چند توصیه به وزیر خارجه روحانی!

دستگاه دیپلماسی کشورمان یکی از دستگاه‌هایی است که از ابتدای انقلاب تقریبا در مقایسه با دیگر دستگاه‌ها از ثبات مدیریتی بیشتری برخوردار بوده است. این ثبات البته به پدید آمدن دیپلمات‌های قوی و ارزنده‌ای انجامیده است و در سال‌های گذشته کم و بیش توفیقاتی حاصل شده است اما کم نیستند کارهایی که ضرورت انجام آنها زیاد است.

به گزارش ایسنا، دکتر ابوذر ابراهیمی، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در مسکو در یادداشتی اختصاصی برای انصاف نیوز، به اختصار به چند مورد اشاره کرده است که می‌تواند مورد توجه دکتر محمدجواد ظریف، وزیر جدید امور خارجه قرار گیرد:

اول: ظرفیت عظیم دیپلمات‌هایی که در سال‌های اخیر به دلایلی به حاشیه رانده شده‌اند ثروت بسیار ارزشمندی برای کشور است که خوشبختانه هم با جناب ظریف روابط خوبی دارند و هم از همکاران قدیم ایشان هستند و نیز انبانی از تجارب ارزشمند هستند که خموشی آنان از قضا علامت پختگی است؛

این دیگ زخامی است که در جوش و خروش است / چون پخته شد و لذت دم دید خموش است

دعوت ایشان برای حضور در حلقه‌های مشورتی مانند بهره است که قضات جوان از حضور وکیل کارکشته در دعاوی می‌برند. هم می‌تواند دیپلمات‌های جوان را از تجارب آنان بهره‌مند سازد و هم می‌تواند از غبار گرفتگی این تجارب جلوگیری کند. اغلب کشورهای دنیا همین حلقه‌ها را در دستگاه دیپلماسی خود دارند.

دوم: در سال‌های گذشته متاسفانه برای دیپلمات‌های ارزنده کشورمان دایره تخصصی وسیع و کم‌عمقی رقم خورده است و اجازه ثبات در حوزه تخصصی داده نشده است. این امر برای سفرا معمول در بسیاری از کشورهاست اما در حد کارشناسان بسیار غیرعادی است. کارشناسی که چند سال تجربه در یک کشور آفریقایی را دارد به یکباره به کشور آسیایی و سپس به کشور اروپایی اعزام می‌شود و این سبب شده که کارشناسان خارج از دستگاه دیپلماسی گاه از توان تخصصی بیشتری برخوردار شوند. تعیین حوزه تخصصی برای کارشناسان و ایستادگی در این حوزه می‌تواند به تربیت کارشناسان متخصص‌تری بیانجامد.

سوم: در گذشته توان آرشیوی وزارت امور خارجه بسیار بالا بوده است و حتی منبعی برای متخصصان بشمار می‌آمده است. متاسفانه در هشت سال گذشته این بخش بسیار مورد بی‌توجهی قرار گرفته و سبب رویگردانی متخصصین روابط بین‌الملل از مراکز آرشیوی وزارت امور خارجه شد. مجلات تخصصی این وزارتخانه به سطح بسیار پایینی تنزل یافته و سال‌ها است اسناد جدید و دست اول به أن افزوده نشده یا کمتر افزوده شده است. این امر بسیار ضروری و از قضا مورد علاقه شخص جناب دکتر ظریف است. آرشیو سوابق سفارتخانه‌ها نیز متاسفانه بسیار ضعیف است که می‌توان از فناوری‌های جدید در این بخش استفاده کرد.

چهارم: واگرایی بین نظرات کارشناسان و مدیران بسیار زیاد شده است. کاستن از این واگرایی و افزودن به همگرایی بسیار ضروری است. متاسفانه در سال‌های اخیر اعتماد مدیران و کارشناسان به هم، تنزل یافته و از همین رو گروه خاموش و معترضی در میان کارشناسان وزارت امور خارجه شکل گرفته که می‌توان از طریق شنیدن - تاکید می‌کنم شنیدن - نظرات آنان و توجیه منطقی آنان در صورت عدم پذیرش این اعتماد را باز گرداند.

پنجم: هیات‌های اعزامی به کشورها افزون بر پراکندگی فراوانشان، متاسفانه انتظارشان از دستگاه دیپلماسی کشور را تا حد سرویس‌دهی لجستیکی تنزل داده‌اند و اساسا خود را از نظرات کارشناسی کارشناسان و متخصصین وزارت امور خارجه بی‌نیاز می‌بینند و این نیازمند ساماندهی جدی در داخل است.

دکتر ظریف به چند دلیل می‌تواند در دستگاه دیپلماسی موفق باشد:

اول: با بدنه وزارت امور خارجه در داخل و با مخاطبین در خارج به خوبی آشنا است.

دوم: درک صحیحی از جهان کنونی دارد و جهان را به همان اندازه و در همان قامت واقعی می‌بیند نه مبهوت قدرت‌های بدون پشتوانه خواهد شد و نه خود شیفتگی که سبب‌ساز خود برتربینی کاذب می‌شود در او حلول خواهد کرد.

سوم: او در موضع‌گیری‌ها و نوشته‌های خود نشان داده است که به ادبیات سیاسی جهان به خوبی تسلط دارد.

چهارم: سال‌های در حاشیه بودن، فرصت ارزشمند اندیشیدن به کاستی‌ها را برای او پدید آورده است.