۴۰۰ هزار نفر شبانه روز کار می‌کنند!
سال ۹۳ و بهار سال جاری نه تنها نرخ بیکاری افزایش یافته و مشارکت اقتصادی کمتر شده بلکه شغل‌های ناقص نیز تعدادشان افزایش یافته است.
براساس گزارش مرکز آمار سهم جمعیت دارای اشتغال ناقص در سال ۱۳۹۳، ۹.۶ درصد اعلام شده در حالی که این عدد در سال قبل از آن ۸.۹ درصد بوده است. در مقابل سهم شاغلان ۱۵ ساله و بیشتر با ساعت کار معمول ۴۹ ساعت و بیشتر ۳۸.۷ درصد گزارش شده که این سهم نیز در سال ۱۳۹۲، ۴۰.۲ درصد بوده است.
به گزارش الف، اشتغال ناقص یعنی فرد شاغل به دلایل مختلف اقتصادی مانند رکود کاری، پیدا نکردن کار با ساعت کار بیشتر و قرار داشتن در فصل غیرکاری، در طول یک هفته کمتر از ۴۴ ساعت کار کرده و خواهان و آماده برای انجام کار اضافی در هفته است.
بر اساس این تعریف ملاحظه می‌شود که در سال قبل و همین‌طور در بهار امسال که سهم اشتغال ناقص ۹.۲ و سهم شاغلان با ساعات کار معمول ۳۹ درصد برآورد شده، شغل‌ها پاروه‌وقت‌تر شده است.
بنابراین اگرچه تعداد این افراد در گروه شاغلان آورده می شود و در زمره بیکاران محسوب نمی‌شوند اما عملا نیمی از اوقات سال را بیکار بوده‌اند.
امروز آمارها نشان می‌دهد نرخ بیکاری ۰.۲ درصد در سال گذشته و بهار امسال نسبت به دوره‌های مشابه قبل بیشتر شده است اما بیکاری تنها ۰.۲ درصد افزایش نیافته و وقتی تعداد افراد نیمه بیکار را به این آمار اضافه می‌کنیم می‌بینیم دامنه بیکاری بیش از آمارهای اعلامی گسترده شده و رکود بیکاری عمیق‌تر از اعدادی است که در جداول آمده است.
اشتغال ناقص یعنی درآمد ناقص، درآمدی که تکافوی هزینه‌ها را نخواهد داد و به همین دلیل نیز آمار دو شغله‌ها هر روز در حال افزایش است به طوریکه مرکز آمار نیز از سال گذشته فصلی جدا برای بررسی آمار دوشغله‌ها در گزارش‌های خود باز کرده است.
شغل‌هایی با ساعات کم و درآمد پایین سبب شده است که امروز نرخ بیکاری ۱۰.۷ از آستانه تحمل خانوار خارج باشد.
به گفته معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اگرچه در سال‌هایی ما نرخ بیکاری یالای ۱۲ درصد هم داشته‌ایم اما امروز دیگر جامعه تحمل این نرخ بیکاری را ندارد. دلیل آن هم شرایط اقتصادی است که از یک سو تورم قیمت‌ها و از سوی دیگر شکاف بین هزینه و درآمد بیکاری افراد را برنمی‌تابد.
شاید ۱۰ سال پیش اگر تنها یکی از اعضای خانوار با یک شغل می‌توانست پاسخگوی هزینه‌های خانواده باشد اما امروز با داشتن چند شاغل در خانه نیز باید به دنبال شغل‌های دوم و سوم گشت.
می‌گویند تا دهه ۶۰ معمولا تعداد اندکی از افراد به سمت شغل دوم می‌رفتند و معمولا خانواده ها با داشتن یک شغل تامین بودند، همچنین مسائل اقتصادی، معیشتی و فرهنگی نیز مانند امروز کشور دچار تحولات شدید نشده بودند.
اما در یکی دو دهه اخیر، تغییرات شدیدی در فرهنگ جامعه، نوع نگاه به کار، تمایل افراد به کسب درآمدهای بالا، توجه به زندگی های لوکس و تجملاتی و مواردی از این دست در کنار افت شدید درآمدها و کسری قابل توجه درآمد - هزینه خانوار باعث شده تا در بسیاری از خانواده ها یا یک شاغل مجبور به انجام کار دوم و حتی سوم شود و یا افراد دیگری از خانواده وارد بازار کار شوند.
زلزله چند شغله‌ها
معروف است که می گویند در گذشته یک نفر کار می کرد و چند نفر اداره می شد و امروز یک نفر کار می کند تا تنها خود را اداره کند و میزان درآمدها دیگر کفاف هزینه های بالای زندگی را نمی دهد. به بیان دیگر، گفته می شود هزینه تمام شده زندگی طی یکی دو دهه به شدت افزایش یافته و افراد مجبورند دست و پای بیشتری برای تامین مخارج زندگی خود بزنند.
