارد که کار مذاکره را برای مذاکره‌کنندگان ایرانی سخت می‌کند. اما در فاصله این دیدارها، معاونان و کارشناسان در جلسات طولانی بررسی متن را ادامه دادند.
موضوعات باقی مانده
خبرگزاری آسوشیتدپرس روز گذشته از باقی‌ماندن برخی مناقشه‌های غیرقابل‌انتظار درخصوص تحقیق درباره فعالیت‌های هسته‌ای تهران خبر داد که موجب شده توافقی که بسیار نزدیک به نظر می‌رسید، دور شود. پیش از این هم گفته شده بود که تبدیل تحریم‌های تسلیحاتی به محدودیت و در گام بعد حذف آن، جزء موارد مورد مذاکره است. پایگاه خبری بلومبرگ نیز به نقل از یک منبع آگاه خبر داده بود که بر سر نحوه رفع تحریم‌های تسلیحاتی ایران توافق شده و این تحریم‌ها به مرور زمان برداشته می‌شود. منابع خبری گفته‌اند که هنوز نحوه لغو تحریم‌های تسلیحاتی ایران و متن قطع‌نامه شورای امنیت در حال مذاکره است. لغو تحریم‌های تسلیحاتی ایران یا تبدیل آن به محدودیت، قطعا یکی از موضوعات حساس از نظر کشورهای منطقه و اسرائیل است که اساسا با توافق هسته‌ای ایران و ١+٥ مخالفند.
بدهبستان نهایی
جاخالی‌های متن صد صفحه‌ای توافق جامع که از سال گذشته و مذاکرات وین٦ خالی مانده، در این دور مذاکرات بیش از قبل پر شده و حالا به سمت تکمیل پیش می‌رود. گفته شده اختلافات و جاخالی‌های متن با تصمیم سیاسی قابل رفع است، حالا ١٨ روز است که وزرای خارجه ایران و آمریکا در وین مانده‌اند تا بالاخره روی آنها به نتیجه برسند. هرکدام از اختلاف‌ها می‌تواند دستیابی به توافق را غیرممکن کند و رفع‌شدن آنها نیازمند نگارش دوباره متن یا تغییر برخی موارد دیگر خواهد بود.میز مذاکره ایران و ١+٥، عرصه بدهبستان سیاسی و فنی است که در دقایق نهایی باید تصمیم‌های نهایی گرفته شود. بااین‌حال می‌توان بااطمینان گفت که تاکنون لغو تحریم‌های مالی و اقتصادی ایران به‌عنوان یکی از موضوعات مذاکره نهایی شده و اکنون جزء موضوعات مذاکره نیست.
نگارش تمام جزئیات و کلیات
این دور از مذاکرات که سخت‌ترین و جدی‌ترین آنهاست، برمبنای تفاهمی که در لوزان به دست آمده، متن توافق نهایی و جامع بین ایران و اعضای ١+٥ به نگارش درمی‌آید، با تمام جزئیات و کلیات. آنچه در حال نگارش است باید محدودیت‌های پذیرفته‌شده در برنامه هسته‌ای ایران را به نگارش درآورد و در ازای آن تعهدات طرف مقابل را هم متذکر شود. برمبنای اطلاعاتی که تاکنون از متن توافق جامع اعلام شده، تمام تحریم‌های مالی و اقتصادی ایران در زمان اجرای این توافق برداشته می‌شود، تحریم‌های تسلیحاتی ممکن است به پاره‌ای از محدودیت‌ها تبدیل شود. البته هنوز بحث روی این موضوع در حال انجام است. متن توافق جامع شامل یک متن اصلی ٢٠ صفحه‌ای و ضمایم فنی و سیاسی است. علاوه بر آن متن قطع‌نامه شورای امنیت که قرار است قطع‌نامه‌های پیشین را ملغی کند نیز در این مذاکرات توسط معاونان وزیر خارجه ایران، معاون موگرینی و یک عضو دیگر نگاشته شده است.
هنوز کار داریم
صبح دوشنبه همه خبرنگاران خود را برای گزارش‌کردن لحظات روز آخر ماراتن مذاکره هسته‌ای ایران آماده می‌کردند، اما اظهارات صبحگاهی عباس عراقچی، معاون وزیر خارجه ایران بار دیگر وضعیت را پیچیده کرد.او گفت که قول امشب و فرداشب را نمی‌دهد. منظور او دوشنبه و سه‌شنبه شب بود. جمله‌ای که تقریبا تمام معادلات را به‌هم می‌ریخت. جواد ظریف اگرچه یکشنبه گفته بود که هنوز کار داریم اما یک روز پیش‌تر اظهار امیدواری کرده بود که دوشنبه دیگر در وین نباشیم.عباس عراقچی صبح دوشنبه به شبکه خبر گفت: «مذاکرات به لحظات نفس‌گیر آخر رسیده، پیشرفت‌های واقعا خوبی در این دو، سه روزه حاصل شده ولی هنوز مشکلاتی وجود دارد که تا حل نشود نمی‌توانیم اعلام توافق کنیم».
