بن بست در مذاکرات کابل-واشنگتن

"به گفته مقامات دو کشور، آمریکا و افغانستان در مذاکرات خود درخصوص نقش نیروهای آمریکایی در افغانستان پس از ۲۰۱۴ به بن بست رسیده‌اند. این وضعیت احتمال خروج کامل نیروها از افغانستان را افزایش می‌دهد. این چیزی است که فرماندهان ارشد ارتش آمریکا در ماه‌های اخیر تکذیب کرده‌اند."

به گزارش ایسنا، روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی به بررسی مذاکرات آمریکا و افغانستان بر سر عقد قراردادی برای ماندن بخشی از نیروهای آمریکایی در افغانستان پس از ۲۰۱۴ پرداخته و می‌نویسد: «آمریکا می‌خواهد در غیاب یک راه حل، مذاکرات را در هفته پیش رو متوقف کند و به گفته یک مقام ارشد دولت باراک اوباما، رئیس‌جمهوری آمریکا، احتمال از سرگیری مذاکرات با رئیس‌جمهوری آینده افغانستان که در انتخابات سال آینده انتخاب می‌شود، کم است.

این مقام دولتی روز جمعه گفت که اکنون زمان نتیجه‌گیری برای ما فرا رسیده است و در حالی که توافقی به دست نیامده است، ما می‌خواهیم پاییزامسال برای آینده برنامه‌ریزی کنیم.

بن بست به وجود ‌آمده پس از یک سال مذاکره، دورنمای خروج کامل نیروهای آمریکایی از افغانستان پس از اتمام ماموریت مبارزه ناتو با طالبان در پایان سال ۲۰۱۴ را افزایش می‌دهد. آمریکایی‌ها این خروج کامل را گزینه صفر می‌نامند. پس از خروج پیچیده از عراق در سال ۲۰۱۱، این دقیقا پیامدی بود که آمریکایی‌ها نمی‌خواستند در افغانستان رخ بدهد.

علاوه بر این، خروج کامل از افغانستان، هزینه‌های بیشتری نسبت به عراق دارد. این اقدام نیازمند بیرون کشیده شدن نیروهای کشورهای اروپایی نیز می‌شود که این امرخطر از بین رفتن اعتماد به نفس افغان‌ها و تقویت طالبان را که همچنان یک تهدید جدی باقی می‌ماند، در پی دارد.

همچنین خروج کامل از افغانستان ممکن است تعهد کمک‌های حیاتی را نیز به خطر اندازد. افغانستان هنوز فاصله زیادی با استقلال دارد و در حال حاضر تنها ۲۰ درصد از هزینه‌هایش را پشتیبانی می‌کند و بقیه آن توسط آمریکا و متحدانش پرداخت می‌شوند.

یک مقام دولت آمریکا تصریح کرد: این یک حقیقت منطقی است که در صورت عدم توافق، احتمالا کنگره ما دیگر به تعهد کمک و همکاری پایبند نخواهند ماند و این موضوع در خصوص دیگر شرکایمان نیز صدق می‌کند.

تاکنون در مذاکرات بر سر بسیاری از موضوعات مورد مناقشه همچون مصونیت قضایی نیروهایی آمریکایی- موضوعی که باعث به هم خوردن توافق در عراق شد- توافق حاصل شده است اما به گفته مقام‌های دو طرف هنوز دو موضوع حل نشده باقی مانده‌اند.

مورد اول، پافشاری افغانستان بر این است که ‌آمریکا امنیتش را مانند هر متحد دیگر ناتو، تضمین کند و مورد دوم نیز امتناع حامد کرزای، رئیس‌جمهوری افغانستان از صدور اجازه به نیروهای آمریکایی برای جستجوی عوامل القاعده در افغانستان است.

آیمال فیضی، سخنگوی حامد کرزای در این خصوص عنوان کرد که آمریکا به جای آن میتواند اطلاعات جاسوسی را به نیروهای افغان داده و بگذارد تا آنها عملیات جستجو را انجام دهند.

مقامات آمریکایی هر دو پیشنهاد افغان‌ها را رد کرده‌اند. به گفته ‌آنها به ویژه توافق امنیتی مشکل‌آفرین است، زیرا قانونا نیروهای امنیتی آمریکایی را وادار می‌کند تا از مرز گذشته و وارد پاکستان شوند که این خود باعث رویارویی با یک کشور متحد و قدرت هسته‌ای است.

