همه وزیران کشوری که مجری برگزاری انتخابات ریاست جمهوری بوده اند

وزارت کشور در همه ادوار پس از انقلاب مجری برگزاری انتخابات بوده است و در این میان نقش وزیر کشور دارای اهمیت خاص خود بوده است، تا کنون از میان چهارده وزیر کشور در دولت‌های مختلف، ۹ وزیر کشور مسئولیت برگزاری انتخابات ریاست جمهوری را به عهده داشته‌اند.

به گزارش ایسنا، اگر چه مسئولیت برگزاری انتخابات با وزارت کشور است، اما قبل از برگزاری انتخابات دور یازدهم ریاست جمهوری برای نخستین بار پس از انقلاب اسلامی سخنگوی شورای نگبان بیان داشت که وزارت کشور مجری انتخابات نیست.

این سخن واکنش احمدی نژاد را در پی داشت و محمد نجار وزیر کشور دولت دهم نیز در پاسخ گفت: طی سال‌های پس از انقلاب و بر اساس نص صریح قانون اساسی، وزارت کشور مجری انتخابات بوده و خواهد ماند.

این سخن بار دیگر واکنش کدخدایی را در پی داشت، وی در پاسخ به این سوال که چند وقت پیش شما گفته بودید که مجری انتخابات وزارت کشور نیست بعد وزارت کشور پاسخ داد که سخن شما مبنای قانونی ندارد و بر خلاف قانون است حرف آخر شما در این زمینه چیست؟ بالاخره مجری انتخابات کیست؟جواب داد: "من استدلال های خود را مطرح کردم، اما هنوز هم پاسخ قوی تری در این زمینه نشنیدم ،این‌که حالا بگوییم خلاف قانون و غیرقانونی است این چیزی را حل نمی‌کند. بنده استدلالم این است که قانونگذار از ابتدا قصدش این بود که انتخابات توسط مردم برگزار بشود ، لذا آمده جنس انتخابات را از حوزه های اجرا و قضا که سه قوه متصدی هستند خارج کرده است. چرا قانونگذار به انتخابات و به امر اجرایی توجه نداشته است؟ به نظر من قانونگذار توجه داشته است که اجرایی نیست و لذا آمده افراد مختلف از جمله مردم را به عنوان هسته اولیه و اصلی انتخابات و برگزاری انتخابات در نظر گرفته است. وزارت کشور باید در انتخابات مدیریت کند اینها همه بر عهده وزارت کشور است و کسی نفی نکرده است اما قانون گذار برای برگزاری انتخابات یک ترکیبی را در نظر گرفته که هم برای مردم اعتمادسازی بکند و هم از اختیار تنها یک قوه خارج کند."

این سخنان باز هم واکنش هایی را در پی داشت. و کسانی چون علی لاریجانی تاکید کردند که به رغم تفسیر های که انجام می شود وزارت کشور مجری انتخابات است.

مصطفی محمد نجار بار دیگر درباره این اظهار نظرها گفت: "روال گذشته این بوده که وزارت کشور بر اساس نص صریح قانون، انتخابات را به نحو شایسته‌ای در سراسر کشور برگزار کند و این موضوعی نیست که هرکس درباره آن اظهارنظر کند و وظایف قوه مجریه را تقلیل دهد."

به هر روی واقعیت این است که به رغم مشارکت دستگاه های مختلف در برگزاری انتخابات، توپ اصلی در زمین وزارت کشور است و بار سنگین انتخابات در درجه اول به عهده وزارت کشور و مسئولیت آن متوجه وزیر کشور است.

تاکنون چهارده نفر در مقام وزیر یا سرپرست وزارت کشور فعالیت داشته اند که احمد صدر حاج سید جوادی ،هاشم صباغیان ، اکبر هاشمی رفسنجانی، محمدرضا مهدوی کنی ،کمال الدین نیک روش ، علی‌اکبر ناطق نوری، علی‌اکبر محتشمی‌پور ،عبدالله نوری ،علی‌محمد بشارتی جهرمی، عبدالواحد موسوی لاری، مصطفی پورمحمدی ،علی کردان ،صادق محصولی و مصطفی محمدنجار را شامل می شوند.