او در حالی از باقی‌ماندن مشکلات سخن می‌گفت که از اوایل شب یکشنبه تا حدود چهار صبح روز دوشنبه، جلسه معاونان ایران و اتحادیه اروپا طول کشیده و از صبح دوشنبه نیز مذاکرات معاونان و کارشناسی ادامه یافت. عراقچی و تخت‌روانچی معاونان وزیر خارجه ایران و هلگا اشمید، معاون فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نگارش متن توافق را برعهده دارند.
متن مورد نگارش قرار نیست در جایی امضا شود، این قرار اعضای ١+٥ و ایران از ابتدا بوده است. یک کارشناس به «شرق» می‌گوید: این ویژگی چنین مذاکره‌ای است و به این دلیل که یک توافق بین‌المللی نیست، نیازی به امضا ندارد». این توافق تنها از سوی طرفین اعلام خواهد شد. مقر سازمان ملل در وین نیز برای برگزاری مراسم اعلام توافق آماده شده و عکاسان برای پوشش این جلسه حضور خواهند یافت. بااین‌حال مجید تخت‌روانچی، معاون وزیر خارجه ایران نیز می‌گوید: «ما در فاز آخر نوشتن متن نهایی هستیم». اگرچه همه از پیشرفت سخن می‌گویند اما هنوز توافق به دست نیامده است.
تمدید نداریم
به نظر می‌رسد هیچ‌کس علاقه‌مند به تمدید نیست، جواد ظریف عصر یکشنبه گفت: «تمدید نداریم». جان کری، وزیر خارجه آمریکا نیز در مقابل سؤالی درباره احتمال تمدید سکوت کرده است.
خبرنگار بوستون‌گلوب- که محل زندگی جان کری است- در نشست وزرای خارجه ١+٥ به همراه عکاسان ابتدای این جلسه حضور یافته بود. او در صفحه توییتر خود نوشت: «در نشست وزیران خارجه که همه نگاهی عبوس داشتند از جان کری پرسیده شد که مذاکرات تمدید می‌شود و او در پاسخ فقط «سکوت» کرده است. دوباره سؤال شد که احتمال تمدید را منتفی می‌دانید و باز هم «سکوت»».
ظریف در دیدار روز گذشته‌اش با وزیر امور خارجه چین هم گفت «معتقدیم نباید تمدیدی باشد اما می‌توانیم تا جایی که لازم باشد به کار ادامه دهیم». با این حال چهارمین تمدید مذاکرات دیروز (دوشنبه) به پایان رسیده است.
چین و روسیه امیدوارند
وانگ یی، وزیر خارجه چین که روز گذشته بار دیگر به وین بازگشت، ابتدای ورودش به خبرنگاران گفت «نباید بیش از این توافق را به تأخیر انداخت». او ادامه داد «با وجود پیچیدگی‌ها و دشواری‌هایی که روزهای اخیر داشتیم در فاز نهایی مذاکرات، پیشرفت‌های جدیدی حاصل شد. چین بر این باور است که هیچ توافقی نمی‌تواند بی‌عیب‌ونقص باشد و اکنون شرایط مهیاست که به یک توافق خوب برسیم».
عصر دیروز در جلسه لاوروف و ظریف، دو دوست ٢٠ ساله از سال‌های کار در سازمان ملل در نیویورک هم فضای مثبتی حاکم بود. البته این جلسه ١٥دقیقه بیشتر طول نکشید. وزیر خارجه روسیه بعد از پایان این جلسه به خبرنگاران گفت: «همیشه شانس و امید هست».
لاوروف وزیر خارجه روسیه پیش از دیدار با ظریف با فیلیپ هاموند وزیر خارجه انگلیس هم دیدار داشت.
در حاشیه خبرها از مذاکرات هسته‌ای برخی رسانه‌ها مدعی دست‌یافتن به بخش‌هایی از توافق شدند که فشار برای کاهش تعداد سانتریفیوژها و توقف در سانتریفیوژهای نوع یک جزء آنها بود. اما هیچ‌کدام از شایعات از سوی منابع خبری ایران تأیید نشد.
قطار مذاکره در بخش سخت آن در حال حرکت است، سربالایی قله به‌زودی تمام می‌شود و می‌توان دشت بالادست را بعد از گذراندن این پیچ دید.
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