به گفته یک مقام آمریکایی دیگر در واشنگتن، توافق تا ۹۵ درصد صورت گرفته است و دو طرف به رسیدن به توافق کامل امیدوارند.

فیضی تصریح کرد که کرزای اکنون دست بالا را در مذاکرات دارد اما در عین حال هشدار داد که وی با قراردادی که بر اساس آن نیروهای آمریکایی به جای حمله به پناهگاه‌های شبه نظامیان در پاکستان، به روستاهای افغان یورش ببرند، موافقت نمی‌کند.

فیضی همچنین گفت: کشتن انسان‌ها در روستاها و خانه‌ها، جنگ در افغانستان را به ترور می‌کشاند و این تمرکز بر ریشه و سیستم حامی این ترورها نیست.

چند ماه پیش، ژنرال‌های ارشد آمریکایی از جمله مارتین دمپسی، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، احتمال بی‌نتیجه ماندن مذاکرات را رد کردند. دولت اوباما در این زمینه بسیار سردرگم و مبهم بوده است اما مقامات کاخ سفید در طول تابستان به ارزیابی جدی گزینه صفر پرداختند.

این مقامات می‌گویند که ترجیح می‌دهند نیروهای آمریکایی در افغانستان بمانند. اما به گفته یک دیپلمات اروپایی که با موضع آمریکا آشناست، این باقی ماندن باید ارزشش را داشته باشد. هزینه‌ای که کرزای برای این امر طلب می‌کند، برای اوباما بسیار سنگین است.

به گفته مقامات دولت آمریکا، واشنگتن به جیمز کانینگهام، نماینده اصلی این کشور در مذاکره با افغانستان دستور داده است تا در ماه جاری میلادی برای متقاعد کردن حامد کرزای، یک بار دیگر تلاش کند. به این ترتیب ممکن است مذاکرات در صورت لزوم به ماه نوامبر کشیده شوند.

اما مقامات نمی‌خواهند که این مذاکرات به موضوعی در مبارزات انتخابات ریاست جمهوری افغانستان تبدیل شوند.

به گفته مقامات آمریکایی و افغان، دولت آمریکا در این هفته جان کری، وزیر امور خارجه این کشور که با کرزای رابطه خوبی دارد مامور کرد تا شخصا در گفت‌وگوها دخالت کند.

به گفته یکی دیگر از مقامات، مقامات ‌آمریکایی در واکنش به بدبینی عمیق دولت این کشور و به دلیل توجه به دیگر اولویت‌ها، تصمیم گرفتند که کری به جای افغانستان و به نیابت از اوبامایی که به دلیل تعطیلی دولت آمریکا، سفرش به آسیا را لغو کرد، به آسیا برود و این در صورتی تغییر می‌کند که اتفاق یا پیشرفتی در گفت‌وگوها در کابل رخ دهد.

پس اکنون تنها نماینده مذاکره‌کننده آمریکا، کانینگهام است که به گفته مقامات ‌آمریکایی و افغان خطاب به همتای افغان خود اظهار داشته که اگر به‌زودی در مذاکرات پیشرفتی حاصل نشود، این روند به پس از انتخابات ریاست جمهوری افغانستان موکول خواهد شد.

با فرض اینکه انتخابات در وقت مقرر برگزار شود، باز هم تا میانه‌های سال آینده میلادی کشیده می‌شود، اما بسیاری از مقامات غربی در کابل معتقدند که ممکن است این انتخابات تا تابستان به تاخیر بیافتد.

به اعتقاد بسیاری از مقامات غربی در کابل و واشنگتن، این زمان بسیار به مهلت نهایی در ۳۱ دسامبر ۲۰۱۴ نزدیک است. کرزای که دو دوره متوالی، رئیس‌جمهور افغانستان بوده است، نمی‌تواند در سومین انتخابات پیاپی شرکت کند.

جیمز استاوریدیس که در ماه مه از فرماندهی نیروهای ناتو بازنشسته شد، عنوان کرد که اگر به زودی یک قرارداد عقد نشود، تدارکات جهت سازماندهی برای باقی ماندن نیروها در افغانستان پس از ۲۰۱۴، هولناک خواهد بود.