با این اوصاف، طی ۱۰ تا ۲۰ سال درصدی از افراد پس از پایان ساعت کاری روزانه به منازل نرفتند و بلافاصله به سمت انجام شغل دوم حرکت کردند. آنها دیگر مجبورند کمتر در کنار خانواده خود باشند و بیشتر طول شبانه روز را در محیط های کاری سپری کنند.
حالا این وضعیت نه تنها بهتر نشده بلکه افراد به سمت چند شغلگی حرکت کرده اند و دیگر برخی دو شغله بودن را هم تامین کننده مخارج زندگی خود نمی دانند. برخی می گویند تنها به اسم چند شغل دارند، چون کل دریافتی آنها به اندازه یک شغل رسمی و درست و حسابی درآمد ندارد ولی آنها مجبورند برای کسب درآمد روزی به چند کار دست بزنند و یا خانواده ها با افراد بیشتری وارد کار شوند.
وزارت کار در تحلیلی جدید از وضعیت بازار کار افرادی که دارای بیش از یک شغل هستند، از لفظ چندشغله ها استفاده کرده است. بر اساس آخرین پیمایش میدانی صورت گرفته در کشور از مجموع ۲۱ میلیون نفر شاغل کشور در سال ۱۳۹۲، بیش از ۴۰۰ هزار نفر از شاغلان اظهار کرده‌اند که بیش از یک شغل داشته‌اند که ۱۵ درصد آنان، شغل اصلی‌شان مزد و حقوق‌بگیر بخش عمومی و ۱۹.۴ درصد مزد و حقوق‌بگیر بخش خصوصی بوده و ۶۵.۶ درصد در سایر بخش‌ها (کارکن مستقل، کارفرما و کارکن فامیلی بدون مزد) مشغول فعالیت بوده‌اند.
۴۰۰ هزار نفر ترجیح می‌دهند فقط کار کنند
نکته قابل توجه آنکه بیشترین درصد چند شغله‌ها در گروه کارکنان مستقل قرار داشته‌اند. به عبارت دیگر، افراد چند شغله معمولا دارای فعالیت در بازارهای کار غیررسمی هستند و یا شغلی در بازار کار رسمی و شغلی در بازار غیررسمی اند؛ مانند فرد کارمندی که در ساعات عصر به فعالیت در بخش حمل و نقل می پردازد و یا اداره فروشگاهی را بر عهده دارد.
مشکلات اقتصادی و تلاش برای تامین هزینه‌های زندگی؛ مهم‌ترین دلیلی است که افراد ناچارند به شغل دوم روی آورند، همچنین پایین بودن دستمزد در شغل اول و یا نگرانی از به خطر افتادن امنیت شغلی، افراد را ترغیب به کسب درآمد بیشتر با انجام شغل دوم می کند.
دو شغله یا چند شغله بودن افراد هر چند ممکن است وضع معیشتی خانواده را بهبود ببخشد اما بر میزان بهره‌وری، سلامت جسمی و روحی افراد، میزان تعامل با اعضای خانواده و ... تاثیرگذار خواهد بود. از سوی دیگر، انجام چندین شغل توسط یک فرد، می‌تواند سلب فرصت‌های شغلی از افراد فاقد کار شود. به نظر می‌رسد تعادل میان درآمد و نرخ تورم و پایداری شغلی تا حد زیادی مانع روی آوردن افراد به انجام چندین شغل شود.
یافته‌های مهم درباره دوشغله‌ها
* ۲.۱ درصد کل شاغلان ۱۰ ساله و بیشتر کشور دارای دو شغل و بیشتر هستند. ۹۱۲۰ نفر از چند شغله‌ها که شغل اصلی آنها در بخش عمومی است، در شغل دوم خود نیز در بخش عمومی مشغول به کارند (به عبارتی دیگر هر دو شغل آنها در بخش عمومی است).
* ۴۴۸۴ نفر از چند شغله‌ها که شغل اصلی آنها در بخش عمومی است، در شغل دوم خود در بخش خصوصی مشغول به کارند. به نظر می‌رسد علت این امر می‌تواند ناشی از عدم کفاف مخارج زندگی با حقوق دریافتی در شغل اول باشد.
* ۴۲۴۱۱ نفر از چند شغله‌ها که شغل اصلی آنها در بخش عمومی است، در شغل دوم خود به عنوان کارفرما، کارکن مستقل و یا کارکن فامیلی بدون مزد مشغول فعالیت هستند. ۲۲۰۴ نفر از چند شغله‌ها که شغل اصلی آنها در بخش خصوصی است، در شغل دوم خود در بخش عمومی مشغول کارند.
* ۲۲۴۶۰ نفر از چند شغله‌ها که شغل اول آنها در بخش خصوصی است، در شغل دوم خود نیز در بخش خصوصی مشغول فعالیت هستند. ۶۰۵۰۰ نفر از چند شغله‌ها که شغل اصلی آنها در بخش خصوصی است، در شغل دوم خود به عنوان کارکن مستقل یا کارفرما و یا کارکن فامیلی بدون مزد مشغول فعالیت هستند.
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
