انتظاری نفسگیر برای طلوع توافق هسته‌ای
دیروز، روزی سرنوشت‌سازتر از همیشه اما نفسگیر برای حاضران و ناظران باشد؛ کسانی که می‌دانند تا گام نهادن بر قله، مسیری باقی نمانده ولی پشت سد سختگیری‌های دیپلمات‌ها، در سودای گام نهادن بر قله باقی مانده‌اند.
روزنامه ایران نوشت؛
هر پدیده‌ای با تـــکرار، کسل کننده می‌شود و اما پدیده مذاکره هسته ای داستانی متفاوت دارد ، گویی امید رسانه‌ها و ناظران برای اعلام توافق را پایانی نیست همین امیدها و انتظار ها روز گذشته باعث شد هر قدر عقربه‌های ساعت جلوتر رفت، تب انتظار هم سیر صعودی بگیرد. یکی دو موضعگیری دیپلمات‌ها که بر ادامه مذاکره تا وقت نامعلوم تأکید داشتند، مزید بر علت شد . دیروز فضای مجازی مملو از گزارش هایی بود که خبرنگاران حاضر در محل مذاکره از حال و هوای خسته کننده وین بازگو کردند.دیپلمات‌ها اگر اسیر حس مسئولیت‌شناسی خودشان نبودند، ترجیح می‌دادند با موضعگیری‌های منعطف‌تر در انگشت‌شمار موضوعات باقیمانده، توافق را اعلام کنند و راهی میهن خود شوند و به خانواده‌هایشان بپیوندند. اما آنان می‌دانند که بابت تک تک واژگانی که می‌پذیرند، باید جوابگوی پایتخت‌های خود و حتی پاسخگوی تاریخ باشند. از قضا، اختلافات باقیمانده با وجود کم شمار بودن، از لحاظ اهمیت، موارد حساسی هستند که با وجود چندین ماه چکش کاری دیپلمات‌ها، جان سختی از خود نشان داده‌اند و خود را به واپسین ساعات مذاکرات فینال رسانده‌اند.
بنابراین طرفین اصلی چالش، برخلاف وزیر خارجه چین که با وجود صبوری زبانزد چینی‌ها، لب به گلایه گشود و از طولانی شدن مذاکرات انتقاد کرد؛ حاضر نیستند تا اطمینان از دسترسی به «توافق خوب» برای ملت‌هایشان، میز مذاکره را ترک کنند. مجموعه این عوامل باعث شد دیروز، روزی سرنوشت‌سازتر از همیشه اما نفسگیر برای حاضران و ناظران باشد؛ کسانی که می‌دانند تا گام نهادن بر قله، مسیری باقی نمانده ولی پشت سد سختگیری‌های دیپلمات‌ها، در سودای گام نهادن بر قله باقی مانده‌اند. نکته مثبت اما اینجاست که بحث از بود و نبود توافق عبور کرده و به دامنه زمان اعلام توافق رسیده است؛ پس می‌توان امیدوار بود که رنج انتظار طولانی مدت، بزودی زود برطرف شود و شادمانی توافق، دشواری‌ها را به بایگانی سپارد.
در انتظار طلوع توافق
اگر همه چیز بر وفق مراد پیش برود طلوع توافق را باید پس از جلسه شبانگاهی دیشب به انتظار نشست. جلسه ای که ساعت ۲۳:۳۰ به وقت تهران بنا بود برگزار شود و تیم های مذاکره کننده آخرین مواضع خود را در آن اعلام کنند. مطابق با انتظار محافل خبری و رسانه‌هایی که در تب و تاب شنیدن کوچک‌ترین خبری درباره پایان ماجرا هستند، قرار بود یکشنبه شب، مذاکراتی طولانی در انتظار همه طرف‌های مذاکره باشد و آخرین بازبینی‌ها بر تفاهم مکتوب نهایی صورت گیرد اما پافشاری و سرسختی طرف‌ها درباره کوچک‌ترین جزئیات، کار را به جایی رسانده است که تعداد پرشمار ناظرانی که پیش‌بینی می‌کردند امروز و فردا کار تمام است، سکوت کرده‌اند و نظاره‌گر وزن‌کشی دیپلمات‌ها در زمین مذاکره شده‌اند. به نظر می‌رسد که روند فرسایشی مذاکره بیشتر به جدال دقیقه ۹۰ ایران و امریکا گره خورده است چرا که هرکدام سعی می‌کنند با موضعگیری‌های لحظه آخر و خارج از انتظار، ثابت کنند که برای کسب امتیاز از رقیب؛ واهمه‌ای از طولانی‌تر شدن زمان مذاکره ندارند و سهم ایرانی‌ها از در این موضوع بیشتر است، زیرا مذاکره کنندگان کشورمان با دقت