هر کدام از متحدان آمریکا نیز نیازبه تدارکات تمرین، عرضه و حمل و نقل جداگانه دارد، پس ما به پایان زمان مناسب برای افرادی که بتوانند این نیروها را گردهم بیاورند نزدیک می‌شویم.

به گفته مقامات غربی و افغان،به بن بست رسیدن گفت‌وگوها از تابستان گذشته برای مذاکره‌کنندگان روشن بود. اما هر دو طرف تا پیش از انتشار بیانیه ای از سوی کاخ ریاست جمهوری افغانستان درهفته گذشته که سخنان کرزای خطاب به مجمع بزرگان قبایل مبنی بر اینکه رئیس‌جمهور افغانستان اجازه نمی‌دهد که حملات ارتش آمریکا پس از سال آتی میلادی ادامه داشته باشد را ذکر کرد، در این زمینه ساکت بودند.

مقامات آمریکایی هیچ پاسخ رسمی‌ای به بیانیه کاخ ریاست جمهوری افغانستان نداده‌اند. مقامات اظهار داشتند که نمی‌خواستند افغان‌ها بن بست به وجود آمده را به عنوان یک حقه ببینند. این مقامات خواستند که نامی از آنها برده نشود.

اما مقامات افغان گفتند که بن بست و افشای برخی خبرها در این خصوص تنها با هدف فشار بر آنها برای امضای قرارداد بوده است.

فیضی در این خصوص عنوان کرد که هیچ بن بستی برای دولت افغانستان وجود ندارد و کرزای تا زمانی که "قرارداد مورد رضایتش" را دریافت نکند، صبر می‌کند.

اختلاف نظر دو طرف در خصوص دورنمای این توافق به اندازه اختلاف درخصوص مشروعیت حملات آمریکایی‌ها و پایگاه‌های آنها و ترتیبات امنیتی آنها در افغانستان است. افغانستان معتقد است که تهدید طالبان، عمدتا از پاکستان نشات می‌گیرد. اما از نظر آمریکایی‌ها، موضوع پناهگاه‌های تروریست‌ها در پاکستان، بخش کوچکی از جنگی است که عمدتا داخلی است.

اختلاف نظر دو کشور بر سر نحوه مبارزه با طالبان بسیار ظریف است اما با این حال دو روش مختلف را نشان می‌دهد. علی‌رغم تلاش‌های ناتو و ‌آمریکا برای سرکوب طالبان پس از حمله ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، این گروه تروریستی همچنان تهدیدی برای افغانستان محسوب می‌شود.

مقامات آمریکایی اعلام کرده‌اند که هیچ تمایلی برای مبارزه با طالبان پس از ۲۰۱۴ ندارند. باقی مانده نیروهای آمریکایی در افغانستان که به گفته مقامات دولتی چیزی حدود ۹ هزار نفر یا کمتر خواهند بود به نیروهای افغان ‌آموزش می‌دهند. در حال حاضر نیز بیشترین مبارزات را نیروهای افغان انجام می‌دهند.

اما آمریکا می‌خواهد برای هدف قرار دادن ۷۵ عامل تروریستی که به اعتقاد فرماندهان این کشور در افغانستان باقی مانده‌اند، همچنان از نیروهای ویژه خود استفاده کند.

فیضی در این خصوص اظهار داشت: کرزای می‌گوید که این روند ۱۲ سال ادامه داشته است و چرا ما نمی‌توانیم آنها را پیدا کنیم؟ دیگر چقدر به طول خواهد انجامید؟ یک سال؟ پنج سال؟ ۱۰ سال؟

فیضی افزود که این موضوع مرتبط با حکمیت نیز است. نیروهای آمریکایی و ناتو در بسیاری از حملات، افغان‌های غیرنظامی را کشته‌اند، و افغانستان به این نتیجه رسیده است که نمی‌توان به خارجی‌ها در زمینه جان افغان‌های بی‌گناه اعتماد کرد.

فیضی در نهایت این پرسش را مطرح کرد که آیا پس از ۲۰۱۴ هیچ ارتش خارجی‌ای می‌تواند آزادانه در افغانستان به جایی که می‌خواهد برود یا عملیاتی را که می‌خواهد انجام دهد؟ پاسخ منفی است.»