از این جمع تنها نه نفر آنها مجری برگزاری انتخابات ریاست جمهوری بوده اند محمدرضا مهدوی کنی ،کمال الدین نیک روش ، علی‌اکبر ناطق نوری، علی‌اکبر محتشمی‌پور ،عبدالله نوری ،علی‌محمد بشارتی جهرمی،عبدالواحد موسوی لاری،صادق محصولی و مصطفی محمدنجار از جمله این افراد هستند.

احمد صدر حاج سید جوادی ،هاشم صباغیان ، اکبر هاشمی رفسنجانی در ابتدای انقلاب فرصت برگزاری انتخابات را نیافتند و مصطفی پورمحمدی به دلیل عزل و مرحوم کردان به دلیل استیضاح نیز امکان برگزاری انتخابات ریاست جمهوری را پیدا نکردند.

از این جمع تنها آیت الله مهدوی کنی و موسوی لاری فرصت برگزاری دو دور انتخابات ریاست جمهوری را یافته و هفت نفر دیگر تنها مجری یک دور انتخابات بوده‌اند.البته عبدالله نوری می‌توانست به عوض موسوی لاری رکورد دو دور برگزاری انتخابات را داشته باشد، اما استیضاح او توسط مجلس اصولگرای پنجم در سال ۱۳۷۷ موسوی لاری را به عنوان وزیر کشور وارد کابینه محمد خاتمی کرد تا این رکورد به نام موسوی لاری ثبت شود.

انتخاب یک اصلاح طلب (سیدمحمد خاتمی) توسط وزیرکشور جناح راست(بشارتی) و انتخاب یک اصولگرا(محمود احمدی نژاد) توسط وزیرکشور چپ گرا (عبدالله نوری) از نکات بارز تاریخ سیاسی و تاریخ انتخابات کشور و یکی از نماد های صحت سازوکار انتخابات ایران تلقی می‌شود.

هرچند بعدها به دلیل تغییرات صحنه سیاسی کشور تعاریف سنتی جناح بندی های سیاسی به هم خورده به شکلی که اکنون به دلیل اجماع خاتمی و هاشمی دیگر چندان نمی توان بشارتی را قطب مخالف خاتمی نامید. همانطور که احمدی نژاد را هم دیگر نمی توان اصولگرا خواند.

دوره های گذشته انتخابات در پنج ماه مختلف برگزار شده است که شامل بهمن (یک بار) ، مرداد (سه بار) ، مهر (یک بار) ، خرداد (۶ بار/ با احتساب دور یازدهم) و تیر ماه (یک بار:مرحله دوم دور نهم) بوده است.

نکته جالب توجه آنکه از ده دور گذشته ریاست جمهوری در سه دور روسای جمهور به دلایلی دوره چهارساله خود را تمام نکردند و وزارت کشور به ناگزیر مجدداً زمینه برگزاری انتخابات را فراهم کرده است.در بار اول ابوالحسن بنی صدر به دلیل عزل تنها یک سال و چهار ماه رئیس جمهور بود،پس به ناگزیر انتخابات ریاست جمهوری مجدداً برگزار شد. در بار دوم شهید رجایی به دلیل انفجار تروریستی تنها یک ماه رییس جمهور بود و انتخابات با اندکی فاصله مجدداً برگزار شد و در بار سوم حضرت آیت الله خامنه ای هم در دور چهارم به دلیل انتخاب در جایگاه رهبری یک ماه و نیم زودتر مقام ریاست جمهوری را ترک کرد و وزارت کشور مجری برگزاری انتخابات زودهنگام ریاست جمهوری شد.