وسواس‌گونه، درصددند ضمن کسب حداکثری امتیازات، کمترین امتیاز را به غرب بدهند. در غوغای گفت‌وگوهای شبانه روزی در قصر تاریخی کوبورگ که هفته‌هاست در کانون خبرهای جهان نشسته است، انتظار و جنب و جوش خبرنگاران و حاضران در اطراف هتل کوبورگ که با حضور گسترده مأموران امنیتی همراه شده مردم وین را متوجه حال و هوای رسیدن به توافقی کرده که قرار است بزودی از تریبون‌های خبری مستقر در این شهر به جهان اعلام شود. آنها با حضور مقابل هتل محل مذاکره و گپ و گفت مشتاقانه با خبرنگاران، سراغ نتیجه کار را می‌گیرند تا به این ترتیب شادی‌شان را از میزبانی کشورشان از مذاکراتی تا بدین اندازه مهم نشان دهند. این سو هم از چهره‌های خسته اما امیدوار همه مقامات مذاکره کننده که حتی ساعت شروع و پایان دیدارهایشان از دست خبرنگاران خارج شده نشانه‌های خوبی دیده می‌شود. حضور گاه و بیگاه برخی از آنها در بالکن‌های مشرف به خیابان، اگرچه ممکن است محتوای خبری برای خبرنگاران نداشته باشد اما شکار خوبی را برای عکاسان و تصویربرداران فراهم کرده است. حضوری که برخی آن را تعبیر به دیپلماسی بالکنی تعبیر کردند و ظریف را پای ثابت همه این رفت و آمدها دیدند. در چنین حال و هوایی منابع آگاه همچنان از کانال‌های خبری غیررسمی و در اظهاراتی مختصر که بسرعت در شبکه‌های اجتماعی بازتاب پیدا می‌کند طلوع توافق را وعده می‌دهند و خبرنگاران را به انتظار ساعات سرنوشت‌ساز وین فرا می‌خوانند.
عراقچی: وعده امروز و فردا را نمی‌دهم
روزهای سخت انتظار برای حاضران و خبرنگاران حاضر در وین در حالی ادامه دارد که صبح دیروز (دوشنبه)، عضو ارشد تیم هسته‌ای کشورمان در اظهار نظری خارج از انتظار اعلام کرد که «وعده تمام شدن مذاکره ظرف امروز و فردا را نمی‌دهم.» سید عباس عراقچی با بیان اینکه «مذاکرات به لحظات نفسگیر آخر رسیده است»، گفت: «هنوز برخی مشکلات وجود دارد. تا این مشکلات حل نشود نمی‌توان گفت به توافق رسیده‌ایم.» اظهار نظری که به نظر می‌رسید بیش از آنکه بار منفی مبنی بر به بن‌بست رسیدن مذاکره با خود داشته باشد، تداعی کننده جنگ روانی با طرف اصلی جدال دیپلماتیک یعنی امریکا در واپسین لحظات مذاکره باشد. عراقچی در حالی این اظهارات را مطرح کرد که شب گذشته‌اش همراه مجید تخت روانچی تا ساعت ۴ بامداد دوشنبه به طور مستمر برای بازنویسی متن توافق و ضمایم آن و نیز پیشنویس قطعنامه شورای امنیت با هلگا اشمید معاون هماهنگ کننده سیاست خارجی اتحادیه اروپا، وندی شرمن معاون وزیر خارجه امریکا و رابرت مالی دستیار ویژه اوباما در جلسه رایزنی کرده بود.
اعتراض وزیرخارجه چین به طولانی شدن مذاکره
در همین حال طولانی شدن مذاکره که قرار بود تا ساعات پایانی دوشنبه به پایان برسد به اعتراض وزیر خارجه چین در دیدار با محمدجواد ظریف منجر شد. وانگ یی که شنبه عصر خود را به وین رسانده بود، پس از ملاقات ظریف از وی درباره تمدید مذاکرات سؤال کرد. مقام ارشد چینی در این دیدار گفت: «سخنان شما را شنیدم. ما انتظار داشتیم روز دوازدهم جولای به توافق رسیده باشید. شما گفتید که مذاکرات پس از سیزدهم (جولای) تمدید نخواهد شد که پیام مثبتی بود.» وزیر خارجه ایران با خنده پاسخ داد: «مسلماً معتقدم نباید تمدیدی در کارباشد ولی ما تا جایی که لازم باشد، می‌توانیم کار کنیم تا به نتیجه برسیم.» ظریف بعد از این دیدار و کمی پس از برگزاری نشست داخلی ۱+۵ با همتای امریکایی خود برای چندمین بار طی روزهای گذشته ملاقات کرد.
نشست آخر ۱+۵ قبل از دیدار با ایران
در کنار رایزنی‌های معاونان سیاسی که بخش عمده آن به ملاقات‌های طولانی هیأت ایران و امریکا اختصاص داشت، وزرای خارجه ۱+۵ هم ظهر دیروز نشست خود را از سر گرفتند. نشستی که فیلیپ هاموند، وزیر خارجه انگلیس در آن حضور نداشت ولی قرار بود که بزودی به همتایان خود بپیوندد.
همزمان با برگزاری این دیدار بود که انتشار نقل قولی از لوران فابیوس، وزیر خارجه فرانسه مبنی بر اینکه قرار است عصر دوشنبه صحبت کند به بازار داغ شایعات و گمانه‌زنی‌ها دامن زد که سخنرانی وزیر غربی با چه هدفی قرار است انجام شود؟ وزیران خارجه ۱+۵ پس از دیدار یک ساعته‌ای که دو هیأت ایرانی و امریکایی با یکدیگر داشتند، با حضور وزیر خارجه انگلیس دوباره دور هم جمع شدند تا درباره آخرین نشست خود با ایران تصمیم‌گیری کنند.
تفاهم سیاسی بر سر تحریم‌های تسلیحاتی
نشست‌های شبانه‌روزی کشورهای طرف مذاکره بر برخی اختلافات اندک متمرکز شده که نیاز به تصمیم سیاسی وزرا برای حل و فصل آنها دارد. یک مقام آگاه غربی که نخواسته نامش فاش شود، به خبرگزاری بلومبرگ گفته است که «مذاکره کنندگانی که به دنبال رسیدن به توافق با ایران بر سر برنامه هسته‌ای هستند به توافقی سیاسی برای رفع تدریجی تحریم‌های تسلیحاتی سازمان ملل رسیدند.» این منبع آگاه اظهار کرده که آخرین تبادل نظرها درباره طرح این موضوع در پیشنویس قطعنامه شورای امنیت در جریان است. گفته شده که «براساس این قطعنامه، تحریم تسلیحاتی که مانعی در راه رسیدن به توافق در مذاکرات بوده است بتدریج و در طول زمان و نه یکباره رفع خواهد شد.» پیش از این مقامات کشورمان اعلام کرده‌اند به دنبال آن هستند که لغو رسمی همه تحریم‌ها از جمله تحریم‌های تسلیحاتی در قطعنامه شورای امنیت گنجانده شود.
ناظران سیاسی می‌گویند که دلیل مقاومت کشورهای غربی بویژه امریکا با لغو این دسته از تحریم‌ها، نگرانی از مخالفت شدید نمایندگان کنگره با این موضوع است. آن طور که تحلیلگران امریکایی می‌گویند، اوباما نگران تندروهای کنگره است تا نظارت و تأیید توافق احتمالی را به یک تنش جدید با کاخ سفید مبدل نکنند. نمایندگانی که به گزارش رسانه‌های امریکایی از حالا مدعی شده‌اند «هر توافقی که اعلام شود، برای امریکا و جهان خطرناک خواهد بود.» «جان بینر»، رئیس جمهوریخواه مجلس نمایندگان امریکا که این روزها در کنار سایر مخالفان مذاکره با ایران با نگرانی خبرهای مبتنی بر پیشرفت گفت‌وگوهای هسته‌ای را دنبال می‌کند، به شبکه تلویزیونی «سی. بی.اس» گفته است «اگر اوباما میز مذاکره بر سر برنامه هسته‌ای ایران را ترک کند، او را تحسین می‌کنم؛ زیرا نبود توافق، بهتر از یک توافق بد خواهد بود.» با وجود این اختلاف‌های موجود و کارشکنی تندروها، صاحبنظران معتقدند اگرچه مسأله تحریم‌های تسلیحاتی به لحاظ سیاسی اهمیت و حساسیت دارند، اما طرفین باید اولویت‌های خود را مشخص کنند و اجازه ندهند این فرصت تاریخی برای هر دو طرف از دست برود.
صالحی: برخی محدودیت‌های اتمی را پذیرفتیم
در همین حال، رئیس «سازمان انرژی اتمی» اعلام کرد که کشورمان «برخی محدودیت‌ها» در توافق هسته‌ای را پذیرفته است.
علی اکبر صالحی که با شبکه تلویزیونی «المیادین» سخن می‌گفت، در عین حال تأکید کرد که «با وجود این محدودیت‌های پذیرفته شده، برنامه هسته‌ای ایران به شکل سریع‌تری پیشرفت خواهد کرد.» وی با اشاره به اینکه «یکی از اهداف مذاکرات و رسیدن به توافق، پیشرفت در موضوعات صنعتی و تجاری است» گفت: «ایران قادر خواهد بود تا از سوخت هسته‌ای در همه جوانب استفاده کند و ما بر سر آزمایش‌های پرتوزا به توافق رسیده‌ایم.»
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
